İşyerinde Kamera ve Ses Kaydının Hukuki Sınırları

İşyerinde kamera ile izleme ve ses kaydı yapılması, çalışanların temel hak ve özgürlükleri ile kişisel verilerinin korunması hakkını ilgilendiren yasal sınırlara tabidir. Güvenlik amacıyla yapılan kamera izlemeleri meşru menfaat ve aydınlatma şartıyla açık rıza aranmaksızın yürütülebilse de ortama yönelik sürekli ses kaydı alınması kural olarak hukuka aykırı kabul edilmekte, mahrem alanların izlenmesi ise ağır hak ihlali sayılmaktadır.

Kişisel Verilerin Korunması Kapsamında Kamera İzlemesi

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m. 5/1 uyarınca kişisel veriler kural olarak ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez. Bununla birlikte Kanun'un 5/2 maddesinde kanunlarda açıkça öngörülmesi, fiili imkânsızlık, sözleşmenin kurulması veya ifası, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğü, verinin ilgili kişi tarafından alenileştirilmiş olması ya da bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması durumlarında açık rıza aranmayacağı hükme bağlanmıştır.

6698 sayılı Kanun m. 5/2-f bendi kapsamında, çalışanın temel hak ve özgürlükleri zedelenmemek şartıyla işverenin meşru menfaati için veri işlemenin zorunlu görüldüğü hallerde açık rıza aranmamaktadır. Bu çerçevede işyerinde güvenlik amacıyla sınırlı ve ölçülü kamera izlemesi yapılabilmekle beraber çalışanlara itiraz hakkı tanınmalı; veri sorumlusunun kimliği, işleme gayesi, aktarım esasları, toplama yöntemi, hukuki dayanağı ve kanuni hakları içeren aydınlatma yükümlülüğü m. 10/1 uyarınca yerine getirilmelidir.

Güvenlik Kameralarında Saklama Süresi ve Verilerin Silinmesi

İşyerinde güvenlik kameraları vasıtasıyla toplanan görüntülerin muhafazasında ölçülülük gözetilmelidir. Güvenlik kameraları bakımından 15 ila 30 günlük saklama süreleri orantılı kabul edilmekte ve haklı bir sebep bulunmadıkça kayıtların daha uzun süre tutulmaması gerekmektedir. Süre dolduğunda ise kayıtların geri döndürülemeyecek biçimde silinmesi veya anonim hale getirilmesi beklenir.

Soyunma Odası, Tuvalet ve Mahrem Alanlarda Kamera Yasağı

İşyerinde işçilerin özel hayatının ve mahremiyetinin korunması gereken tuvalet, soyunma odası ve emzirme odası gibi alanların kamerayla izlenmesi hukuken kabul edilemez. Bu alanların izlenmesi bakımından işverenin meşru menfaat iddiası ya da çalışanın açık rızası yeterli görülmemekte, söz konusu alanlarda kamera kullanımı ağır hak ihlali oluşturmaktadır.

Sürekli Ortam Ses Kaydı ve Çağrı Merkezlerindeki Uygulama

İşyerinde yalnızca güvenlik gerekçesi gösterilerek ortama yönelik sürekli ses kaydı yapan sistemlerin kurulması kural olarak hukuka aykırı değerlendirilmektedir. İşverenin ileride ortaya çıkabilecek ihtilaflara delil oluşturma yönündeki soyut gerekçeleri bu ölçüsüzlüğü ortadan kaldırmaz.

Ortama yönelik genel ses kaydı yasağına karşılık müşteri hizmetleri ve çağrı merkezleri gibi alanlarda farklı bir değerlendirme yapılmaktadır. Bu sektörlerde gelen ve giden çağrıların kaydedilmesi, görüşme öncesinde kalite veya eğitim gibi amaçlarla kayıt yapıldığına dair bilgilendirme sunulması ve ilgili yasal düzenlemelere uyulması koşuluyla kabul edilebilmektedir. Bu kayıtların da belirlenen amaçla sınırlı, ölçülü olması ve belirli süreyle saklanması zorunludur.

Savunma Amaçlı Ses Kayıtları ve Mahkemede Delil Niteliği

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 189/2 uyarınca, hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz. Bu kanuni ilke gereğince kanuna ve kişilik haklarına aykırı biçimde elde edilen kayıtların ispat aracı olarak kullanılması kural olarak mümkün değildir.

Buna karşın işyerinde ani gelişen haksız bir saldırı karşısında ve başka türlü ispat imkânı bulunmadığında, kişinin kendisini savunmak ve yetkili mercilere delil sunmak gayesiyle aldığı anlık ve olayla sınırlı kayıtlar bazı kararlarda hukuka uygunluk sebebi kapsamında değerlendirilerek suç oluşturmadığı yönünde kabul görebilmektedir.

Ölçüsüz Gözetimin İş Sözleşmesine Etkisi

İşçinin kişilik haklarına ağır müdahale teşkil eden gözetim uygulamaları işçiye haklı nedenle fesih hakkı tanıyabilir. Bu kapsamda iş sözleşmesini haklı nedenle sona erdiren işçi kıdem tazminatına hak kazanabilir.

Hukuka Aykırı Kayıtların Türk Ceza Kanunu Kapsamındaki Yaptırımları

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 132/1 uyarınca kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; gizlilik ihlalinin haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşmesi durumunda verilecek ceza bir kat artırılır. Haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa eden kişi TCK m. 132/2 gereği iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır. Kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı biçimde alenen ifşa eden fail ise TCK m. 132/3 uyarınca bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına çarptırılır; ifşanın basın ve yayın yoluyla gerçekleşmesi halinde de aynı yaptırım tatbik olunur.

TCK m. 133/1 uyarınca kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir aletle dinleyen veya ses alma cihazıyla kaydeden kimseye iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir. Katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazı ile kayda alan kişi TCK m. 133/2 kapsamında altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır. Bu konuşmaların kaydedilmesiyle elde edilen verileri hukuka aykırı olarak ifşa eden fail hakkında TCK m. 133/3 gereğince iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dört bin güne kadar adli para cezasına hükmolunur; verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması durumunda ceza değişmez.

Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal edenler hakkında TCK m. 134/1 gereğince bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüş olup gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlali halinde ceza bir kat artırılır. Özel hayata ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse TCK m. 134/2 kapsamında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır; eylemin basın ve yayın yoluyla işlenmesi halinde aynı ceza uygulanır.

TCK m. 135/1 hükmüne göre kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Verilerin dini, felsefi veya siyasi kanaatler ile ırki kökene dair olması yahut hukuka aykırı bulunmak koşuluyla cinsel hayat, sağlık durumu, ahlaki eğilim veya sendikal tercihlere ilişkin bulunması durumunda TCK m. 135/2 uyarınca ceza yarı oranında artırılmaktadır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy