Trafik kazasında kask takmamış olmak, motosiklet sürücüsünün veya yolcusunun tazminat hakkını tamamen ortadan kaldırmaz. Kazanın gerçekleşmesinde kusuru bulunmayan kişi, kask takmamış olsa dahi uğradığı bedensel zararlar sebebiyle tazminat talep etme hakkını korur. Kask takılmaması kazanın meydana gelmesine değil, kaza neticesinde ortaya çıkan bedensel zararın artmasına etki eden bir durumdur. Bu nedenle kasksızlık, karşı taraf kazada tam kusurlu olsa dahi tazminat hakkını düşürmemekte; illiyet bağı ve koruma alanı şartları sağlandığında Türk Borçlar Kanunu kapsamında müterafik kusur indirimi sebebi oluşturmaktadır.
Koruyucu Başlık ve Ekipman Kullanımına İlişkin Yasal Düzenleme
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 78. maddesi uyarınca, araçların sürülmesi sırasında sürücü ve yolcuların güvenliğine ilişkin olarak koruma başlığı ve koruma gözlüğü de dâhil olmak üzere koruyucu sistemlerin usulüne uygun kullanılması zorunludur. Kanun gereğince, koruyucu sistemleri usulüne uygun olarak kullanmayanlar da koruyucu sistem kullanmamış sayılmaktadır.
2918 sayılı KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU m. 78Kaynağı aç
Müterafik Kusur Kapsamında Zararın Artması
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesinin birinci fıkrasına göre; zarar gören kişinin zarara rıza göstermesi, zararın doğumuna veya artmasına sebebiyet vermesi yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırması hâlinde hâkim tazminat miktarını indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Motosiklet kazalarında kask takılmaması kazanın meydana gelmesine yol açmaz; buna karşın bedensel yaralanmanın boyutunun artmasına yol açabilir. Bu sebeple kazanın oluşumunda karşı araç sürücüsü yüzde yüz kusurlu olsa dahi, kasksızlığın zararın artmasına katkı sunduğu durumlarda Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesi gereğince tazminattan indirim gündeme gelir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 52Kaynağı aç
Kaskın Koruma Alanı ve İlliyet Bağı
Kasksızlık sebebiyle müterafik kusur indirimi yapılabilmesi için, hükmedilecek tazminata ve maluliyete esas alınan bedensel yaralanmanın kaskın koruma alanında kalması ve kask takmama fiili ile artan zarar arasında illiyet bağının bulunması şarttır. Maluliyet tespitinde dikkate alınmayan yahut kaskın koruma kapsamı dışında kalan bacak veya kol gibi uzuv yaralanmalarına dayanan tazminatlarda kask takılmadığı gerekçesiyle indirim uygulanamaz.
Yargıtay Uygulamasında Standart İndirim Oranı
Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2023/968 Esas ve 2026/2053 Karar sayılı ilamı doğrultusunda, maluliyete esas alınan bedensel zararın kafa ve yüz bölgesinde bulunması ve kask takmama durumu ile zarar arasında illiyet bağının kurulması halinde, kasksızlık sebebiyle uygulanan müterafik kusur indirim oranı %20 olarak standartlaşmıştır.
Müterafik Kusurun Resen Gözetilmesi
Müterafik kusur hukuki niteliği itibarıyla bir def'i değildir. Bu sebeple karşı tarafça yargılamada kask takılmadığına ilişkin açık bir savunma ileri sürülmemiş olsa dahi, hâkim dava dosyasındaki belgeler ve tıbbi veriler doğrultusunda bu durumu yargılamanın her aşamasında kendiliğinden resen dikkate alır.
Kask takmayan motosiklet sürücüsü tazminat alabilir mi?
Evet, kazanın oluşumunda kusursuz olan sürücü kask takmamış olsa dahi tazminat hakkını kaybetmez; kasksızlık yalnızca kanuni şartları mevcutsa tazminattan indirim sebebi teşkil eder.
Karşı taraf tam kusurlu olsa bile kasksızlık tazminatı etkiler mi?
Evet, karşı araç sürücüsü kazanın oluşumunda yüzde yüz kusurlu bulunsa dahi, kask takılmaması bedensel zararın artmasına sebebiyet vermişse 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 52. maddesi uyarınca tazminattan müterafik kusur indirimi yapılabilir.
Baş bölgesi dışındaki yaralanmalarda kasksızlık indirimi yapılır mı?
Hayır, maluliyet hesabında dikkate alınmayan veya kaskın koruma alanı dışında kalan vücut ve uzuv yaralanmalarına dayalı tazminatlarda kask takılmadığından bahisle indirim uygulanamaz.
Kask takmama halinde uygulanan müterafik kusur indirim oranı nedir?
Yargıtay uygulamasında, maluliyete esas alınan yaralanmanın kafa ve yüz bölgesinde bulunması ve illiyet bağının tespit edilmesi kaydıyla kasksızlık sebebiyle yapılan müterafik kusur indirimi %20 oranında uygulanmaktadır.
Davalı taraf kask takılmadığını ileri sürmezse hâkim indirimi uygular mı?
Evet, müterafik kusur bir def'i niteliğinde olmadığından taraflar ileri sürmese dahi hâkim tarafından yargılamada kendiliğinden resen dikkate alınır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy