İşyerinde Kamera Kaydı ve Personel Takibinin KVKK Şartları

İşyerinde Kamera Kaydı Kişisel Veri midir ve Hangi Şartlara Tabidir?

İşyerinde görüntü kaydı alınması, kişiyi doğrudan veya dolaylı olarak belirlenebilir kıldığı için kişisel veri işleme faaliyetidir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi kişisel veri sayılır. Bu kapsamda sistemi kuran ve kayıtları yöneten işveren, veri sorumlusu sıfatıyla mevzuattaki yükümlülüklerin muhatabıdır. Kişisel verilerin kural olarak ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenmesi yasaktır.

İşyerinde kamera kaydı gerçekleştirilebilmesi için her durumda çalışanlardan açık rıza alınması zorunlu değildir. Açık rıza kişisel veri işleme şartlarından yalnızca biridir. 6698 sayılı Kanun m. 5 uyarınca kanunlarda açıkça öngörülmesi, veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması veya çalışanın temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla veri sorumlusunun meşru menfaatleri için veri işlenmesinin zorunlu bulunması hallerinde açık rıza aranmaksızın kayıt yapılabilir.

İşçi ile işveren arasındaki bağımlılık ilişkisi ve güç dengesizliği sebebiyle çalışan işini kaybetme endişesiyle rıza vermek zorunda hissedebilir. Bu durum rızanın özgür iradeye dayanıp dayanmadığını tartışmalı kılabileceğinden, işyerindeki izleme faaliyetlerinin öncelikle kanunda düzenlenen diğer işleme şartlarına dayandırılması önem taşır.

Aydınlatma ve Açık Rıza Metinlerinin Ayrılığı İlkesi

Kişisel verilerin işlenmesinde çalışanların aydınlatılması ile açık rıza temini ayrı hukuki süreçlerdir. Aydınlatma metinleri ile açık rıza beyanlarının iç içe geçirilmesi hukuka aykırılık oluşturabileceğinden, metinlerin birbirinden ayrı düzenlenmesi gerekir.

Kamera ile İzlemenin Sınırları ve Alan Ayrımı

İşverenin yönetim hakkı çalışanın işyerindeki makul mahremiyet beklentisini ortadan kaldırmaz. Üretim alanı, kasa bölümü, depo veya bina girişi gibi alanlarda güvenlik amacıyla kamera kullanılması daha kolay gerekçelendirilebilirken; soyunma odası, dinlenme alanı, tuvalet, ibadethane, sağlık odası veya çalışanların özel zaman geçirdiği alanların izlenmesi ağır hukuki risk doğurur.

Ses alma niteliğine sahip kameralarla izleme yapılması, özel hayatın gizliliği bakımından yoğun bir müdahale teşkil eder. Bu tür sistemlerin devreye alınabilmesi için hukuka uygun bir gerekçenin ve zorunluluğun açık biçimde ortaya konulması aranır. Dolayısıyla çalışma ortamındaki olağan konuşmaların veya personelin dinlendiği kısımlardaki sözlü paylaşımların kesintisiz biçimde kayıt altına alınması ölçülülük sınırını aşarak hukuka aykırı değerlendirilebilir.

Çalışanların bilgisi dışında gizli izleme yapılması kural olarak yüksek hukuki risk barındırır. Bu yönteme yalnızca belirgin ve kuvvetli bir şüpheye dayanan fevkalade istisnai durumlarda, hedeflenen delile farklı yollarla ulaşmanın imkânsız kaldığı hallerde, dar kapsamlı ve belirli bir zaman dilimiyle sınırlı olarak başvurulması gündeme gelebilir; fakat bu çerçevedeki uygulamaların dahi her somut olayda hukuka uygun sayılacağı kabul edilemez.

Kayıtların Saklanması ve Yetkili Erişim

Kamera kayıtlarında mümkün olan en kısa saklama süresi tercih edilmeli ve sistemde otomatik imha mekanizması bulunmalıdır. Bir olay yaşanması durumunda ise yalnızca ilgili kayıtların hukuki süreç boyunca saklanması gündeme gelebilir.

Kamera kayıtlarına erişim yetkisi sınırlı tutulmalıdır. İşyerindeki her yönetici, personel veya departman kayıtları izlememeli; erişim yetkisi yalnızca görevi gereği bu verilere ihtiyaç duyan sınırlı kişilerde bulunmalıdır.

Biyometrik Veri, GPS ve Dijital Sistemlerle Personel Takibi

6698 sayılı Kanun m. 6 uyarınca parmak izi ve yüz tanıma gibi biyometrik veriler özel nitelikli kişisel veri sayılır ve bu verilerin işlenmesi kanunen kural olarak yasaktır. Biyometrik veriler ancak ilgili kişinin açık rızasının bulunması ya da istihdam ile iş sağlığı ve güvenliği alanlarındaki hukuki yükümlülüklerin yerine getirilmesi için zorunlu olması hallerinde işlenebilir; her iki durumda da Kurul tarafından belirlenen yeterli önlemlerin alınması zorunludur. Bununla birlikte, kartlı geçiş gibi daha az müdahaleci araçlarla aynı amaca ulaşılabildiği hallerde biyometrik takip sistemlerinin tercih edilmesi ölçülülük ilkesine aykırılık teşkil edebilir.

Araç takip sistemi mesai saatleriyle sınırlı olmalı ve çalışanın özel hayatını izleme aracına dönüşmemelidir. Çalışana tahsis edilen araç özel kullanım için de tahsis edilmişse mesai dışı konum takibinin devam etmesi özel hayatın gizliliği bakımından ciddi risk oluşturur.

İşverenin bilişim araçları üzerindeki denetim yetkisini kullanabilmesi için personele önceden bilgilendirme yapılması şarttır. Bu doğrultuda işyeri bilgisayarlarının tahsis amacı, şahsi kullanıma izin verilip verilmediği, kurumsal e-posta ile internet trafik kayıtlarının izlenip izlenmeyeceği ve muhtemel kontrollerin hangi usul ve koşullarda gerçekleştirileceği çalışanlara açık bir şekilde duyurulmalıdır.

Çalışanların 6698 Sayılı Kanun Kapsamındaki Hakları

Çalışanlar, kişisel verileri işlendiği için mevzuat kapsamında ilgili kişi konumundadır. 6698 sayılı Kanun m. 11 uyarınca çalışanlar veri sorumlusuna başvurarak kendileriyle ilgili kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme, işlenmişse bilgi talep etme, işlenme amacını ve amaca uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme hakkına sahiptir. Verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde düzeltilmesini, kanundaki şartlar çerçevesinde silinmesini veya yok edilmesini isteme; münhasıran otomatik sistemlerle analiz edilen veriler sebebiyle aleyhte bir sonuç doğmasına itiraz etme ve kanuna aykırı işleme sebebiyle zarara uğranması hâlinde zararın giderilmesini talep etme hakları bulunmaktadır.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy