İzahnameden Doğan Sorumluluk ve Hukuki Şartları

İzahname Kavramı ve Hukuki Niteliği

İzahname; ihraççının ve varsa garantörün finansal durum ve performansı ile geleceğe yönelik beklentilerine, faaliyetlerine, ihraç edilecek veya borsada işlem görecek sermaye piyasası araçlarının özelliklerine ve bunlara bağlı hak ve risklere ilişkin olarak yatırımcıların bilinçli bir değerlendirme yapmasını sağlayacak nitelikteki tüm bilgileri içeren kamuyu aydınlatma belgesidir. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m. 3/j kapsamında düzenlenen bu belgenin hazırlanması ve Sermaye Piyasası Kurulunca onaylanması, sermaye piyasası araçlarının halka arz edilebilmesi veya borsada işlem görebilmesi için zorunludur.

İzahnameden doğan hukuki sorumluluğun mahiyeti öğretide farklı görüşlere konu olmaktadır. Bir yaklaşım bu sorumluluğu haksız fiil sorumluluğu olarak nitelendirirken, diğer bir yaklaşım sorumluluğun kanundan doğan (ex lege) nitelik taşıdığını kabul etmektedir.

İzahnamenin Hazırlanma Esasları ve İmzalanması

İzahname ve İhraç Belgesi Tebliği m. 7 uyarınca izahnamenin ve izahnamede yer alacak bilgilerin, ihraççıya ilişkin verileri açıklıkla ortaya koyacak ayrıntıda bulunması, tam ve güncel olması, yatırımcılar tarafından kolaylıkla analiz edilebilir, anlaşılabilir ve değerlendirilebilir nitelikte hazırlanması gerekir.

Hazırlanan izahname metni; ihraççı, varsa halka arz eden ile yetkili kuruluş tarafından ve bir konsorsiyum oluşturulmuş olması durumunda konsorsiyum lideri ile varsa eş liderler tarafından imzalanır.

İhraççının Sorumluluğu ve Müteselsil Mesuliyet

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m. 10/1 uyarınca, izahnamede yer alan yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan öncelikle ihraççılar sorumludur.

6362 sayılı Kanun m. 32/1 çerçevesinde, Kanun'un 10 uncu maddesinde sorumlu olduğu belirtilen kişiler ile mevzuat uyarınca izahname ve diğer kamuyu aydınlatma belgelerini imzalayanlar veya bu belgeler kendi adına imzalanan tüzel kişiler, söz konusu belgelerde yer alan yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilerden kaynaklanan zararlardan müteselsilen sorumludur.

İkinci Derecede Sorumlular ve Sorumluluktan Kurtulma

Zararın ihraççılardan tazmin edilememesi veya tazmin edilemeyeceğinin açıkça belli olması halinde; halka arz edenler, ihraca aracılık eden lider aracı kurum, varsa garantör ve ihraççının yönetim kurulu üyeleri kusurlarına ve durumun gereklerine göre zararlar kendilerine yüklenebildiği ölçüde sorumlu tutulur. Öğretide, ihraççıya karşı yapılan takibin semeresiz kalması veya ihraççı ortaklığın sona ermesi gibi durumlarda aracı kuruluşlara başvurulabileceği değerlendirilmektedir.

6362 sayılı Kanun m. 32/3 hükmüne göre, kamuya açıklanan belgelerdeki verilerin yanlış, yanıltıcı veya eksikliği konusunda bilgi sahibi olmadığını ve bu durumun kast yahut ağır ihmalinden kaynaklanmadığını ispatlayan kişiler sorumluluk altına girmez.

Uzman Kuruluşların Sorumluluğu ve İdari Yaptırımlar

Bağımsız denetim, derecelendirme ve değerleme kuruluşları gibi izahnamede veya kamuyu aydınlatma belgelerinde yer almak ya da bu belgelere dayanak olmak üzere rapor hazırlayan kişi ve kurumlar da hazırladıkları raporlarda yer alan yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden Kanun hükümleri çerçevesinde sorumludur.

Kamuyu aydınlatma belgelerindeki bilgilerin gerçeğe uygunluğu idari denetim mekanizmalarıyla da güvence altına alınmaktadır. Sermaye Piyasası Kurulu tarafından verilen kararlarda, izahnamede yer alan fon kullanım yeri raporunda belirtilmeksizin halka arz gelirlerinin bağlı ortaklıklara devredilmesi, mevzuata aykırı, yanıltıcı ve eksik bilgi kapsamında görülerek idari para cezası yaptırımına konu edilebilmektedir.

İlliyet Bağı Karinesi ve Talebin Reddedileceği Haller

6362 sayılı Kanun m. 32/4 uyarınca, yanlış, yanıltıcı yahut eksik veriler taşıyan bir izahnamenin geçerliliği sürerken halka arzdan veya borsadan işlem gören araçların edinilmesi ya da devredilmesi sonrasında, gerçeğe uygun durum açığa çıkar çıkmaz yapılan borsa işlemleri sebebiyle yatırımcının malvarlığında eksilme gerçekleşirse, belge ile söz konusu zarar arasında illiyet bağının kurulduğu kanunen kabul edilir.

6362 sayılı Kanun m. 32/5 hükmüne göre tazminat istemi; sermaye piyasası araçlarındaki alım ya da satımın kamuyu aydınlatma belgesine dayandırılmaması, işlemlerin belgede yer alan verilerin yanlış, yanıltıcı veya eksik olduğu bilinerek yapılması, söz konusu yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgilere yönelik düzeltmenin yatırım kararı alınmadan yahut işlem tesis edilmeden önce duyurulmuş bulunması ya da kamuyu aydınlatma belgesindeki hususlar gerçeğe uygun olsaydı dahi yatırımcının yine zarara uğrayacak olması durumlarında reddedilir.

Zamanaşımı ve Sorumluluğu Kaldıran Şartların Geçersizliği

Kamuyu aydınlatma belgelerinden doğan tazminat talepleri, 6362 sayılı Kanun m. 32/6 hükmü gereğince, aynı maddenin dördüncü fıkrasında düzenlenen zararın meydana geldiği tarihten itibaren altı ay içinde zamanaşımına uğrar.

Kamuyu aydınlatma belgelerinden doğan sorumluluğun sözleşmelerle bertaraf edilmesi kanunen engellenmiştir. 6362 sayılı Kanun m. 32/7 uyarınca, kamuyu aydınlatma belgelerinden doğan sorumluluğu hafifleten ya da tamamen kaldıran anlaşmalar, hüküm veya ifadeler geçersizdir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy