Kat mülkiyetine tabi ana taşınmazlarda ortak yerlerin bir kat maliki tarafından tek başına kullanılması durumunda, diğer kat malikleri hukuka aykırı kullanımın sona erdirilmesi amacıyla elatmanın önlenmesi davası açabilir.
Ortak Yerlerin Niteliği ve Kat Maliklerinin Yetkileri
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 16. maddesi gereğince kat malikleri, ana gayrimenkulün ortak yerlerine arsa payları oranında ortak mülkiyet hükümlerine göre paydaştır ve bu yerleri kullanma hakkını haizdir. Ortak yerlerin kapsamı Kanun'un 4. maddesinde düzenlenmiş olup temeller, ana duvarlar, taşıyıcı sistem unsurları, avlular, genel giriş kapıları, antreler, merdivenler, asansörler ve koridorlar gibi alanlar koşulların gerçekleşmesi halinde ortak yer sayılır.
Bir kat malikinin ortak alanı uzun yıllar boyunca kullanmış olması, alanın bağımsız bölümün önünde bulunması veya diğer kat maliklerince sessiz kalınması tek başına o yer üzerinde mülkiyet hakkı doğurmaz. Ortak alanların hukuki niteliği tapu kayıtları, onaylı mimari proje, yönetim planı ve Kat Mülkiyeti Kanunu hükümlerine göre tespit edilir.
Elatmanın Önlenmesi ve Eski Hâle Getirme Talepleri
Ortak alanı hukuka aykırı biçimde tek başına kullanan kişiye karşı açılan elatmanın önlenmesi davasında; müdahalenin tespiti, davalının münhasır kullanımının sonlandırılması, diğer maliklerin alandan yararlanmasının engellenmemesi, kilit, kapı, çit gibi fiziki engellerin kaldırılması ve projeye aykırı kullanımın sona erdirilmesi istenebilir.
Ortak terasa oda inşa edilmesi, bahçeye sabit yapı yapılması, koridorun duvar örülerek bağımsız bölüme katılması veya mimari projeye aykırı tesis kurulması hallerinde mahkemeden bu yapıların kaldırılması ve alanın eski hâline getirilmesi talep edilebilir. Kat malikinin ortak bahçedeki peyzajı bozması, ortak duvarları yıkması veya tesisata zarar vermesi halinde eski hâle getirmenin yanı sıra zararın giderilmesi veya tazminat da gündeme gelebilir.
Ortak Yerlerde İnşaat Yasağı ve Hâkimin Müdahalesi
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca bir kat maliki, kural olarak bütün kat maliklerinin beşte dördünün yazılı rızası bulunmadıkça ortak yerlerde inşaat, onarım veya tesis yaptıramaz. Kat maliklerinden birinin veya bağımsız bölümden devamlı surette faydalanan kimsenin borç ve yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle zarar gören malikler, anagayrimenkulün bulunduğu yer sulh mahkemesine başvurarak Kanun'un 33. maddesi gereğince hâkimin müdahalesini isteyebilir.
634 sayılı KAT MÜLKİYETİ KANUNU m. 33Kaynağı aç
Sulh mahkemesi hâkimi, ilgilileri dinledikten sonra Kanuna, yönetim planına, bunlarda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümlere ve hakkaniyet kaidelerine göre kararını verir ve tespit edeceği kısa bir süre içinde yerine getirilmesi zorunluluğunu ilgiliye bildirir. Belirlenen süre içinde kararı yerine getirmeyen tarafa aynı mahkemece idari para cezası uygulanır.
Ecrimisil Talebi ve Hukuki Nitelendirme
Fuzuli işgal haksız eylem niteliğinde kabul edilmekte olup kötüniyetli zilyetten talep edilebilecek ecrimisil tazminatı en az kira geliri, en çok ise tam gelir yoksunluğu karşılığı zarardır. Ecrimisil miktarının belirlenmesinde işgal edilen ortak alanın niteliği, büyüklüğü, kullanım şekli, konumu ve ekonomik getirisi dikkate alınır. İntifadan men iradesi noter ihtarnamesi, yazılı talep, dava veya somut olaya göre başka delillerle ortaya konulabilir; bu koşulun aranıp aranmayacağı ve koşulun hangi tarihte gerçekleştiği somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2013/752, K. 2014/334Kaynağı aç
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2013/752 Esas ve 2014/334 Karar sayılı ilamında, haksız kullanılan ortak yerin projede sığınak gibi gelir elde etmeye özgülenmemiş olmasının ecrimisil istenmesine engel oluşturmayacağı ve taşınmazın kiraya verilmesi halinde piyasa koşullarına göre getirebileceği bedelin bilirkişi eliyle belirlenmesi gerektiği kabul edilmiştir. Buna karşılık aynı kararda yer alan karşı oy görüşünde, tüm kat maliklerinin onayıyla dahi kiraya verilmesi veya tahsis amacı değiştirilmesi mümkün olmayan sığınağın amacı dışında kullanılması halinde kat maliklerinin ecrimisil isteyemeyeceği savunulmuştur.
Kurul Kararlarının İptali ve Yönetici Yetkisinin Sınırları
Apartman yöneticisinin tek başına ortak mülkiyete konu bir alan üzerinde bir kat malikine sınırsız ve sürekli özel kullanım hakkı tanıdığı yönündeki iddia doğrudan geçerli kabul edilmemelidir. Kat malikleri kurulunca alınan kararlar aleyhine, kurul toplantısına katılan ancak aykırı oy kullanan her kat maliki karar tarihinden itibaren bir ay içinde, toplantıya katılmayan her kat maliki kararı öğrenmesinden itibaren bir ay içinde ve her hâlde karar tarihinden itibaren altı ay içinde anagayrimenkulün bulunduğu yer sulh mahkemesine iptal davası açabilir. Kat malikleri kurulu kararlarının yok veya mutlak butlanla hükümsüz sayıldığı durumlarda süre koşulu aranmaz.
Görevli Mahkeme ve Zorunlu Arabuluculuk
Kat Mülkiyeti Kanunu'nun Ek 1. maddesi gereğince bu Kanunun uygulanmasından doğacak her türlü anlaşmazlık sulh mahkemelerinde çözümlenir. Ortak alana müdahalenin önlenmesi, projeye aykırılığın giderilmesi ve eski hâle getirme davalarında görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir. Müdahalenin dava sürecinde büyümesi veya yeni inşaat yapılması tehlikesi mevcutsa somut olayın koşullarına göre mahkemeden ihtiyati tedbir talep edilebilir.
634 sayılı KAT MÜLKİYETİ KANUNU m. Ek 1Kaynağı aç
Buna karşılık, Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 2017/552 Esas ve 2017/1334 Karar sayılı ilamına göre, ortak alana müdahale sebebiyle talep edilen ecrimisil davaları niteliği gereği Kat Mülkiyeti Kanunu'ndan kaynaklanmadığından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca asliye hukuk mahkemesinde görülmelidir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi'nin 2015/5996 Esas ve 2015/9307 Karar sayılı ilamında ise davalının kat maliki olmadığı ve hem müdahalenin men'i ile kal hem de ecrimisil talep edildiği durumda uyuşmazlığın asliye hukuk mahkemesinde çözümlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2017/552, K. 2017/1334Kaynağı aç
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, E. 2015/5996, K. 2015/9307Kaynağı aç
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/B maddesi gereğince 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'ndan kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; kat mülkiyetinden kaynaklanan uyuşmazlıklar 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren bu kapsama alınmıştır. Süreç sonunda taşınmazla ilgili düzenlenen anlaşma belgesinin icra edilebilirliğine ilişkin şerhin taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınması zorunludur. Mahkeme taşınmazla ilgili anlaşma belgeleri bakımından yapacağı incelemede anlaşma içeriğini, arabuluculuğa ve cebri icraya elverişlilik ile taşınmaza ilişkin kanunlarda yer alan sınırlama ve usullere uygunluk yönünden denetler; gerektiğinde duruşma açabilir.
6325 sayılı HUKUK UYUŞMAZLIKLARINDA ARABULUCULUK KANUNU m. 18/BKaynağı aç
Ortak alanın uzun yıllar tek başına kullanılması hak kazandırır mı?
Hayır, bir kat malikinin ortak alanı uzun yıllar kullanması veya alanın bağımsız bölümün önünde bulunması tek başına mülkiyet hakkı kazandırmaz; ortak alan tespiti tapu kaydı, mimari proje ve yönetim planına göre yapılır.
Kat mülkiyetinde hâkimin müdahalesi kararını uygulamayan kişiye ceza verilir mi?
Evet, Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 33. maddesi uyarınca hâkim tarafından belirlenen süre içinde kararı yerine getirmeyenlere aynı mahkemece idari para cezası verilir.
Sığınak gibi ortak alanların işgalinde ecrimisil istenebilir mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu çoğunluk kararına göre sığınağın gelir getirmeye özgülenmemiş olması ecrimisil talep edilmesine engel teşkil etmez; karşı oyda ise kiraya verilmesi mümkün olmayan sığınak için ecrimisil istenemeyeceği savunulmuştur.
Kat malikleri kurulu kararlarının iptali davasında süreler nedir?
Toplantıya katılıp aykırı oy kullanan malik karar tarihinden itibaren bir ay, katılmayan malik ise öğrenmeden itibaren bir ay ve her hâlde karar tarihinden itibaren altı ay içinde iptal davası açabilir; yokluk veya mutlak butlan halinde süre aranmaz.
Kat mülkiyeti davalarında arabuluculuğa başvurmak zorunlu mudur?
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/B maddesi uyarınca 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'ndan kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; bu dava şartı Kanun'un saydığı kapsam dahilindeki uyuşmazlıklar bakımından aranır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

