İdare Hukuku

Kapalı Alanda Sigara Cezasına İtiraz ve İptal Yolları

by Avukat Erdal Ersoy
Kapalı Alanda Sigara Cezasına İtiraz ve İptal Yolları

Tütün Ürünü Tüketim Yasağının Kapsamı ve Yasak Alanlar

4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun'un 2. maddesi uyarınca kamu hizmet binalarının kapalı alanlarında ve ikamete mahsus konutlar hariç olmak üzere birden çok kişinin girebileceği ticaret, sosyal, kültürel, eğlence, sağlık ve eğitim amaçlı özel hukuk kişilerine ait binaların kapalı alanlarında tütün ürünlerinin tüketilmesi yasaktır. Özel hukuk kişilerine ait lokantalar ile kahvehane, kafeterya ve birahane gibi eğlence hizmeti sunulan işletmelerde de tütün tüketimi yapılamaz. Bununla birlikte okul öncesi, ilk ve orta öğrenim kurumları ile kültür ve sosyal hizmet binalarının hem kapalı hem de açık alanları yasak kapsamındadır. Hususi araçların sürücü koltukları ile taksi ve toplu taşıma araçlarında da tütün ürünleri kullanılamaz. Tütün içermese dahi tütün mamulünü taklit eder nitelikteki her türlü nargile ve sigara da kanunen tütün ürünü kabul edilmektedir.

4207 sayılı TÜTÜN ÜRÜNLERİNİN ZARARLARININ ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ HAKKINDA KANUN m. 2Kaynağı aç
Madde 2 – (Değişik: 3/1/2008-5727/3 md.) (1) Tütün ürünleri; a) Kamu hizmet binalarının kapalı alanlarında, b) Koridorları dahil olmak üzere her türlü eğitim, sağlık, üretim, ticaret, sosyal, kültürel, spor, eğlence ve benzeri amaçlı özel hukuk kişilerine ait olan ve birden çok kişinin girebileceği (ikamete mahsus konutlar hariç) binaların kapalı alanlarında, c) (Değişik: 24/5/2013-6487/26 md.) Hususi araçların sürücü koltukları ile taksi hizmeti verenler dâhil olmak üzere karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu toplu taşıma araçlarında, ç) Okul öncesi eğitim kurumlarının, dershaneler, özel eğitim ve öğretim kurumları dahil olmak üzere ilk ve orta öğrenim kurumlarının, kültür ve sosyal hizmet binalarının kapalı ve açık alanlarında, d) Özel hukuk kişilerine ait olan lokantalar ile kahvehane, kafeterya, birahane gibi eğlence hizmeti verilen işletmelerde, tüketilemez. (2) Ancak; a) Yaşlı bakım evlerinde, ruh ve sinir hastalıkları hastanelerinde, cezaevlerinde, b) Şehirlerarası veya uluslararası güzergâhlarda yolcu taşıyan denizyolu araçlarının güvertelerinde, tütün ürünleri tüketilmesine mahsus alanlar oluşturulabilir. Bu alanlara onsekiz yaşını doldurmamış kişiler giremez. (3) Otelcilik hizmeti verilen işletmelerde, tütün ürünleri tüketen müşterilerin konaklamasına tahsis edilmiş odalar oluşturulabilir. (4) Açık havada yapılan her türlü spor, kültür, sanat ve eğlence faaliyetlerinin yapıldığı yerler ile bunların seyir yerlerinde tütün ürünleri kullanılamaz. Ancak bu tesislerde, tütün ürünlerinin tüketilmesine mahsus alanlar oluşturulabilir. (5) Bu Kanunun tütün ürünleri tüketilmesine tahsis edilen kapalı alanlarının koku ve duman geçişini önleyecek şekilde tecrit edilmesi ve havalandırma tertibatı ile donatılması gerekir. (6) Bu Kanunun uygulanmasında "tütün ürünü" ibaresi tüttürme, emme, çiğneme ya da buruna çekerek kullanılmak üzere üretilmiş, hammadde olarak tamamen veya kısmen tütün yaprağından imal edilmiş maddeyi ifade eder. (Ek cümle: 24/5/2013-6487/26 md.) Tütün içermeyen ancak tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan her türlü nargile ve sigara, tütün ürünü kabul edilir. Diğer koruyucu önlemler[3]

Kanun koyucu belirli yerlerde tütün ürünü tüketimine mahsus özel alanlar oluşturulmasına izin vermiştir. Yaşlı bakım evlerinde, ruh ve sinir hastalıkları hastanelerinde, cezaevlerinde ve güzergâhı şehirlerarası veya uluslararası olan denizyolu yolcu araçlarının güvertelerinde bu tür alanlar ayrılabilir; ancak bu alanlara on sekiz yaşını doldurmamış kişilerin girmesi yasaktır. Benzer şekilde otelcilik işletmelerinde tütün tüketen müşterilere özel konaklama odaları tahsis edilebilir; açık havadaki spor, kültür, sanat ve seyir yerlerinde de özel tüketim alanları belirlenebilir. Tütün tüketimine tahsis edilen kapalı alanların koku ve duman geçişini engelleyecek biçimde tecrit edilmesi ve havalandırma tertibatıyla donatılması zorunludur.

Tütün Ürünü Tüketen Kişilere Yönelik Yaptırımlar ve Yetki

Yasaklanan alanlarda tütün ürünü tüketen şahıslar hakkında 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 39. maddesi gereğince idari para cezası tayin edilir. Kamu hizmet binalarının kapalı alanlarında tütün kullananlara ceza, ilgili idari birim amirinin yetkilendirdiği kamu görevlilerince verilir. Toplu taşıma araçlarındaki ihlallerde ise yetki aracın niteliğine göre belirlenir; kamuya ait toplu taşıma araçlarında birim amirinin yetkili kıldığı görevliler, özel işletilen toplu taşıma araçlarında ise ilk başvurulan kolluk birimi yetkilileri ceza kesmeye yetkilidir.

4207 sayılı TÜTÜN ÜRÜNLERİNİN ZARARLARININ ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ HAKKINDA KANUN m. 5Kaynağı aç
Madde 5 – (Değişik: 3/1/2008-5727/6 md.) (1) (Değişik: 4/7/2012-6354/11 md.) 2 nci maddenin birinci ve dördüncü fıkralarında belirtilen alanlarda tütün ürünleri tüketenler ile 3 üncü maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenler, 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 39 uncu maddesi hükmüne göre cezalandırılır. 3 üncü maddenin onikinci fıkrasına, kamu hizmet binalarının kapalı ve açık alanlarında aykırı davranan kişilere ilgili idari birim amirinin yetkili kıldığı kamu görevlileri tarafından; özel hukuk kişilerine ait ve herkesin girebileceği binaların kapalı ve açık alanları ile sokak veya kamuya ait sair alanlarda aykırı davranan kişilere ise belediye zabıta görevlilerince, elli Türk Lirası para cezası verilir. Meydana gelen çevre kirliliğinin ilgili kişi tarafından derhal giderilmesi hâlinde idari para cezasına karar verilmeyebilir. (2) (Değişik: 13/2/2011-6111/202 md.) 2 nci maddenin (a) bendi hariç birinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarında belirtilen yasakların uygulanması ve tedbirlerin alınması ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletme sorumlularına, (…)9 mahalli mülki amir tarafından bin Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. (3) 3 üncü maddenin birinci, üçüncü, dördüncü, beşinci, onbeşinci (…)[10] fıkralarındaki yasakların her birine aykırı hareket edenler, ellibin Türk Lirasından ikiyüzellibin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. Bu cezaya karar vermeye Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurulu yetkilidir. (4) (Değişik: 10/9/2014-6552/111 md.) 3 üncü maddenin altıncı fıkrasındaki yasağın görsel yayın yoluyla ihlal edilmesi hâlinde, yasağa aykırı yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşa ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde birinden üçüne kadar idari para cezası verilir. İdari para cezası miktarı, on bin Türk lirasından az olamaz. Bu cezaya karar vermeye Radyo ve Televizyon Üst Kurulu yetkilidir. (5) (Değişik: 13/2/2011-6111/202 md.) 3 üncü maddenin yedinci fıkrasındaki yasağa aykırı hareket edenler, mahalli mülki amir tarafından bin Türk Lirası idarî para cezası ile cezalandırılır. (6) 3 üncü maddenin sekizinci fıkrasındaki yasaklara aykırı hareket edenler, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun "Sağlık için tehlikeli madde temini" başlıklı 194 üncü maddesi hükmüne göre cezalandırılır. (7) 3 üncü maddenin dokuzuncu fıkrasındaki yasağa aykırı hareket edenler, mahalli mülki amir tarafından her bir kişiyle ilgili olarak bin Türk Lirası idarî para cezası ile cezalandırılır. (8) (Mülga: 3/4/2008-5752/6 md.) (9) (Mülga: 3/4/2008-5752/6 md.) (10) (Değişik: 13/2/2011-6111/202 md.) 3 üncü maddenin ondördüncü fıkrasındaki ürünleri üretenler, mahalli mülki amir tarafından yirmibin Türk Lirasından yüzbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. (11) 4 üncü maddenin birinci ve ikinci fıkralarındaki yükümlülüklerin her birine aykırı hareket edenler, mahallî mülkî amir tarafından bin Türk Lirası idarî para cezası ile cezalandırılır. (12) 4 üncü maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarındaki yükümlülüklerin her birine aykırı hareket eden üretici firmalar, Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından bu yükümlülüklere aykırı olarak piyasaya sürülen malların piyasa değeri kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. Ancak, verilecek idarî para cezasının miktarı ikiyüzellibin Türk Lirasından az olamaz. (13) (Mülga: 3/4/2008-5752/6 md.) (14) (Değişik: 10/9/2014-6552/111 md.) 4 üncü maddenin yedinci fıkrasındaki yükümlülüklere aykırı hareket edilmesi hâlinde medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara, ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde biri oranında idari para cezası verilir. İdari para cezası miktarı on bin Türk lirasından az olamaz. Bu cezaya karar vermeye Radyo ve Televizyon Üst Kurulu yetkilidir. (15) Bu Kanunla kendilerine yüklenen görevleri yerine getirmeyen memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, ceza hukuku sorumluluğu saklı kalmak kaydıyla, tâbi oldukları mevzuatta yer alan disiplin hükümleri uygulanır. 16) (Ek: 13/2/2011-6111/202 md.; Değişik: 24/5/2013-6487/27 md.) Bu maddedeki cezaları gerektiren fiillerin bir yıllık dönemde tekerrürü hâlinde idari para cezası bir kat; ikinci tekerrürü hâlinde iki kat artırılarak verilir. Aynı dönemdeki üçüncü tekerrürde de iş yeri on günden bir aya kadar kapatılır. İdari para cezası
5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 39Kaynağı aç
Madde 39- (1) Kamu hizmet binalarının kapalı alanlarında tütün mamulü tüketen kişiye, ilgili idarî birim amirinin yetkili kıldığı kamu görevlileri tarafından elli Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu fıkra hükmü, tütün mamulü tüketilmesine tahsis edilen alanlarda uygulanmaz. (2) Toplu taşıma araçlarında tütün mamulü tüketen kişiye, elli Türk Lirası idarî para cezası verilir. Kabahatin özel hukuk kişileri tarafından işletilen toplu taşıma araçlarında işlenmesi halinde bu ceza ilk başvurulan kolluk birim yetkilileri tarafından verilir. Kamuya ait toplu taşıma araçlarında işlenmesi halinde idarî para cezası verme yetkisi bakımından birinci fıkra hükmü uygulanır. (3) Özel hukuk kişilerine ait olan ve herkesin girebileceği binaların kapalı alanlarında, tütün mamullerinin tüketilemeyeceğini belirtir açık bir işarete yer verilmesine rağmen, bu yasağa aykırı hareket eden kişiye, elli Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu ceza, şikâyet üzerine en yakın kolluk birimi yetkililerince verilir. Kimliği bildirmeme

Özel hukuk kişilerine ait olan ve herkesin girebileceği kapalı binalarda tütün mamullerinin tüketilemeyeceğini gösteren açık bir işaret bulunmasına karşın yasağa aykırı hareket eden kişilere, şikâyet üzerine en yakın kolluk birimi görevlilerince idari para cezası verilir. Bu nitelikteki binalarda idari para cezası uygulanabilmesi için tütün ürünlerinin kullanılamayacağına dair açık uyarının yer alması zorunludur.

İşletme Sorumlularının Yükümlülükleri ve Tekerrür Yaptırımı

4207 sayılı Kanun'un 2. maddesinde düzenlenen tütün ürünü tüketim yasaklarının uygulanması ve gerekli tedbirlerin alınması yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletme sorumluları hakkında idari para cezası uygulanır. İşletmeler bakımından idari para cezasını vermeye mahalli mülki amir yetkilidir. Denetimler kapsamında İl Tütün Kontrol Kurulu denetleme ekipleri tarafından tutanak düzenlenerek aykırılık iddiaları tespit altına alınmaktadır.

İşletmelere yönelik idari yaptırımlarda ihlalin tekrarlanması halinde kademeli artırım esası benimsenmiştir. 4207 sayılı Kanun'un 5. maddesinin on altıncı fıkrasına göre, idari para cezasını gerektiren fiillerin bir yıllık dönem içinde ilk tekerrüründe para cezası bir kat, ikinci tekerrüründe ise iki kat artırılarak uygulanır. Aynı bir yıllık süre içerisinde üçüncü tekerrürün gerçekleşmesi durumunda ise iş yeri on günden bir aya kadar kapatılır.

İdari Para Cezasına Başvuru Süresi ve Dilekçe Usulü

İdari para cezası yaptırım kararlarına karşı başvuru süresi, 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kararın ilgiliye tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gündür. Yasal on beş günlük süre içerisinde başvuru yapılmaması halinde idari para cezası kesinleşmektedir. Başvuru, ilgilinin bizzat kendisi, kanuni temsilcisi veya yetkili avukatı tarafından sulh ceza merciine verilecek iki nüsha dilekçeyle gerçekleştirilir.

5326 sayılı KABAHATLER KANUNU m. 27Kaynağı aç
Madde 27- (1) İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir. (2) Mücbir sebebin varlığı dolayısıyla bu sürenin geçirilmiş olması halinde bu sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde karara karşı başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru, kararın kesinleşmesini engellemez; ancak, mahkeme yerine getirmeyi durdurabilir. (3) Başvuru, bizzat kanunî temsilci veya avukat tarafından sulh ceza mahkemesine verilecek bir dilekçe ile yapılır. Başvuru dilekçesi, iki nüsha olarak verilir. (4) Başvuru dilekçesinde, idarî yaptırım kararına ilişkin bilgiler, bu karara karşı ileri sürülen deliller açık bir şekilde gösterilir. Dilekçede ayrıca, başvurunun süresinde yapılmasını engelleyen mücbir sebep dayanaklarıyla gösterilir. (5) (Değişik: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının mahkeme tarafından verilmesi halinde, bu karara karşı ancak itiraz yoluna gidilebilir. (6) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Soruşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz edildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı başvuru da bu itiraz merciinde incelenir. (7) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) Kovuşturma konusu fiilin suç değil de kabahat oluşturduğu gerekçesiyle idarî yaptırım kararı verilmesi halinde; fiilin suç oluşturmaması nedeniyle verilen beraat kararına karşı kanun yoluna gidildiği takdirde, idarî yaptırım kararına karşı itiraz da bu kanun yolu merciinde incelenir. (8) (Ek: 6/12/2006-5560/34 md.) İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür. Başvurunun incelenmesi

Sulh ceza merciine sunulan başvuru dilekçesinde idari yaptırım kararına ilişkin bilgilerin ve bu karara karşı ileri sürülen delillerin açık bir biçimde yer alması zorunludur. Belirlenen on beş günlük sürenin mücbir bir sebep dolayısıyla geçirilmesi halinde kanun ek imkân tanımıştır. 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, mücbir sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde engeli belgeleyen dayanaklar dilekçede gösterilerek başvuruda bulunulabilir. Bu başvuru kararın kesinleşmesini engellemez; ancak merci yerine getirmeyi durdurabilir.

Görevli Yargı Yolu ve İdari Yargının Görev Alanı

Kabahatler Kanunu m. 27 hükmü uyarınca idari para cezalarına karşı temel başvuru mercii adli yargı teşkilatındaki sulh ceza hâkimliğidir. Ancak idari yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişiyle ilgili olarak idari yargının görev alanına giren idari kararlar da tesis edilmişse bu kural değişir. 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesinin sekizinci fıkrası gereğince, tekerrür hali nedeniyle iş yerinin kapatılması gibi idari yargı alanına giren bir yaptırımın para cezasıyla birlikte uygulanması halinde, idari yaptırıma dair iptal talepleri ve hukuka aykırılık iddiaları birlikte idari yargı merciinde açılacak davada incelenir.

Kapalı alanda sigara cezasına itiraz nereye yapılır?

İdari para cezasına karşı itiraz iki nüsha dilekçeyle sulh ceza hakimliğine yapılır; ancak ceza ile birlikte iş yeri kapatma gibi idari nitelikte bir işlem de tesis edilmişse uyuşmazlık idari yargı merciinde açılacak iptal davasında çözümlenir.

Sigara cezasına karşı başvuru süresi kaç gündür?

İdari yaptırım kararına karşı başvuru süresi kararın tebliği veya tefhiminden itibaren on beş gündür ve bu sürede başvurulmazsa karar kesinleşir.

Tütün içermeyen bitkisel nargile veya taklit ürünler ceza kapsamında mıdır?

4207 sayılı Kanun uyarınca tütün içermese dahi tütün mamulünü taklit eder tarzda kullanılan her türlü nargile ve sigara tütün ürünü kabul edildiğinden yasak kapsamındadır.

İşletmelere uygulanan cezalarda tekerrür yaptırımı nedir?

Bir yıllık dönemde ilk tekerrürde ceza bir kat, ikinci tekerrürde iki kat artırılır; aynı dönemde üçüncü tekerrür halinde iş yeri on günden bir aya kadar kapatılır.

Başvuru süresi mücbir sebeple kaçırıldığında ne yapılabilir?

Mücbir sebebin ortadan kalktığı tarihten itibaren en geç yedi gün içinde gerekçeleri ve delilleri gösterilerek sulh ceza merciine başvuru yapılabilir.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu