2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 62. maddesi uyarınca nöbetçi mahkeme, çalışmaya ara verme süresi içinde kanunla belirlenen görevleri yerine getirir. İlgili madde gereğince nöbetçi mahkemenin bakacağı uyuşmazlıklar; yürütmenin durdurulmasına ait işler, delillerin tespitine ilişkin talepler ve kanunen belli süre içinde karara bağlanması gereken işlerden oluşmaktadır.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 62Kaynağı aç
Danıştay 2. Daire, E. 2020/524, K. 2020/3192Kaynağı aç
Danıştay Bünyesinde Çalışmaya Ara Verme ve Nöbetçi Daire
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 86. maddesinin 1. fıkrasına göre Danıştay daireleri, her yıl 1 Eylül'de başlamak üzere 20 Temmuz'dan 31 Ağustos'a kadar çalışmaya ara verir. Bu ara verme süresi içinde görev yapmak üzere bir daire başkanı, dört üye ve bir yedek üyeden oluşan bir nöbetçi daire kurulur. Yedek üye aynı zamanda Genel Sekreterlik görevini yerine getirir.
2575 sayılı DANIŞTAY KANUNU m. 86Kaynağı aç
Nöbetçi dairenin başkanı ile üyeleri, Danıştay dairelerinin başkan ve üyeleri arasından karma olarak Başkanlar Kurulu tarafından seçilir. Ara verme döneminde ayrıca lüzumu kadar savcı ve tetkik hâkimi görevine devam eder. Görevli olarak kalanlar hariç olmak üzere Danıştay Başkanı, Başsavcı, başkanvekilleri, daire başkanları, üyeler, savcılar ve tetkik hâkimleri çalışmaya ara verir. Bu süre zarfında Danıştay Başkanına nöbetçi daire başkanı vekâlet eder.
Danıştay bünyesinde görev yapan diğer memurlar ara verme süresinde çalışmayı sürdürür; ancak işin gereğine göre görev başında kalması lüzumlu görülmeyen memurlar kanuni izinlerini kullanır. Çalışmaya ara verme süresinde görevi başında kalan Danıştay üyeleri ise yol süresi dâhil olmak üzere ara verme süresi kadar izni yılın diğer dönemlerinde kullanabilir.
İdari Yargıda İlk İnceleme Esasları ve Rapor Düzenlenmesi
2577 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre dava dilekçeleri Danıştayda Evrak Müdürlüğünce kaydedilerek Genel Sekreterlikçe görevli dairelere havale edilir. Bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinde ise evrak bürosunca kaydı yapılan dilekçeler ilgili mahkemeye aktarılır ve dilekçe sahibine tarih ile sayıyı gösteren ücretsiz bir alındı kâğıdı verilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 14Kaynağı aç
Kaydedilen dava dilekçeleri; Danıştayda daire başkanının görevlendireceği tetkik hâkimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, kesin ve yürütülmesi gereken işlem niteliği, süre aşımı, husumet ile 3 ve 5. maddelere uygunluk yönlerinden sırasıyla incelenir. Bu hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi durumunda da davanın her safhasında Kanun'un 15. maddesi uygulanır.
Dilekçeler ilk inceleme konuları bakımından kanuna aykırı bulunursa durum görevli daireye veya mahkemeye bir raporla bildirilir. Tek hâkimle karara bağlanacak dosyalarda rapor düzenlenmeksizin 15. madde hükümleri ilgili hâkim tarafından tatbik edilir. İlk incelemeyi yürütenler kanuna aykırılık tespit etmezse ya da hazırlanan rapor daire veya mahkemece yerinde görülmezse tebligat işlemleri gerçekleştirilir. İlk inceleme ve ilgili işlemler dilekçenin alındığı tarihten itibaren en geç on beş gün içinde sonuçlandırılır.
Nöbetçi Mahkemenin İlk İnceleme Yetkisi ve Görev Sınırları
Danıştay 12. Dairesi (E. 1995/731, K. 1995/1196), dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istemi bulunmayan ve 2577 sayılı Kanun'un 62. maddesi uyarınca belirli sürede karara bağlanması gereken işler arasında yer almayan bir dosyada, nöbetçi mahkeme tarafından Kanun'un 14. maddesine dayanılarak ilk inceleme yoluyla davanın reddedilmesinde yasal isabet bulunmadığı sonucuna varmıştır. Daire, ilk derece mahkemesi kararını bozarak uyuşmazlığın esas mahkemesince karara bağlanması için dosyanın gönderilmesine hükmetmiştir. Aynı kararda yer alan karşı oyda ise ilk incelemenin davanın ön kabul koşullarına ilişkin olduğu ve nöbetçi mahkemece karara bağlanmasında usule aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
Danıştay 12. Daire, E. 1995/731, K. 1995/1196Kaynağı aç
Sürelerin Hesaplanması ve Çalışmaya Ara Vermenin Sürelere Etkisi
2577 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrası uyarınca idari yargıda süreler; tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Tatil günleri sürelere dâhil edilir; sürenin son gününün tatil gününe rastlaması durumunda süre, tatili izleyen ilk çalışma gününün mesai bitimine kadar uzar.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 8Kaynağı aç
Kanun'un 8. maddesinin 3. fıkrası gereğince, bu Kanunda yazılı sürelerin bitimi çalışmaya ara verme zamanına rastlarsa bu süreler ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır.
Merkezî ve Ortak Sınavlara İlişkin Yargılama Usulü
6552 sayılı Kanun'un 96. maddesiyle 2577 sayılı Kanun'a eklenen 20/B maddesi, Millî Eğitim Bakanlığı ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezî ve ortak sınavlar, bu sınavlara ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalarda özel yargılama kuralları getirmiştir. Bu kapsamdaki davalarda dava açma süresi on gün olup Kanun'un 11. maddesi hükümleri uygulanmaz.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 20/BKaynağı aç
Bu davalarda yedi gün içinde ilk inceleme tamamlanarak dava dilekçesi ve ekleri tebliğe çıkarılır. Savunma süresi tebliğden itibaren üç gün olarak belirlenmiş olup bu süre bir defaya mahsus en fazla üç gün uzatılabilir. Savunmanın sunulması veya tanınan sürenin dolmasıyla dosya tekemmül etmiş sayılır ve uyuşmazlık tekemmülden itibaren en geç on beş gün içinde karara bağlanır. Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kararlara itiraz kanun yolu kapalı tutulmuş; yargılama neticesinde verilen yürütmenin durdurulması ve iptal kararlarının sınava katılan kişilerin lehine sonuç doğuracak şekilde uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
20/B davalarında ara kararı, keşif, bilirkişi incelemesi ya da duruşma gibi işlemler ivedilikle sonuçlandırılır. Temyiz dilekçeleri üç gün içinde incelenir ve tebliğe çıkarılır; cevap verme süresi beş gündür. Temyiz istemi en geç on beş gün içinde karara bağlanır ve karar en geç yedi gün içinde tebliğe çıkarılır.
Merkezî ve ortak sınavlara ilişkin bu usul; dava açma, cevap verme ve temyiz sürelerini kısaltırken mahkemeler bakımından inceleme ve dosyanın tekemmül süreçlerini de sınırlandırmıştır. 20/B maddesi uyarınca verilen nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir ve Danıştay tarafından temyiz incelemesi üzerine verilen kararlar kesindir. Bu yargılama türünde yürütmenin durdurulmasına itiraz ve temyiz sonrası karar düzeltme yolları kapalıdır.
Kuruma Özgü Görevde Yükselme Sınavları ve Yargılama Dönemi
Danıştay 2. Dairesi (E. 2020/524, K. 2020/3192), 2577 sayılı Kanun'un 20/B maddesindeki özel yargılama usulünün uygulanabilmesi için iki temel şartın birlikte bulunması gerektiğini tespit etmiştir. Bunlardan ilki sınavın Millî Eğitim Bakanlığı veya Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılması, ikincisi ise merkezî ve ortak nitelikte bir sınav ve bu sınava ilişkin iş ve işlemlerden ibaret olmasıdır. KPSS, ALES, YDS, YGS, LYS ve TEOG gibi daha geniş katılımlı sınavlar bu kapsama dâhil kabul edilirken; düzenleyici işlemler ile belirli bir kuruma ya da meslek grubuna münhasır kılınan görevde yükselme, unvan değişikliği, komiser yardımcılığı ve şube müdürlüğü sınavları 20/B kapsamı dışında tutulmuştur.
Daire; görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına ilişkin bir uyuşmazlıkta davanın 20/B kapsamında yer almadığını, dosyanın Kanun'un 16. maddesi uyarınca tekemmül ettirilerek olağan çalışma döneminde karara bağlanması gerektiğini ve 62. madde uyarınca çalışmaya ara verme süresinde karara bağlanamayacağını değerlendirmiştir. İlgili dosyada ara kararıyla belirlenen savunma süresinin son gününün ara vermeye denk gelmesi sebebiyle sürenin 8. maddenin 3. fıkrası uyarınca uzadığı gözetilmeden nöbetçi mahkemece tekemmül gerekçesiyle verilen kararda usule uyarlık görülmemiştir. Daire, 04/11/2020 tarihli kararıyla ilk derece mahkemesi hükmünü 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 1/c fıkrası uyarınca bozmuş, dosyayı yeniden karar verilmek üzere idare mahkemesine göndermiş ve Geçici 8. madde delaletiyle 54. maddenin 1. fıkrası uyarınca tebliğ tarihini izleyen günden itibaren on beş gün içinde karar düzeltme yolunun açık olduğunu belirtmiştir.
Nöbetçi mahkeme çalışmaya ara verme süresinde hangi işlere bakar?
Nöbetçi mahkeme, 2577 sayılı Kanun'un 62. maddesi gereğince çalışmaya ara verme süresi içinde yürütmenin durdurulmasına ve delillerin tespitine ait işler ile kanunen belli süre içinde karara bağlanması gereken işleri görür.
Çalışmaya ara verme zamanına rastlayan kanuni süreler nasıl uzar?
2577 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 3. fıkrası uyarınca bu Kanunda yazılı sürelerin bitimi çalışmaya ara verme zamanına rastlarsa, bu süreler ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır.
Merkezî ve ortak sınav davalarında temyiz süresi kaç gündür?
2577 sayılı Kanun'un 20/B maddesi kapsamındaki davalarda verilen nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir ve Danıştayın temyiz incelemesi üzerine verdiği kararlar kesindir.
Görevde yükselme sınavı uyuşmazlıkları 20/B maddesi kapsamında mıdır?
Danıştay 2. Dairesinin değerlendirmesine göre kuruma veya gruba münhasır yapılan görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları merkezî ve ortak sınav tanımına girmediğinden 20/B maddesindeki özel usule tabi değildir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

