Hakem Kararlarına Karşı İptal Davası ve Şartları

Hakem Kararlarına Karşı Başvurulacak Kanun Yolu

Hakem kararlarına karşı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 439/1 uyarınca yalnızca iptal davası açılabilir. Kanunun yürürlüğe girdiği 01.10.2011 tarihinden önce akdedilen tahkim sözleşmelerine dayanılarak bu tarihten sonra verilen hakem kararlarına karşı da mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu m. 533 hükmündeki temyiz yoluna değil, 6100 sayılı Kanun m. 439 gereğince iptal davası yoluna başvurulması gerekmektedir. İptal davası, tahkim yeri bölge adliye mahkemesinde açılır; öncelikle ve ivedilikle görülür.

6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 439Kaynağı aç

MADDE 439- (1) Hakem kararına karşı yalnızca iptal davası
açılabilir. İptal davası, tahkim yeri bölge adliye mahkemesinde açılır; öncelikle
ve ivedilikle görülür.
(2) a) Tahkim sözleşmesinin
taraflarından birinin ehliyetsiz ya da tahkim sözleşmesinin geçersiz olduğu,
b) Hakem veya hakem kurulunun seçiminde, sözleşmede belirlenen
veya bu Kısımda öngörülen usule uyulmadığı,
c) Kararın, tahkim süresi içinde verilmediği,
ç) Hakem veya hakem kurulunun, hukuka aykırı olarak yetkili veya
yetkisiz olduğuna karar verdiği,
d) Hakem veya hakem kurulunun, tahkim sözleşmesi dışında kalan
bir konuda karar verdiği veya talebin tamamı hakkında karar vermediği ya da yetkisini
aştığı,
e) Tahkim yargılamasının, usul açısından sözleşmede veya bu yönde
bir sözleşme bulunmaması hâlinde, bu Kısımda yer alan hükümlere uygun olarak yürütülmediği
ve bu durumun kararın esasına etkili olduğu,
f) Tarafların eşitliği ilkesi ve hukuki dinlenilme hakkına riayet
edilmediği,
g) Hakem veya hakem kurulu kararına konu uyuşmazlığın Türk hukukuna
göre tahkime elverişli olmadığı,
ğ) Kararın kamu düzenine aykırı olduğu,
tespit edilirse, hakem kararları iptal edilebilir.
(3) Hakem veya hakem kurulunun, tahkim sözleşmesi dışında kalan
bir konuda karar verdiği iddiasıyla açılan iptal davasında, tahkim sözleşmesi kapsamında
olan konuların, tahkim sözleşmesi kapsamında olmayan konulardan ayrılması mümkün
olduğu takdirde, hakem kararının sadece tahkim sözleşmesi kapsamında olmayan konuları
içeren bölümü iptal edilebilir.
(4) İptal davası, bir ay içinde açılabilir. Bu süre, hakem kararının
veya tavzih, düzeltme ya da tamamlama kararının taraflara bildirildiği tarihten
itibaren işlemeye başlar. Hakem kararına karşı iptal davası açılması kararın icrasını
durdurmaz. Ancak taraflardan birinin talebi üzerine hükmolunan para veya eşyanın
değerini karşılayacak bir teminat gösterilmek şartı ile kararın icrası durdurulabilir.
(5) İptal talebi, davaya bakan bölge adliye mahkemesi aksine karar
vermedikçe, dosya üzerinden incelenerek karara bağlanır.
(6) İptal davası hakkında verilen kararlara karşı temyiz yoluna
başvurulabilir. Temyiz incelemesi, bu maddede yer alan iptal sebepleriyle sınırlı
olarak, öncelikle ve ivedilikle karara bağlanır. Temyiz, kararın icrasını durdurmaz.
(7) İptal davasının kabulü hâlinde, kabul kararı temyiz edilmezse
veya ikinci fıkranın (b), (c), (ç), (d), (e) ve (f) bentlerindeki hâllerin varlığı
sebebiyle kabulü hâlinde, taraflar aksini kararlaştırmamışlarsa hakemleri ve tahkim
süresini yeniden belirleyebilirler. Taraflar isterlerse eski hakemleri tayin edebilirler.
Hakem ücreti

Tahkim Sözleşmesinin Niteliği ve Usul Hükümlerinin Uygulanması

Maddi hukuka ilişkin kanun değişiklikleri kural olarak yürürlüğe girmelerinden sonraki olgu ve ilişkilere uygulanırken, usul hukukuna ilişkin kanun değişiklikleri derhal uygulanırlık ilkesine tabidir. Tahkim sözleşmesi, mevcut olmayan bir hakkı yaratma veya mevcut bir hakkı ortadan kaldırma niteliğinde bulunmayıp sonuçlarını esasen yargılama hukukunda doğurmaktadır. Bu nedenle tahkim sözleşmesi baskın biçimde usul sözleşmesi olarak kabul edilmektedir.

6100 sayılı Kanun bünyesinde tahkim hükümlerinin zaman bakımından uygulanmasına dair özel bir geçiş kuralına yer verilmemiştir. Kanunda öngörülmeyen bir geçiş kuralı taraf iradeleriyle oluşturulamayacağından taraflara uygulanacak kanunu seçme serbestisi tanınmamış olup tamamlanmamış usul işlemlerine yürürlükteki usul hükümleri derhal uygulanır. Bununla birlikte, tahkim sözleşmesinin bir maddi hukuk işlemi niteliği taşıdığı, sözleşme tarihinde öngörülmeyen usul kurallarına tabi tutulmanın hukuk güvenliği ilkesini zedeleyebileceği ve mülga kanun hükümlerindeki temyiz yolunun işletilmesi gerektiği yönünde değerlendirmeler de bulunmaktadır.

Hakem Kararlarının İptal Sebepleri ve Kısmi İptal

Hakem kararlarının iptali istemiyle açılan davalarda 6100 sayılı Kanun m. 439/2 çerçevesinde belirlenen sebepler dikkate alınır. Bu kapsamda; tahkim sözleşmesinin geçersizliği veya taraflardan birinin ehliyetsizliği, hakem seçim usulüne uyulmaması, kararın kanuni veya kararlaştırılan tahkim süresi içinde verilmemesi, hakem kurulunun yetkisizliğe ya da yetki aşımına karar vermesi, usul kurallarına aykırılığın esasa etkili olması, tarafların eşitliği ve hukuki dinlenilme hakkının ihlal edilmesi, uyuşmazlığın Türk hukukuna göre tahkime elverişli olmaması veya kararın kamu düzenine aykırı bulunması hâllerinde hakem kararları iptal edilebilir.

Hakem veya hakem kurulunun tahkim sözleşmesi dışında kalan bir konuda karar vermesi hâlinde, 6100 sayılı Kanun m. 439/3 gereğince tahkim sözleşmesi kapsamında olan konuların sözleşme kapsamında olmayan konulardan ayrılması mümkün olduğu takdirde, hakem kararının yalnızca tahkim sözleşmesi kapsamı dışındaki konuları içeren bölümü iptal edilebilir.

Dava Açma Süresi ve İcranın Durdurulması

Hakem kararına karşı iptal davası, 6100 sayılı Kanun m. 439/4 uyarınca bir ay içinde açılabilir. Bu hak düşürücü süre, hakem kararının veya tavzih, düzeltme ya da tamamlama kararının taraflara bildirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Hakem kararına karşı iptal davası açılması kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz. Ancak 6100 sayılı Kanun m. 439/4 hükmü doğrultusunda, taraflardan birinin talebi üzerine hükmolunan para veya eşyanın değerini karşılayacak bir teminat gösterilmek şartıyla kararın icrası durdurulabilir.

İptal Yargılamasında Usul ve Temyiz İncelemesi

İptal talebi, 6100 sayılı Kanun m. 439/5 uyarınca davaya bakan bölge adliye mahkemesi aksine karar vermedikçe dosya üzerinden incelenerek karara bağlanır. Bölge adliye mahkemesinin iptal davası hakkında verdiği kararlara karşı m. 439/6 gereğince temyiz yoluna başvurulabilir; temyiz incelemesi ise kanunda yer alan iptal sebepleriyle sınırlı olarak, öncelikle ve ivedilikle karara bağlanır.

Eski kanun döneminde yapılan tahkim sözleşmelerinde hangi kanun yoluna başvurulur?

01.10.2011 tarihinden önce akdedilen tahkim sözleşmelerine dayansa dahi bu tarihten sonra verilen hakem kararlarına karşı mülga temyiz yolu değil, 6100 sayılı Kanun m. 439 uyarınca iptal davası açılır.

Hakem kararının iptali davası hangi mahkemede açılır?

İptal davası tahkim yeri bölge adliye mahkemesinde açılır ve mahkeme aksine karar vermedikçe dosya üzerinden öncelikle ve ivedilikle karara bağlanır.

Hakem kararına karşı iptal davası açma süresi ne kadardır?

İptal davası, hakem kararının veya tavzih, düzeltme ya da tamamlama kararının taraflara bildirildiği tarihten itibaren bir ay içinde açılmalıdır.

İptal davası açılması hakem kararının icrasını durdurur mu?

İptal davası açılması kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz; ancak talep üzerine hükmolunan para veya eşyanın değerini karşılayacak teminat gösterilirse icra durdurulabilir.

Bölge adliye mahkemesinin iptal davası kararı temyiz edilebilir mi?

Bölge adliye mahkemesinin iptal davası hakkında verdiği kararlara karşı, yalnızca kanundaki iptal sebepleriyle sınırlı olmak üzere öncelikle ve ivedilikle temyiz yoluna başvurulabilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoy İletişim ve randevu

Medeni usul hukuku