Açık artırmada en yüksek teklifi veren ihale alıcısının satış bedelini nakden icra dairesine ödemesi gerekir. İhalenin feshi talep edilmiş olsa dahi satış bedelinin ödenme yükümlülüğü ortadan kalkmaz. Belirlenen sürede ihale bedelinin yatırılmaması durumunda alınan teminat iade edilmeyerek öncelikle satış masraflarına ve hak sahiplerinin alacaklarına mahsup edilir; ayrıca asgari ihale bedelinin teklif edilmemesi veya bedelin ödenmemesi nedeniyle iptal edilen artırma sonrasında ikinci artırma gerçekleştirilir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 118Kaynağı aç
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 114Kaynağı aç
Elektronik Açık Artırmaya Katılım ve Teminat Şartları
Elektronik açık artırmaya katılabilmek için satışa konu malın muhammen kıymetinin yüzde onunu karşılayacak tutarda teminat yatırılması aranır. Nakit olarak yatırılacak teminatın en geç artırma süresinin tamamlanmasından önceki gün saat 23:30'a kadar icra dairesinin banka hesabına aktarılması gerekir. Teminat mektubu verilecekse, artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar malın kıymetinin yüzde onunu karşılayacak tutarda kesin ve süresiz banka teminat mektubunun satışı yapan icra dairesine tevdi edilmesi zorunludur.
Satış talep eden ve artırmaya katılmak isteyen alacaklı ile ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde artırmaya katılmak isteyen pay sahibi, artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar satışı yapan icra dairesine başvuruda bulunursa, alacağının veya payının teminatı karşıladığı miktar kadar kendilerinden teminat alınmaz. Teminat muafiyeti kapsamında ayrıca Hazinenin de açık artırmalarda teminat göstermekten muaf tutulduğu düzenlenmektedir.
Teklif Verme Kuralları ve Bedelin Ödenme Süresi
Elektronik satış portalında ileri sürülecek peylerin geçerli olabilmesi için mahcuzun muhammen kıymetinin yüzde ellisi ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanı bulunan alacakların toplamından hangisi fazla ise bu miktarı geçmesi şarttır. Teklif tutarının ayrıca bu miktara ilave olarak paraya çevirme ve paylaştırma masraflarını da aşması gerekmektedir.
İhale alıcısı yönünden satış bedelinin ödenmesi İcra ve İflas Kanunu'nun ilgili maddelerinde yedi günlük süreye bağlanmıştır. Kanun'un 114. maddesinde alıcının ihale bedelinin tamamını tutanağın elektronik portalda ilan edildiği günden itibaren en geç yedi gün içinde icra dairesi hesabına yatırması aranırken, Kanun'un 118. maddesinde ise ihalenin feshi istenmiş olsa dahi artırma sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi gün içinde satış bedelinin nakden ödenmesi zorunluluğu yer almaktadır.
Bedelin Ödenmemesi Hâlinde Teminatın Akıbeti ve İhalenin Tekrarı
Genel icra satışlarında en yüksek teklifi verip yasal süresi içinde ihale bedelini yatırmayan alıcının teminatı iade edilmez. Alınan teminat öncelikle satış masraflarından düşülür ve kalan kısım alacaklarına mahsuben hak sahiplerine ödenir. Asgari ihale bedelinin teklif edilmemesi veya en yüksek teklifi verenin bedeli yatırmaması sebebiyle ihalenin iptal edildiği durumlarda ise ikinci artırma ilk açık artırmadaki şartlar çerçevesinde tekrar yapılır.
İhale alıcısının satış talep eden alacaklı olması ve süresi içinde ihale bedelini yatırmaması durumuna ilişkin olarak, muhammen bedelin yüzde onluk tutarının alacaklının kendi alacağından mahsup edilmesi ve satış masraflarının alacaklı üzerinde bırakılarak borçluya yansıtılmaması yönünde yasal düzenlemeler bulunmaktadır.
İdari Para Cezası Yaptırımı
İhalede en yüksek teklifi sunduğu hâlde kanuni süresi içerisinde ihale bedelini yatırmayan alıcı bakımından, muhammen bedel üzerinden değil teklif edilen bedel esas alınarak yüzde 5 oranında idari para cezası kesilmesi öngörülmektedir.
Teklif edilen bedel üzerinden tayin edilen yüzde 5 oranındaki idari para cezası satışı yürüten icra dairesi veya satış memuru tarafından kararlaştırılır. Karara bağlanan bu idari para cezası, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri dairesinde takip ve tahsil edilmek üzere yetkili tahsil dairesine iletilir.
Ortaklığın Giderilmesi Satışlarındaki Düzenlemeler
Ortaklığın satış yoluyla giderilmesinde en yüksek teklifi verip bedeli yatırmayan alıcının teminatı iade olunmayıp satış masrafları düşüldükten sonra kalan bakiye paydaşlara hisseleri nispetinde intikal ettirilir. En yüksek peyi ileri süren kimsenin bizzat taşınmazın hissedarı olması ve süresinde bedeli ödememesi hâlinde ise tahsil edilen teminatın tümünün diğer pay sahiplerine payları oranında verileceği kabul edilmektedir.
Tüm maliklerin taşınmazdaki mülkiyet haklarını miras yoluyla iktisap ettikleri ve mirasçılar haricinde üçüncü bir malikin yer almadığı durumlarda, ortaklığın satış yoluyla giderilmesi sürecindeki birinci artırmanın sadece mirasçı malikler arasında gerçekleştirilmesi kuralı benimsenmiştir.
Malın Teslimi, Tescil ve Yürürlük Sınırları
Satılan mal, ihale kesinleşmeden alıcıya teslim edilemez ve resmî sicilde alıcı adına tescil edilemez. İhalenin kesinleşmesi üzerine taşınırın alıcıya teslimi veya tescile tabi malın alıcı adına tescili, damga vergisi ve katma değer vergisinin yatırılmasından sonra gerçekleştirilir.
İcra ve İflas Kanunu'nun 114. maddesinde satış ve ihale süreçlerine ilişkin olarak yürürlüğe konulan değişiklikler, ilgili düzenlemenin yürürlük tarihinden önce ilanı yapılmış açık artırmalar hakkında tatbik edilmez; bu nitelikteki açık artırmalarda değişiklik öncesindeki hükümlerin uygulanmasına devam edilir.
İhale bedelinin ödenmesi için tanınan yedi günlük süre ne zaman başlar?
İcra ve İflas Kanunu'nun 114. maddesi satış bedelinin tutanağın elektronik satış portalında ilanından itibaren, 118. maddesi ise fesih talep edilmiş olsa dahi artırma sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi gün içinde nakden ödeneceğini düzenlemektedir.
İhale bedeli ödenmediğinde yüzde 5 idari para cezası hangi tutar üzerinden verilir?
İdari para cezası satışa çıkarılan malın muhammen kıymeti üzerinden değil, ihalede alıcının bizzat teklif ettiği bedelin yüzde 5'i oranında satışı yapan icra dairesi veya satış memurunca verilir.
Ortaklığın giderilmesinde paydaş alıcı bedeli ödemezse teminata ne olur?
En yüksek teklifi veren alıcının aynı zamanda taşınmazın paydaşı olması ve ihale bedelini süresinde yatırmaması durumunda, alınan teminatın tamamı diğer paydaşlara payları oranında aktarılır.
İhale kesinleşmeden mal alıcı adına tescil edilebilir mi?
İhale kesinleşmeden satılan mal teslim edilemez ve resmî sicilde tescil yapılamaz; kesinleşme sonrasında da damga vergisi ile KDV'nin yatırılması şarttır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

