İdare Hukuku

İYUK 3. Madde Kapsamında İdari Dava Dilekçesi Esasları

by Avukat Erdal Ersoy
İYUK 3. Madde Kapsamında İdari Dava Dilekçesi Esasları

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesi uyarınca idari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır. İdari yargı düzeninde açılacak davaların usulüne uygun şekilde incelenebilmesi için dava dilekçesinin kanunda açıkça sayılan şekil ve içerik şartlarını eksiksiz taşıması zorunludur.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 3Kaynağı aç
Madde 3 – 1. (Değişik: 10/6/1994-4001/2 md.) İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır. 2. Dilekçelerde; a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,[4] b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller, c) Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi, d) Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar, e) Vergi davalarında davanın ilgili bulunduğu verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası, Gösterilir. 3. Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur. Dilekçelerin verileceği yerler:

Dava Dilekçesinde Yer Alması Zorunlu Genel Unsurlar

2577 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi gereğince dilekçelerde uyuşmazlığın tarafları ile varsa vekil veya kanuni temsilcilerinin isim ve unvanları, tebligat adresleri ve gerçek kişilere ait kimlik numaraları gösterilmelidir. Türk Medeni Kanunu uyarınca evlilik sürdüğü müddetçe velayet anne ve baba tarafından ortaklaşa kullanıldığından, küçük adına velayeten tek bir ebeveyn tarafından dava açılamayacağı belirtilmektedir.

Kısıtlı bir kişinin bizzat dava açması halinde mahkemece vasi tayin edilip edilmediğinin araştırılması gerekecektir. Tüzel kişiler adına dava açıldığında ise başvuranların tüzel kişiliği temsile yetkili olduklarını tevsik eden belgelerin dilekçe ekinde yer alması aranır.

2577 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 2. fıkrasının (b) ve (c) bentleri doğrultusunda, dilekçede davanın konu ve sebepleri, dayandığı deliller ile davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi gösterilir.

Tam Yargı ve Vergi Davalarına Özgü Şekil Şartları

Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalar ile tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktarın dilekçede gösterilmesi 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi uyarınca yasal bir zorunluluktur. İptal istemiyle birlikte tazminat isteminde bulunulduğunda, tazmini istenilen miktarın açık ve tam olarak belirtilmesi gerekir; alacağın yalnızca yasal faiziyle ödenmesi talebiyle yetinilmesi 3. madde hükmüne aykırılık teşkil eder.

2577 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendi uyarınca vergi davalarında, dava konusu edilen verginin veya cezanın türü ile dönemi, tebliğ edilen ihbarnamenin gün ve numarası ile varsa mükellef hesap numarasının dilekçede yer alması düzenlenmiştir.

Mükelleflerin kendi beyannameleri üzerinden tahakkuk fişine bağlanan vergilere karşı kural olarak vergi davası açılamaz; bu hususta vergi hatalarına ilişkin düzenlemeler saklıdır. İhtirazi kayıtla vergi davası açma imkânı yalnızca yasal süresi içinde verilen beyannameler üzerine tahakkuk eden vergileri kapsadığından, beyanname verme süresi geçtikten sonra sunulan düzeltme beyannamesine konulan ihtirazi kayıt dava açma hakkı sağlamaz.

Dilekçeye Eklenecek Belgeler, Vekillik ve Nüsha Sayısı

2577 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 3. fıkrası uyarınca idari işleme ilişkin kararlar ile belgelerin asılları ya da onaylı suretleri dilekçeye bağlanmalı, dilekçe ve ekleri hasım taraf adedinden bir fazla nüsha olarak tevdi edilmelidir. Nitekim şirket vekili tarafından açılan somut bir davada, geçerli vekâletnamenin ve uyuşmazlık konusu işlemin aslı veya onaylı örneğinin sunulmaması 3. maddeye aykırılık olarak değerlendirilmiştir.

İdari yargıda zorunlu vekillik bulunmamakla birlikte, bir davada vekil sıfatıyla temsil yetkisi kural olarak yalnızca avukatlara aittir. Dava açma ehliyetine sahip bir şahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılması durumunda, 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca otoz gün içinde bizzat veya bir avukat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçe reddedilir. Buna karşılık temyiz ve karar düzeltme aşamalarında avukat olmayan vekilin imzasından doğan eksikliğin dilekçe reddi yoluyla tamamlattırılması mümkün değildir.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 15Kaynağı aç
Madde 15 – 1. (Değişik: 5/4/1990-3622/6 md.) Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin; a) 3/a bendine göre adli (…)[11] yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine, b) 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hallerde davanın reddine, c) 3/f bendine göre, davanın hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek açılması halinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğine, d) 3/g bendinde yazılı halde otuzgün içinde 3 ve 5 inci maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak yahut (c) bendinde yazılı hallerde, ehliyetli olan şahsın avukat olmayan vekili tarafından dava açılmış ise otuzgün içinde bizzat veya bir avukat vasıtasıyla dava açılmak üzere dilekçelerin reddine, e) 3/b bendinde yazılı halde dilekçelerin görevli idare merciine tevdiine, Karar verilir. 2. Dilekçelerin görevli mercie tevdii halinde, Danıştaya veya ilgili mahkemeye başvurma tarihi, merciine başvurma tarihi olarak kabul edilir. 3. Dilekçelerin 3 ncü maddeye uygun olmamaları dolayısıyla reddi halinde yeni dilekçeler için ayrıca harç alınmaz. 4. (Değişik: 10/6/1994-4001/7 md.) İlk inceleme üzerine Danıştay veya mahkemelerce verilen; bu maddenin 1/a bendinde belirtilen idari yargının görevli olduğu konularda davanın görev ve yetki yönünden reddine ilişkin kararlarla, 1/c bendinde yazılı gerçek hasma tebliğ ve 1/d bendindeki dilekçe red kararları dışında, ilgisine göre istinaf ya da temyiz yoluna başvurulabilir.[12] 5. (Ek: 5/4/1990-3622/6 md.) 1 inci fıkranın (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine, yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde dava reddedilir. Tebligat ve cevap verme:

İlk İnceleme Usulü ve Dilekçenin Reddi

2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasına göre dava dilekçeleri; Danıştayda daire başkanınca görevlendirilen tetkik hâkimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendirilecek üye tarafından incelenir. İnceleme; görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, kesin ve yürütülmesi gereken işlem, süre aşımı, husumet ile 3 ve 5. maddelere uygunluk sırasıyla gerçekleştirilir.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 14Kaynağı aç
Madde 14 – 1. Dilekçeler Danıştayda Evrak Müdürlüğünce kaydedilir ve Genel Sekreterlikçe görevli dairelere havale olunur. 2. (Değişik: 2/7/2012-6352/53 md.) Bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinde dilekçeler, evrak bürosunca kaydedilerek ilgili mahkemelere havale olunur. Dilekçe sahibine evrakın tarih ve sayısını gösterir ücretsiz bir alındı kâğıdı verilir. 3. (Değişik: 5/4/1990-3622/5 md.) Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından: a) Görev ve yetki, b) İdari merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet, g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları, Yönlerinden sırasıyla incelenir. 4. (Değişik: 5/4/1990-3622/5 md.) Dilekçeler bu yönlerden kanuna aykırı görülürse durum; görevli daire veya mahkemeye bir rapor ile bildirilir. Tek hakimle çözümlenecek dava dilekçeleri için rapor düzenlenmez ve 15 inci madde hükümleri ilgili hakim tarafından uygulanır. 3 üncü fıkraya göre yapılacak inceleme ve bu fıkra ile 5 inci fıkraya göre yapılacak işlemler dilekçenin alındığı tarihten itibaren en geç onbeş gün içinde sonuçlandırılır. 5. İlk incelemeyi yapanlar, bu noktalardan kanuna aykırılık görmezler veya daire veya mahkeme tarafından ilk inceleme raporu yerinde görülmezse, tebligat işlemi yapılır. 6. Yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15 nci madde hükmü uygulanır. İlk inceleme üzerine verilecek karar:

Dilekçelerin ilk inceleme konuları yönünden kanuna aykırı görülmesi halinde durum görevli daire veya mahkemeye bir rapor ile bildirilir. Tek hakimle çözümlenecek davalarda rapor düzenlenmez ve 2577 sayılı Kanun'un 15. madde hükümleri ilgili hakim tarafından uygulanır. İlk inceleme ve bu kapsamdaki işlemler dilekçenin alındığı tarihten itibaren en geç onbeş gün içinde sonuçlandırılır. Ayrıca ilk inceleme konularının bu aşamadan sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükümleri uygulanır.

Davanın açıldığı yargı yeri görevli veya yetkili olmayıp uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı düzeninde kalıyorsa, dava görev veya yetki yönünden reddedilerek dosya görevli veya yetkili idari yargı yerine gönderilir. Mahkeme veya Danıştay başkanlığına hitaben yazılmayan veya 3. maddeye aykırılık taşıyan dava dilekçeleri ise 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi ile 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca reddedilir.

Dilekçenin 3. maddeye uygun bulunmaması halinde, otuz gün içinde kanuna uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak üzere dilekçenin reddine karar verilir. Bu ilk inceleme kararına karşı istinaf ya da temyiz yoluna başvurulamaz. Dilekçenin reddi üzerine verilen otuz günlük süre içinde yeniden sunulan dilekçede aynı yanlışlıklar tekrarlandığı takdirde dava reddedilir.

İdari dava dilekçesi hangi mercie hitaben yazılmalıdır?

2577 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 1. fıkrası uyarınca idari dava dilekçeleri Danıştay, idare mahkemesi veya vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmalıdır.

Dava dilekçesi ve ekleri kaç nüsha hazırlanır?

2577 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 3. fıkrası gereğince dava dilekçeleri ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla nüsha olarak sunulur.

Tam yargı davasında tazminat miktarı belirtilmeden dava açılabilir mi?

Hayır, 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendi gereğince tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktarın dilekçede gösterilmesi zorunludur.

Evlilik sürerken çocuk adına tek bir ebeveyn idari dava açabilir mi?

Hayır, evlilik birliği devam ettiği sürece velayet hakkı anne ve baba tarafından birlikte kullanıldığından çocuk adına velayeten yalnızca tek bir ebeveyn tarafından idari dava açılamaz.

Dilekçe ret kararına karşı üst mahkemeye başvurulabilir mi?

2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 4. fıkrası uyarınca ilk inceleme üzerine verilen dilekçe ret kararlarına karşı istinaf ya da temyiz yoluna başvurulamaz.

Dilekçenin reddi kararından sonra aynı hata tekrarlanırsa ne olur?

2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrası uyarınca dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde dava reddedilir.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu