İhalede Satış Bedelinin Ödenmemesi ve Yasal Sonuçları

by Avukat Erdal Ersoy
İhalede Satış Bedelinin Ödenmemesi ve Yasal Sonuçları

Açık artırmada en yüksek teklifi veren ihale alıcısının satış bedelini nakden icra dairesine ödemesi gerekir. İhalenin feshi talep edilmiş olsa dahi satış bedelinin ödenme yükümlülüğü ortadan kalkmaz. Belirlenen sürede ihale bedelinin yatırılmaması durumunda alınan teminat iade edilmeyerek öncelikle satış masraflarına ve hak sahiplerinin alacaklarına mahsup edilir; ayrıca asgari ihale bedelinin teklif edilmemesi veya bedelin ödenmemesi nedeniyle iptal edilen artırma sonrasında ikinci artırma gerçekleştirilir.

2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 118Kaynağı aç
Madde 118 – (Başlığı ile Birlikte Değişik:24/11/2021-7343/18 md.) İhale alıcısı, ihalenin feshi talep edilmiş olsa dahi artırma sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi gün içinde satış bedelini nakden ödemek zorundadır. Satılan mal, ihale kesinleşmeden teslim olunmaz ve resmî sicilde alıcı adına tescil edilmez. Pazarlık suretiyle satış:
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 114Kaynağı aç
Madde 114 – (Değişik:24/11/2021-7343/14 md.) Satış açık artırma ile yapılır. Birinci ve ikinci artırmanın yapılacağı gün ve saat aralığı, artırmaya başlangıç tarihinden en az on beş gün önce ilan edilir. Elektronik satış portalı ve Basın İlân Kurumu İlan Portalında yapılacak ilan, artırmanın bitimine kadar erişime açık tutulur. İkinci artırmanın başlangıç tarihi, birinci artırmanın bitimi tarihinden itibaren bir ayı geçmeyecek şekilde belirlenir. (Değişik fıkra: 13/10/2022 -7418/25 md.) Gazete ve internet haber sitesi ilanları Basın-İlân Kurumu aracılığıyla aşağıda belirtilen usulde yapılır. (Ek fıkra: 13/10/2022 -7418/25 md.) Toplam muhammen bedeli beş yüz bin Türk lirasına kadar olan satışlar için gazete veya internet haber sitesi ile ilan yapılıp yapılmayacağına icra dairesince alakadarların menfaatleri dikkate alınarak karar verilir. Ancak; 1. Toplam muhammen bedeli beş yüz bin Türk lirasının üzerinde ve iki milyon Türk lirasının altında olanlar, satışın yapılacağı yerde yayınlanan resmî ilan yayınlama hakkını haiz bir yerel gazete veya bir internet haber sitesinde ilan edilir. Satışın yapılacağı yerde resmî ilan yayınlama hakkını haiz yerel gazete veya internet haber sitesi yönetimi bulunmaması hâlinde ilan, icra dairesinin belirleyeceği aynı il mülki sınırları içerisinde bulunan başka bir yayın yerinde resmî ilan yayınlama hakkını haiz bir yerel gazete veya bir internet haber sitesi aracılığıyla duyurulur. 2. Toplam muhammen bedeli iki milyon Türk lirası ve üzerinde olanlar ise bir internet haber sitesinde veya yurt genelinde dağıtılıp satışa sunulan ve ilan talebi tarihinde günlük fiilî satışı elli bin adedin üzerinde olan resmî ilan yayınlama hakkını haiz bir gazetede yayınlatılır. 3. Gazete veya internet haber sitesinde yayınlanacak ilanlar eş zamanlı olarak Basın İlân Kurumu İlan Portalında da duyurulur. 4. Bu madde kapsamında Basın İlân Kurumu İlan Portalında yayınlanacak ilanlardan ücret alınmaz. 5. Bu fıkrada yer alan parasal limitler bir önceki yılın Aralık ayındaki yıllık Üretici Fiyat Endeksi esas alınarak Adalet Bakanlığı tarafından güncellenir ve her yıl 1 Şubat gününden itibaren geçerli olmak üzere aynı güne kadar Resmî Gazete’de ilan edilir. Parasal limitler olağanüstü hâllerde Adalet Bakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanı kararı ile güncellenebilir. Gazete veya internet haber sitesi ile yapılacak ilanlara satış şartnamesi eklentisiyle geçirilmeyip, satılacak şeyin cinsi, mahiyeti, önemli vasıfları, muhammen kıymeti ve bulunduğu yer, birinci ve ikinci artırmanın yapılacağı gün ve saat aralığı ile artırmaya ilişkin bilgilerin yer aldığı elektronik satış portalı yazılmakla iktifa olunur. İcra dairesince yapılması zaruri ilanlar dışında, taraflar elektronik satış portalında yer alan ilan metnini, masrafı kendilerine ait olmak üzere, diledikleri vasıtalarla ilan edebilir. Ancak hususi mahiyetteki bu ilan resmî muameleye tesir etmez. İlan edilen metinler arasında farklılık bulunması hâlinde elektronik satış portalında ilan edilen metin esas alınır. (Değişik ikinci cümle: 13/10/2022 -7418/25 md.) Şu kadar ki, gazetede, internet haber sitesinde, elektronik satış portalında veya Basın İlân Kurumu İlan Portalında ilanı yapılan metindeki hatalar, ihale tarihi değiştirilmeksizin sadece elektronik satış portalında ilanen düzeltilir. Bu düzeltme ilanı ilgililere ayrıca tebliğ edilmez. Elektronik satış portalında yapılacak ilanda aşağıdaki hususlar yer alır: 1. Satılacak şeyin cinsi, mahiyeti, önemli vasıfları, muhammen kıymeti, bulunduğu yer ve varsa görselleri ile artırma şartnamesinde yer alan diğer bilgileri. 2. Artırmaya katılabilmek için mahcuzun kıymetinin yüzde onunu karşılayacak tutardaki teminatın satışı yapan icra dairesinin banka hesabına yatırılmasının zorunlu olduğu, teminatın nakit olması durumunda en geç artırma süresinin bitiminden önceki gün saat 23:30’a kadar yatırılması gerektiği. 3. Gösterilecek teminatın teminat mektubu olması hâlinde, artırmaya katılacakların, en geç artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar satışa konu mahcuzun kıymetinin yüzde onunu karşılayacak tutarda kesin ve süresiz banka teminat mektubunu, satışı yapan icra dairesine tevdi etmelerinin zorunlu olduğu. 4. Temsilci vasıtasıyla artırmaya katılacakların, en geç artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar satışı yapan icra dairesine müracaat etmelerinin zorunlu olduğu. 5. Hisseli satışın mümkün olduğu hâllerde açık artırma konusu malı belirli paylarla satın almak isteyen müşterek alıcıların, en geç artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar satışı yapan icra dairesine müracaat etmelerinin zorunlu olduğu. 6. Satış talep eden ve artırmaya katılmak isteyen alacaklı ile ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde artırmaya katılmak isteyen pay sahibinin, en geç artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar satışı yapan icra dairesine müracaat etmeleri hâlinde alacağın veya ortaklık payının teminatı karşıladığı miktar kadar kendilerinden teminat alınmayacağı. 7. Şartlar yerine gelmişse malın en yüksek teklif verene ihale edileceği. 8. Elektronik satış portalında verilecek tekliflerin haczedilen malın muhammen kıymetinin yüzde ellisi ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanı olan alacakların toplamından hangisi fazla ise bu miktarı ve ayrıca bu miktara ilave olarak paraya çevirme ve paylaştırma masraflarını geçmesi gerektiği. 9. İhale alıcısının en yüksek teklifi verip de süresi içinde ihale bedelini yatırmaması hâlinde, alınan teminatın iade edilmeyip öncelikle satış masraflarından düşülmek üzere alacaklarına mahsuben hak sahiplerine ödeneceği. 10. Asgari ihale bedelinin teklif edilmemesi nedeniyle ihalenin yapılamadığı veya en yüksek teklif verenin ihale bedelini yatırmaması sebebiyle ihalenin iptal edildiği hâllerde ikinci artırmanın ilk açık artırmadaki şartlar çerçevesinde tekrar yapılacağı. 11. İhale alıcısının, satış bedelinin tamamını ihalenin gerçekleştiğine ilişkin tutanağın elektronik satış portalında ilan edildiği tarihten itibaren en geç yedi gün içinde icra dairesi hesabına ödemesi gerektiği. 12. Satışa katılanların bütün ekleriyle birlikte şartnameyi görmüş ve içeriğini kabul etmiş sayılacakları. 13. İhalenin kesinleşmesi üzerine malın tescil ve teslim işlemlerinin yapılacağı. İhalenin kesinleşmesi üzerine taşınırın ihale alıcısına teslimi veya sicile kayıtlı malın ihale alıcısı adına tescili, damga vergisi ve katma değer vergisinin yatırılmasından sonra gerçekleştirilir. İhalenin yapılması:[49]

Elektronik Açık Artırmaya Katılım ve Teminat Şartları

Elektronik açık artırmaya katılabilmek için satışa konu malın muhammen kıymetinin yüzde onunu karşılayacak tutarda teminat yatırılması aranır. Nakit olarak yatırılacak teminatın en geç artırma süresinin tamamlanmasından önceki gün saat 23:30'a kadar icra dairesinin banka hesabına aktarılması gerekir. Teminat mektubu verilecekse, artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar malın kıymetinin yüzde onunu karşılayacak tutarda kesin ve süresiz banka teminat mektubunun satışı yapan icra dairesine tevdi edilmesi zorunludur.

Satış talep eden ve artırmaya katılmak isteyen alacaklı ile ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde artırmaya katılmak isteyen pay sahibi, artırma süresinin bitiminden önceki iş günü mesai bitimine kadar satışı yapan icra dairesine başvuruda bulunursa, alacağının veya payının teminatı karşıladığı miktar kadar kendilerinden teminat alınmaz. Teminat muafiyeti kapsamında ayrıca Hazinenin de açık artırmalarda teminat göstermekten muaf tutulduğu düzenlenmektedir.

Teklif Verme Kuralları ve Bedelin Ödenme Süresi

Elektronik satış portalında ileri sürülecek peylerin geçerli olabilmesi için mahcuzun muhammen kıymetinin yüzde ellisi ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanı bulunan alacakların toplamından hangisi fazla ise bu miktarı geçmesi şarttır. Teklif tutarının ayrıca bu miktara ilave olarak paraya çevirme ve paylaştırma masraflarını da aşması gerekmektedir.

İhale alıcısı yönünden satış bedelinin ödenmesi İcra ve İflas Kanunu'nun ilgili maddelerinde yedi günlük süreye bağlanmıştır. Kanun'un 114. maddesinde alıcının ihale bedelinin tamamını tutanağın elektronik portalda ilan edildiği günden itibaren en geç yedi gün içinde icra dairesi hesabına yatırması aranırken, Kanun'un 118. maddesinde ise ihalenin feshi istenmiş olsa dahi artırma sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi gün içinde satış bedelinin nakden ödenmesi zorunluluğu yer almaktadır.

Bedelin Ödenmemesi Hâlinde Teminatın Akıbeti ve İhalenin Tekrarı

Genel icra satışlarında en yüksek teklifi verip yasal süresi içinde ihale bedelini yatırmayan alıcının teminatı iade edilmez. Alınan teminat öncelikle satış masraflarından düşülür ve kalan kısım alacaklarına mahsuben hak sahiplerine ödenir. Asgari ihale bedelinin teklif edilmemesi veya en yüksek teklifi verenin bedeli yatırmaması sebebiyle ihalenin iptal edildiği durumlarda ise ikinci artırma ilk açık artırmadaki şartlar çerçevesinde tekrar yapılır.

İhale alıcısının satış talep eden alacaklı olması ve süresi içinde ihale bedelini yatırmaması durumuna ilişkin olarak, muhammen bedelin yüzde onluk tutarının alacaklının kendi alacağından mahsup edilmesi ve satış masraflarının alacaklı üzerinde bırakılarak borçluya yansıtılmaması yönünde yasal düzenlemeler bulunmaktadır.

İdari Para Cezası Yaptırımı

İhalede en yüksek teklifi sunduğu hâlde kanuni süresi içerisinde ihale bedelini yatırmayan alıcı bakımından, muhammen bedel üzerinden değil teklif edilen bedel esas alınarak yüzde 5 oranında idari para cezası kesilmesi öngörülmektedir.

Teklif edilen bedel üzerinden tayin edilen yüzde 5 oranındaki idari para cezası satışı yürüten icra dairesi veya satış memuru tarafından kararlaştırılır. Karara bağlanan bu idari para cezası, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri dairesinde takip ve tahsil edilmek üzere yetkili tahsil dairesine iletilir.

Ortaklığın Giderilmesi Satışlarındaki Düzenlemeler

Ortaklığın satış yoluyla giderilmesinde en yüksek teklifi verip bedeli yatırmayan alıcının teminatı iade olunmayıp satış masrafları düşüldükten sonra kalan bakiye paydaşlara hisseleri nispetinde intikal ettirilir. En yüksek peyi ileri süren kimsenin bizzat taşınmazın hissedarı olması ve süresinde bedeli ödememesi hâlinde ise tahsil edilen teminatın tümünün diğer pay sahiplerine payları oranında verileceği kabul edilmektedir.

Tüm maliklerin taşınmazdaki mülkiyet haklarını miras yoluyla iktisap ettikleri ve mirasçılar haricinde üçüncü bir malikin yer almadığı durumlarda, ortaklığın satış yoluyla giderilmesi sürecindeki birinci artırmanın sadece mirasçı malikler arasında gerçekleştirilmesi kuralı benimsenmiştir.

Malın Teslimi, Tescil ve Yürürlük Sınırları

Satılan mal, ihale kesinleşmeden alıcıya teslim edilemez ve resmî sicilde alıcı adına tescil edilemez. İhalenin kesinleşmesi üzerine taşınırın alıcıya teslimi veya tescile tabi malın alıcı adına tescili, damga vergisi ve katma değer vergisinin yatırılmasından sonra gerçekleştirilir.

İcra ve İflas Kanunu'nun 114. maddesinde satış ve ihale süreçlerine ilişkin olarak yürürlüğe konulan değişiklikler, ilgili düzenlemenin yürürlük tarihinden önce ilanı yapılmış açık artırmalar hakkında tatbik edilmez; bu nitelikteki açık artırmalarda değişiklik öncesindeki hükümlerin uygulanmasına devam edilir.

İhale bedelinin ödenmesi için tanınan yedi günlük süre ne zaman başlar?

İcra ve İflas Kanunu'nun 114. maddesi satış bedelinin tutanağın elektronik satış portalında ilanından itibaren, 118. maddesi ise fesih talep edilmiş olsa dahi artırma sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi gün içinde nakden ödeneceğini düzenlemektedir.

İhale bedeli ödenmediğinde yüzde 5 idari para cezası hangi tutar üzerinden verilir?

İdari para cezası satışa çıkarılan malın muhammen kıymeti üzerinden değil, ihalede alıcının bizzat teklif ettiği bedelin yüzde 5'i oranında satışı yapan icra dairesi veya satış memurunca verilir.

Ortaklığın giderilmesinde paydaş alıcı bedeli ödemezse teminata ne olur?

En yüksek teklifi veren alıcının aynı zamanda taşınmazın paydaşı olması ve ihale bedelini süresinde yatırmaması durumunda, alınan teminatın tamamı diğer paydaşlara payları oranında aktarılır.

İhale kesinleşmeden mal alıcı adına tescil edilebilir mi?

İhale kesinleşmeden satılan mal teslim edilemez ve resmî sicilde tescil yapılamaz; kesinleşme sonrasında da damga vergisi ile KDV'nin yatırılması şarttır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu