İtirazın İptali Davasının Niteliği ve Amacı
İtirazın iptali davası, borçlunun ilamsız icra takibine yaptığı itirazın haksız olduğunu ileri süren alacaklının duran icra takibinin devamını sağlamak ve alacağını tahsil etmek amacıyla açtığı eda nitelikli bir alacak davasıdır. İcra ve İflas Kanunu m. 67 kapsamında genel hükümler dairesinde alacağın varlığının ispatlanması suretiyle takibin devamı temin edilir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 67Kaynağı aç
Ödeme Emrine İtiraz Usulü ve Takibin Durması
İlamsız icra takibinde borçlu, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde itirazını icra dairesine dilekçeyle veya sözlü olarak bildirmekle yükümlüdür. Kanuni müddeti içinde usulüne uygun şekilde yapılan itiraz icra takibini kendiliğinden durdurur.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 62Kaynağı aç
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 66Kaynağı aç
İtiraz yasal müddetinde yapılmamışsa alacaklının talebi üzerine icra memuru takip işlemlerine alacağın tamamı için devam eder. Borçlu, borcun yalnızca bir kısmına itirazda bulunmuşsa takibe borçlunun kabul ettiği miktar üzerinden devam olunur.
Borcun bir kısmına itiraz eden borçlunun, itiraz ettiği kısmın cihetini ve miktarını açıkça göstermesi zorunludur; cihet ve miktar açıkça gösterilmediği takdirde borca hiç itiraz edilmemiş sayılır.
Borçlu takibe dayanak teşkil eden senet altındaki imzayı reddediyorsa, bunu itirazında ayrıca ve açıkça beyan etmek mecburiyetindedir. Aksi takdirde icra takibi yönünden senetteki imza kabul edilmiş sayılır. Borçlunun itirazında imzayı reddetmesi durumunda alacaklı, icra dairesinden derhal karşılaştırmaya elverişli imzaların celbini isteyebilir.
Yetkili Mahkeme ve İcra Dairesinin Tespiti
Para veya teminat borcuna ilişkin takiplerde icra dairesinin yetkisi bakımından Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyasen uygulanır; ayrıca takibe esas olan sözleşmenin akdedildiği yer icra dairesi de takibe yetkilidir.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 50Kaynağı aç
İtirazın iptali davasında genel yetkili mahkeme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 6 uyarınca davanın açıldığı tarihteki davalı gerçek veya tüzel kişinin yerleşim yeri mahkemesidir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 6Kaynağı aç
Dava Açma Süresi ve Dava Hakkının Kapsamı
Takip talebine itiraz edilen alacaklı, borçlunun itirazının kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.
İcra ve İflas Kanunu m. 67/1 kapsamında düzenlenen bir yıllık itirazın iptali davası süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde genel alacak davası açarak alacağını talep etme hakkı saklıdır.
Zorunlu Arabuluculuk Dava Şartı
Alacak konusu uyuşmazlık ticaret, işçi-işveren, kira ilişkisi yahut tüketici işlemlerinden kaynaklanan bir para alacağına dayanıyorsa, itirazın iptali davası açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecinin tamamlanmış bulunması dava şartıdır. Bu sürecin işletilmemesi durumunda dava şartı yokluğu nedeniyle dava usulden reddedilir.
İcra İnkar ve Kötü Niyet Tazminatı Esasları
İtirazın iptali davasında borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı aleyhine hüküm kurulur. Diğer tarafın istemde bulunması halinde tarafların durumu ile davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, ret veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminata hükmedilir.
Takibe itiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise borçlu hakkında tazminata hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlı tutulmuştur. Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların belirlenmesinde ise takip talebi veya davadaki talep esas alınır.
Hükmün İcrası ve Haciz Talebi
İtirazın iptali davasının kabulü halinde alacaklı, borçluya yeniden ödeme emri tebliğ edilmesine lüzum kalmaksızın duran takip üzerinden doğrudan haciz talebinde bulunabilir. Mahkeme ilamıyla hükmedilen yargılama gideri, vekalet ücreti ve tazminat kalemleri için ise borçluya itiraz edilen icra dosyası üzerinden ayrıca bir icra emri tebliğ ettirilmesi gerekir.
İtirazın iptali davası hangi süre içinde açılmalıdır?
Alacaklı, borçlunun itirazının kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak itirazın iptali davasını açmalıdır.
Bir yıllık dava açma süresi geçirilirse alacak hakkı sona erer mi?
Bir yıllık itirazın iptali süresi kaçırılsa dahi alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etme hakkı saklı kalır.
Borcun bir kısmına itiraz edilirken cihet ve miktar belirtilmezse ne olur?
Borcun bir kısmına itiraz eden borçlunun o kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermemesi halinde borca hiç itiraz edilmemiş sayılır.
Takip konusu senetteki imzaya nasıl itiraz edilir?
Borçlu, takip dayanağı senet altındaki imzayı reddediyorsa bunu itirazında ayrıca ve açıkça beyan etmelidir; aksi halde icra takibi yönünden imza kabul edilmiş sayılır.
Veli, vasi veya mirasçı aleyhine tazminata hükmedilmesinin şartı nedir?
İtiraz eden taraf veli, vasi veya mirasçı ise borçlu hakkında tazminata hükmolunması ilgililerin kötü niyetinin ispatlanmış olmasına bağlıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy