Kamu Görevlisi Davasında Yetkili İdare Mahkemesi

Kamu görevlisinin atanması, nakli, görevine son verilmesi, emekli edilmesi, görevden uzaklaştırılması, görevle ilişkiyi kesmeyen disiplin işlemi ile sicil, intibak ve parasal hak uyuşmazlığında yetkili idare mahkemesi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 33. maddesinde işlemin türüne göre ayrılır. Hâkim ve savcılara ilişkin dördüncü fıkrada özel kanun hükümleri saklıdır.

Uyuşmazlığın ele alındığı yargı yeri

Devlet memuru ile idare arasındaki uyuşmazlığın genel mahkemelerde değil, idari yargılama usulüne göre idare mahkemelerinde çözüleceği belirtilir. Memuriyet işleminden veya eyleminden doğan davada görevli mahkemenin 2577 sayılı Kanun uyarınca idare mahkemesi olduğu da söylenir.

Buna karşılık bu davaların genellikle yerel mahkemelerde veya yüksek mahkemelerde görüldüğü de ifade edilir. İki ölçü birleştirilerek tek bir görev kuralı kurulamaz; işlemin niteliğine göre mahkemenin görevi ayrıca belirlenmelidir.

İdare mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve Danıştay nezdinde takip edilen işler arasında görevden alma, görev değişikliği, disiplin cezası, atama, tayin, maaş ve sosyal haklar ile emeklilik ve ikramiye uyuşmazlıkları sayılır. Bu sayım, her uyuşmazlıkta hangi mahkemenin görevli veya kanun yolu mercii olduğunu göstermez.

Atama ve nakilde yetkili mahkeme

2577 sayılı Kanun’un 33. maddesinin birinci fıkrasına göre kamu görevlilerinin atanması ve nakillerine ilişkin davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin yeni görev yeri veya eski görev yeri idare mahkemesidir. Memurun atama ve nakil işlemine karşı açılacak davada da yetkili yer, yeni yer veya eski görev yeri idare mahkemesi olarak anlatılır.

Görev sonu, emeklilik ve görevden uzaklaştırma

33. maddenin ikinci fıkrası üç işlemle sınırlıdır: kamu görevlisinin görevine son verilmesi, emekli edilmesi veya görevden uzaklaştırılması. Bu davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin son görev yaptığı yer idare mahkemesidir.

Devlet memurluğundan veya meslekten çıkarma istemiyle açılan iptal davasında son görev yeri idare mahkemesinin yetkili olduğu yönündeki anlatım, ikinci fıkradaki görevine son verme ölçüsüyle örtüşür. Emekliye ayırma ve görevden uzaklaştırma için de son görev yeri mahkemesi gösterilir. Fıkra bu üç işlem dışında başka bir yetki kuralı kurmaz.

Disiplin, sicil, intibak ve parasal haklar

33. maddenin üçüncü fıkrası, kamu görevlisinin görevle ilişkisinin kesilmesi sonucunu doğurmayan disiplin cezalarını kapsar. İlerleme, yükselme, sicil, intibak ve diğer özlük ve parasal haklara ilişkin davalarda yetkili mahkeme, ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesidir.

Çıkarma dışındaki disiplin cezalarının iptalinde görevde bulunulan yer idare mahkemesinin yetkili sayılması, görevle ilişkiyi kesmeyen disiplin işlemlerine ilişkin bu ayrıma uyar. Sicil iptali ile yoksun kalınan parasal haklara ilişkin davanın görevli bulunulan yer idare mahkemesinde açılacağı yönündeki anlatım da aynı fıkranın sicil ve parasal hak bölümüyle örtüşür. Görevle ilişkiyi kesen disiplin işlemi bu cümlenin dışında kalır.

Mahalli idare organları ile hâkim ve savcılar

Aynı üçüncü fıkraya göre mahalli idare organları ile bu organların üyelerinin geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırılmasına ilişkin davada yetkili mahkeme, ilgilinin görevli bulunduğu yer idare mahkemesidir. Kural, geçici tedbir niteliğindeki uzaklaştırmayla sınırlıdır.

33. maddenin dördüncü fıkrası hâkim ve savcılara ilişkindir ve tüm kamu görevlilerine uygulanamaz. Özel kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bunların mali ve sosyal hakları, sicilleri, müfettiş hâl kâğıtları ve idare mahkemesinin görevine giren davalarında yetkili mahkeme, görev yerinin idari yargı yönünden bağlı olduğu bölge idare mahkemesine en yakın bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir.

İptal konusu işlem ve yetki sakatlığı

Bir idari işlemin iptal davasına konu olabilmesi için gereken en önemli özellik, kesin ve idari bir dava olması diye anlatılır. İşlem ile dava aynı cümlede bir araya geldiğinden iptal edilebilir işlemin şartları bu anlatımdan kesinleştirilemez.

Yetkisiz idari merciin yaptığı işlemin sonradan yetkili merci tarafından kabul edilmesinin, hukuka aykırılığı kendiliğinden ortadan kaldırmayacağı ifade edilir. Bu anlatım bir madde veya karar künyesine bağlanmamıştır.

Avukatın yürüttüğü işler

Memur uyuşmazlıklarında sık ele alınan konular arasında idari işlemin iptali, disiplin cezaları, tayin ve atama, görevden alma, ihraç, maaş kesintileri, sendikal haklar ve toplu sözleşme sayılır. Bu liste örnek niteliğindedir; her işlemin dava konusu olabileceği veya hangi mahkemenin görevli olduğu sonucu buradan çıkarılmaz.

Avukatın işi danışmanlık, idari işlemin iptali için dava açıp süreci yürütme, savunma hazırlama ve aleyhe kararda itiraz veya temyiz olarak sıralanır. Bu sıralama avukatlık faaliyetini tanımlar; dava açma zorunluluğu, süre veya kanun yolu şartı içermez.

Olağanüstü hâl döneminde kamudan ihraç edilen memurların hukuki süreç için bu alanda çalışan avukatlara başvurduğu belirtilir. Bu cümle özel bir usul, başvuru mercii veya sonuç hükmü kurmaz.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy