Yeterlilik Sınavının Yapısı ve Aşamaları
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi bünyesindeki Temel Kolluk Eğitimini tamamlayan öğrenciler, mezuniyetten önce sözlü, atış ve spor olmak üzere üç aşamadan oluşan bir yeterlilik sınavına tabi tutulur. Sınavın uygulama yöntemi ve konu kapsamları Senato tarafından belirlenerek öğrencilere önceden tebliğ edilir. Sınav, Temel Kolluk Eğitiminin tamamlanmasını izleyen en geç iki hafta içinde yapılmak zorundadır.
Sözlü Sınavın İşleyişi ve Değerlendirme Ölçütleri
Sözlü aşamada, soru hazırlama komisyonu tarafından önceden hazırlanıp bastırılan sorular arasından öğrenciye soru kartı çektirilerek yanıt vermesi istenir. Sınav komisyonu bu sorularla sınırlı kalmayıp konu ile ilgili ilave sorular sorabilir ya da ilave uygulamalar yaptırabilir. Komisyon üyelerinin her biri öğrenciye ayrı ayrı puan verir; bu puanların aritmetik ortalaması alınarak öğrencinin sınav notu belirlenir.
Sözlü sınavda öğrenciler; mesleki bilgi ve uygulama düzeyi, bir konuyu kavrayıp özetleme ile ifade yeteneği ve muhakeme gücü, özgüveni ile ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, liyakati ile temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu hususlarında yüz tam puan üzerinden değerlendirilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Başarı Notu ve Geçme Eşiği
Yeterlilik sınavı başarı notu; sözlü sınav notunun yüzde yetmişi, spor sınav notunun yüzde on beşi ve atış sınav notunun yüzde on beşi alınarak belirlenir. Öğrencinin sınavda başarılı sayılabilmesi için bu şekilde bulunan toplam puanın yüz tam puan üzerinden en az altmış olması gerekir.
Başarısızlık Durumunda Hukuki Sonuçlar
Yeterlilik sınavında başarısız olan öğrenciler subay veya astsubay olarak atanamaz. Bu öğrencilere akademik program kapsamında sertifika ve öğrenim belgesi verilir; kıta kaynaklı olanlar kıtalarına geri gönderilirken dış kaynaktan temin edilenlerin akademiyle ilişiği tamamen kesilir. İlişik kesme işlemi, Eğitim Merkezi Yönetim Kurulunun kararı, Eğitim Merkezi Komutanının teklifi ve Başkanın onayı ile gerçekleştirilir; durum Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığına bildirilir.
Sözlü Sınavda Usul Gereklilikleri
Sözlü sınavların hukuka uygun sayılabilmesi için belirli usul kurallarına uyulması gerekir. İdari yargı içtihadında, öğrencilere yöneltilen soruların ve verilen yanıtların tutanağa bağlanması, komisyon üyelerince takdir edilen notların gerekçeleriyle ortaya konulması ve sınavın sesli ile görüntülü kayıt altına alınması gerektiği vurgulanmıştır. Bu gerekliliklere uyulmaksızın yapılan sözlü sınavda öğrencinin başarısız sayılmasına ilişkin işlem hukuka aykırı bulunmuştur.
Komisyon üyelerinin her birinin öğrenciyi ayrı ayrı objektif ve tarafsız biçimde değerlendirerek puan vermesi, yönetmeliğin öngördüğü aritmetik ortalama yönteminin işlevselliği açısından da belirleyici bir koşuldur.
Yönetmeliğin Resmî Gazete'de Yayımlanmadığı Döneme İlişkin Yargısal Denetim
Yönetmeliğin 30 Nisan 2020 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmasından önceki dönemde tesis edilen ilişik kesme işlemleri yargı denetimine konu olmuştur. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 6 Temmuz 2020 tarihli kararında, hukuka aykırılığı yargı kararıyla saptanarak yürütmesi durdurulan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak yapılan yeterlilik sınavları sonucunda başarısız sayılma nedeniyle tesis edilen ilişik kesme işlemlerinde hukuka uyarlık bulunmadığına hükmetmiştir.
Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi de aynı dönem için, söz konusu Yönetmelik hükümlerine dayanılarak tesis edilen öğrencilikten çıkarma ve ilişik kesme işleminin hukuka aykırı olduğunu, aksi yöndeki idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığını saptamıştır. Bu kararlar, Yönetmeliğin Resmî Gazete'de usulüne uygun yayımlanmadığı döneme özgüdür; yayım tarihinden sonra gerçekleştirilen sınavlar bu kararların kapsamı dışında kalmaktadır.
Sınav İşlemine Karşı İdari Başvuru ve Dava Açma
Yönetmelik kapsamında sınav komisyonu kararlarına yapılan itirazlar değerlendirmeye alınmaz. Başarısız sayılma veya ilişik kesme işlemine karşı idari yargıda dava açılması bu nedenle temel hukuki yol olmaktadır.
Dava açmadan önce, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca üst makamdan işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması istenebilir. Üst makam bulunmaması hâlinde bu başvuru, işlemi yapmış olan makama yöneltilir. Bu başvuru, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur; başvuruya otuz gün içinde yanıt verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılmasından itibaren dava açma süresi yeniden işlemeye başlar; başvuru tarihine kadar geçen süre de toplam hesabına dahil edilir.
Yeterlilik sınavı kaç aşamadan oluşur ve ne zaman yapılır?
Sınav; sözlü, atış ve spor olmak üzere üç aşamadan oluşur. Temel Kolluk Eğitiminin tamamlanmasını izleyen en geç iki hafta içinde yapılır. Sınavın uygulama yöntemi ve konu kapsamları Senato tarafından belirlenerek öğrencilere önceden tebliğ edilir.
Yeterlilik sınavında başarılı sayılmak için kaç puan almak gerekir?
Başarı notu; sözlü sınav notunun yüzde yetmişi, spor sınav notunun yüzde on beşi ve atış sınav notunun yüzde on beşi alınarak belirlenir. Toplam puanın yüz tam puan üzerinden en az altmış olması gerekir.
Yeterlilik sınavını geçemeyen öğrenciye ne olur?
Başarısız öğrenciler subay veya astsubay olarak atanamaz; kendilerine sertifika ve öğrenim belgesi verilir. Kıta kaynaklı öğrenciler kıtalarına gönderilirken dış kaynaktan temin edilenlerin akademiyle ilişiği kesilir. İlişik kesme işlemi, Eğitim Merkezi Yönetim Kurulu kararı, Eğitim Merkezi Komutanının teklifi ve Başkanın onayıyla gerçekleştirilir.
Sözlü sınavda tutanak tutulması ve kayıt alınması zorunlu mu?
İdari yargı içtihadına göre sözlü sınavda soruların ve yanıtların tutanağa bağlanması, notların gerekçeleriyle ortaya konulması ve sınavın sesli ile görüntülü kayıt altına alınması gerekir. Bu koşullara uyulmadan yapılan sözlü sınavda verilen başarısızlık kararı hukuka aykırı bulunmaktadır.
Sınav komisyonu kararına itiraz edilebilir mi?
Yönetmelik kapsamında sınav komisyonu kararlarına yapılan itirazlar değerlendirmeye alınmaz. Başarısız sayılma veya ilişik kesme işlemine karşı idari yargıda dava açılması temel hukuki yol olmaktadır. Dava açılmadan önce 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında üst makama başvuru yapılabilir; bu başvuru dava açma süresini durdurur.
Üst makama başvurulunca dava açma süresi ne olur?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca üst makama yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur. Başvuruya otuz gün içinde yanıt verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve dava açma süresi yeniden işlemeye başlar; başvuru tarihine kadar geçen süre de toplam hesabına dahil edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy