Fahri Trafik Müfettişi Trafik Cezasına İtiraz Yolları

by Avukat Erdal Ersoy
Fahri Trafik Müfettişi Trafik Cezasına İtiraz Yolları

Fahri Trafik Müfettişi Tutanaklarına Karşı Başvuru Usulü

Fahri trafik müfettişleri doğrudan idari para cezası uygulayamaz. Görevlilerce düzenlenen tutanaklar polis merkezlerine veya Emniyet Genel Müdürlüğü birimlerine iletildikten sonra yapılan incelemeler neticesinde idari para cezası karar tutanağına dönüştürülür. İdari yaptırım karar tutanağının tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliğine itiraz başvurusunda bulunulması gerekir. Bu sürenin kaçırılması halinde ceza kesinleşir.

Sulh Ceza Hakimliğine sunulacak itiraz dilekçesi ve ekleri mahkemeye fiziken teslim edilebileceği gibi, e-Devlet üzerinden UYAP sistemine yüklenerek elektronik ortamda da gönderilebilir. Elektronik başvuru sürecinde e-imza veya mobil imza gerekebilir.

Cezanın Ödenmesi ve Yargılama Masrafları

Trafik idari para cezasının peşin veya indirimli olarak ödenmiş olması, ilgilinin karara karşı kanun yoluna başvurma hakkını etkilemez. Cezanın ödeme süresi geçirilmeden indirimli olarak ödenmesi, başvurunun olumsuz sonuçlanması durumunda ilgilinin lehine sonuç doğurur. Ceza ödenmiş olsa dahi itiraz yoluna başvurulabilir; mahkemece itirazın kabul edilmesi durumunda ödenen trafik cezası ilgiliye iade edilir.

Sulh Ceza Hakimliğine yapılan başvurunun reddi halinde yargılama giderleri itiraz eden kişiye yükletilir. Başvurunun kabul edilmesi halinde ise idari yaptırım kararı iptal edilir ve başvurucu aleyhine yargılama giderine hükmedilmez.

Fahri Trafik Müfettişlerinin Görev Kapsamı ve Yetki Sınırları

Fahri trafik müfettişleri, Fahri Trafik Müfettişliği Görev ve Çalışma Yönetmeliği uyarınca yer ve zaman sınırlaması bulunmaksızın ülkenin her yerinde görevli kabul edilir. Görevlerini yerine getirirken adil ve tarafsız davranmakla yükümlü olan müfettişlerin araç durdurma, sürücülerle muhatap olma, belge veya evrak kontrolü yapma yetkileri bulunmamaktadır.

Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2021/12371, K. 2021/11454Kaynağı aç
7. Ceza Dairesi         2021/12371 E.  ,  2021/11454 K. "İçtihat Metni" 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na aykırı davranmak eyleminden dolayı kabahatli … hakkında Samsun Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü Fahri Trafik Müfettişliği Büro Amirliğinin 10/12/2019 tarihli ve MA 49002776 sayılı idarî para cezası karar tutanağı ile uygulanan 108,00 Türk lirası idarî para cezasına yönelik başvurunun kabulü ile idari para cezasının kaldırılmasına dair SAMSUN 3. Sulh Ceza Hâkimliğinin 27/01/2020 tarihli ve 2019/5576 değişik iş sayılı kararı aleyhine Yüksek Adalet Bakanlığından verilen 04.08.2020 tarihli kanun yararına bozma istemini içeren dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 15.09.2020 tarihli ve KYB. 2020-73751 sayılı ihbarnamesi ile daireye verilmekle okundu. Mezkür ihbarnamede; Dosya kapsamına göre, Samsun 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 27/01/2020 tarihli kararı ile, "…Fahri Trafik Müfettişlerinin ihlal tespitinin kanuni olduğu ancak ikincil nitelikte olduğu, bu nedenle sadece tespit ile yetinilerek ve tek görevlinin imzası ile oluşturulan tespitlerin hukuki güvenilirlik ilkesine zarar verdiği, bu nedenle somut deliller ile desteklenmesinin gerekeceği, aksinin keyfi uygulamalara zemin hazırlayacağı…" gerekçesiyle başvurunun kabulü ile idari para cezasının kaldırılmasına karar verilmiş ise de, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun ek madde 6'da yer alan; “Fahri trafik müfettişleri; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun suç saydığı fiilleri işleyenler hakkında işlem yapılması amacıyla, Emniyet Genel Müdürlüğünce kendilerine verilen tutanağı düzenlemek ve bunları aracın tescilli olduğu trafik kuruluşuna gönderilmek üzere en geç bir hafta içerisinde herhangi bir trafik kuruluşuna teslim etmek zorundadırlar. Fahri trafik müfettişleri İçişleri Bakanlığının belirleyeceği esas ve usullere göre eğitime tabi tutulabilirler. Bu hizmet fahri ve ücretsizdir. Görevini kötüye kullandığı tespit edilen fahri trafik müfettişleri iki aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar. Yargılamaları tabi oldukları esaslara göre yapılır. Ayrıca belgeleri iptal edilir. Fahri trafik müfettişlerinin yetki ve sorumlulukları ile diğer usul ve esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir.” şeklindeki, Fahri Trafik Müfettişliği Görev ve Çalışma Yönetmeliğinin 9. maddesinde yer alan; '' Müfettişler; a) (Değişik:RG-7/3/2019-30707) Tespit ettikleri kural ihlallerine ilişkin olarak; fiziki ortamda düzenledikleri tutanakları (EK-3) herhangi bir trafik ekip veya kuruluşuna elden, elektronik ortamda düzenledikleri tutanakları Emniyet Genel Müdürlüğüne elektronik sistem üzerinden bir hafta içerisinde teslim ederler. b) Trafik güvenliği ile ilgili görüş ve önerileri bildirebilirler. c) Yer ve zamanla sınırlı olmayıp, ülkenin her yerinde görevli sayılırlar. d) Görevlerini yürütürken, adil ve tarafsız olmak zorundadırlar. e) Araç durduramaz, sürücülerle muhatap olamaz, belge veya evrak kontrolü yapamazlar.'' şeklindeki düzenlemeler uyarınca, fahri trafik müfettişi tarafından elektronik ortamda tanzim edilen ihlal tespit tutanağının düzenlenmesinin akabinde Samsun Fahri Trafik Müfettişliği Büro Amirliğince düzenlenen idari para cezası karar tutanağının usul ve yasaya uygun olduğu, söz Esas No : 2021/12371 konusu tutanağın resmi evrak niteliğinde bulunması ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 25/1. maddesinde düzenlenen unsurları taşıması karşısında, başvurunun reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmemiş ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesi uyarınca anılan kararın bozulması lüzumu kanun yararına bozmaya atfen ihbar olunmuş bulunmakla Türk Milleti adına gereği görüşülüp düşünüldü; Kanun yararına bozma talebine konu dosyanın incelenmesinde; kabahatli hakkında fahri trafik müfettişi tarafından düzenlenen kabahat tespit tutanağının dosyaya sunulmadığı, buna dair evrakın UYAP sisteminden de görüntülenemediği, kabahatlinin başvurusu ekinde kabahatin işlendiği iddia edilen yerin fotoğrafını sunarak, olay yerinde herhangi bir duraklama veya park etme yasağı levhasının bulunmadığını ispatladığı, Sulh Ceza Hakimliğince verilen kararda; gerek idari para cezası karar tutanağına esas fahri trafik müfettişi tutanağının gerekse kabahatin işlendiğine dair başkaca bir somut delilin dosyaya sunulmadığından bahisle, idari para cezasının usulüne uygun şekilde iptaline ve cezanın kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmakla, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriği yerinde görülmediğinden, kanun yararına bozma isteminin REDDİNE, 30.09.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ek madde 6 kapsamında müfettişler, kanunun suç saydığı fiilleri işleyenler hakkında işlem yapılması amacıyla kendilerine verilen tutanakları düzenleyip aracın tescilli olduğu trafik kuruluşuna gönderilmek üzere en geç bir hafta içinde herhangi bir trafik kuruluşuna teslim etmek zorundadır. Ayrıca bir ilde kayıtlı olan araçların sayısının binde ikisinden fazla fahri trafik müfettişi bulunmaması esastır.

2918 sayılı Kanun ek madde 6 hükmü doğrultusunda, görevini kötüye kullandığı tespit edilen fahri trafik müfettişleri iki aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılır, yargılamaları tabi oldukları esaslara göre yürütülür ve müfettişlik belgeleri iptal edilir.

Tutanaklardaki Çelişkiler ve Delil Durumunun İncelenmesi

Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 2019/8383 Esas ve 2020/6353 Karar sayılı ilamında; fahri trafik müfettişi tespit tutanağı ile idari para cezası karar tutanağı arasındaki tarih, gün veya araç markasına ilişkin çelişkiler ve kabahatlinin isnat edilen tarihte aracının olay mahallinde bulunmadığı savunması karşısında, itirazın kabulü gerekirken reddine karar verilmesi kanun yararına bozma sebebi sayılmıştır.

Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2019/8383, K. 2020/6353Kaynağı aç
19. Ceza Dairesi         2019/8383 E.  ,  2020/6353 K. "İçtihat Metni" 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na aykırılık eyleminden dolayı kabahatli … hakkında 108,00 Türk lirası idarî para cezası uygulanmasına dair Bolu Ceza İşlemleri Büro Amirliğinin 14/04/2018 tarihli ve MA 28364716 sayılı idarî para cezası karar tutanağına yönelik başvurunun reddine ilişkin Bursa 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 18/10/2018 tarihli ve 2018/4462 değişik iş sayılı kararı aleyhine Adalet Bakanlığının 04/02/2019 gün ve 16422 sayılı kanun yararına bozma istemini içeren yazısı ekinde bulunan dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 14/02/2019 gün ve KYB-2019-15354 sayılı ihbarnamesi ile Dairemize verilmekle okundu. Anılan ihbarnamede; Bolu 3. Sulh Ceza Hakimliğince, kabahatlinin itiraz dilekçesinde idari para cezası karar tutanağının aksini ispatlayacak iddiaların yer almadığından bahisle idari para cezasına yapılan başvurunun reddine karar verilmiş ise de; Dosya kapsamına göre; olay günü fahri trafik müfettişi tarafından kabahatlinin aracının geçiş güzergahına park edilmesi nedeniyle trafik kural ihlali tespit tutanağının tanzim edildiği, anılan tespit tutanağına istinaden trafik idari para cezası karar tutanağı düzenlendiği, fahri trafik müfettişi tarafından düzenlenen tutanakta ihlalin gerçekleştiği olay tarihinin 14/04/2018 Çarşamba olarak gösterildiği, ancak 14/04/2018 tarihinin Cumartesi gününe denk geldiği, ayrıca bahse konu tutanakta aracın markasının "Fiat Ford" olarak belirtilmesi karşısında Bolu Ceza İşlemleri Büro Amirliğinince düzenlenen tutanakta ise aracın markasının "Tofaş Fiat" ve cinsinin de "Sedan" olarak belirtildiği, bu kapsamda iki tutanak arasında çelişki bulunduğu ve kabahatlinin aracının olay günü Bursa ilinde olmadığına dair itirazının anılan çelişki de göz önünde bulundurulduğunda kabul edilebilir olduğu cihetle, kabahatli hakkında verilen bahse konu cezaya yönelik başvurunun kabulüne karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmediği gerekçesiyle 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309.maddesi uyarınca anılan kararın kanun yararına bozulması isteminde bulunulmakla, gereği görüşülüp düşünüldü; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriği yerinde görüldüğünden, Bursa 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 18/10/2018 tarihli ve 2018/4462 değişik iş sayılı kararının CMK’nin 309/4-d maddesi uyarınca KANUN YARARINA BOZULMASINA, muteriz hakkında Bolu Ceza İşlemleri Büro Amirliğinin 14/04/2018 tarihli ve MA 28364716 sayılı idarî para cezası karar tutanağı ile uygulanan 108,00 Türk lirası idarî para cezasının kaldırılmasına, 10/06/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 2021/12371 Esas ve 2021/11454 Karar sayılı ilamında ise, fahri trafik müfettişi kabahat tespit tutanağının dosyaya ve UYAP sistemine sunulmadığı, ilgilinin olay yerinde duraklama veya park yasağı levhası bulunmadığını fotoğrafla belgelediği ve dosyada başkaca somut delil yer almadığı gerekçesiyle idari para cezasının iptaline hükmeden mahkeme kararına yönelik kanun yararına bozma istemi reddedilmiştir.

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu madde 309/4-d uyarınca, kanun yararına bozma nedeninin hükümlünün cezasının kaldırılmasını gerektirmesi halinde Yargıtay ceza dairesi doğrudan cezanın kaldırılmasına hükmeder.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 309Kaynağı aç
Madde 309 – (1) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, o karar veya hükmün Yargıtayca bozulması istemini, yasal nedenlerini belirterek Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı olarak bildirir.[144] (2) Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, bu nedenleri aynen yazarak karar veya hükmün bozulması istemini içeren yazısını Yargıtayın ilgili ceza dairesine verir. (3) Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar. (4) Bozma nedenleri: a) 223 üncü maddede tanımlanan ve davanın esasını çözmeyen bir karara ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkeme, gerekli inceleme ve araştırma sonucunda yeniden karar verir. b) Mahkûmiyete ilişkin hükmün, davanın esasını çözmeyen yönüne veya savunma hakkını kaldırma veya kısıtlama sonucunu doğuran usul işlemlerine ilişkin ise, kararı veren hâkim veya mahkemece yeniden yapılacak yargılama sonucuna göre gereken hüküm verilir. Bu hüküm, önceki hükümle belirlenmiş olan cezadan daha ağır olamaz. c) Davanın esasını çözüp de mahkûmiyet dışındaki hükümlere ilişkin ise, aleyhte sonuç doğurmaz ve yeniden yargılamayı gerektirmez. d) Hükümlünün cezasının kaldırılmasını gerektiriyorsa cezanın kaldırılmasına, daha hafif bir cezanın verilmesini gerektiriyorsa bu hafif cezaya Yargıtay ceza dairesi doğrudan hükmeder. (5) Bu madde uyarınca verilen bozma kararına karşı direnilemez. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının kanun yararına başvurması
Fahri trafik müfettişi trafik cezasına kaç gün içinde itiraz edilmelidir?

İdari para cezası karar tutanağının tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliğine başvurulmalıdır. Sürenin kaçırılması halinde idari para cezası kesinleşir.

Ödenmiş olan fahri trafik müfettişi cezasına itiraz edilebilir mi?

Evet, cezanın peşin veya indirimli olarak ödenmesi itiraz hakkını etkilemez. İtiraz başvurusunun kabul edilmesi halinde ödenmiş olan tutar ilgiliye iade edilir.

Fahri trafik müfettişlerinin araç durdurma veya evrak sorma yetkisi var mıdır?

Hayır, fahri trafik müfettişleri ülkenin her yerinde görevli sayılmakla birlikte araç durduramaz, sürücülerle muhatap olamaz ve belge veya evrak kontrolü yapamaz.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu