İsveç Boşanma Kararının Türkiye’de Tanıma ve Tenfizi

İsveç Boşanma Kararlarının Türkiye'deki Geçerliliği

İsveç mahkemelerince karara bağlanan boşanmalar, Türkiye'de tanıma ve tenfiz işlemleri yapılmadıkça resmi olarak geçerli kabul edilmez. İsveç'te evlilik birliğini sonlandıran kişilerin Türkiye'deki nüfus kayıtlarında medeni durumlarını güncelleyebilmeleri için bu işlemlerin tamamlanması zorunludur.

Yurt dışında kesinleşen boşanma ilamlarının Türk hukuku nezdinde hüküm ve sonuç doğurabilmesi için iki hukuki yol öngörülmüştür. Bunlar konsolosluk veya nüfus müdürlüğü üzerinden gerçekleştirilen idari tanıma işlemi ile mahkeme nezdinde görülen tanıma ve tenfiz davasıdır.

Dış Temsilcilikler ve Nüfus Müdürlüklerinde İdari Tescil

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A f. 1 uyarınca yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin kararlar; tarafların birlikte ya da taraflardan birinin ölmüş veya yabancı olması durumunda Türk vatandaşı olan tarafın bizzat veya vekili aracılığıyla başvurması halinde nüfus kütüğüne tescil edilir. Tescilin yapılabilmesi için kararın verildiği devlet kanunlarına göre yetkili makamca tesis edilmesi, usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması şarttır.

Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A f. 2 gereğince, kararın nüfus kütüğüne tescili başvuruları Türkiye dışında ilamın tesis edildiği yerdeki dış temsilciliklere, Türkiye içinde ise yetkilendirilen nüfus müdürlüklerine yapılır.

Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A f. 3 gereğince, kanunda belirtilen koşulların sağlanamaması nedeniyle idari tescil talebi reddedilen kararların Türkiye'de tanınması, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun hükümleri uyarınca dava yoluyla sağlanır.

Tanıma ve Tenfiz İçin Aranan Belgeler ve Esaslar

İsveç mahkemesi tarafından verilen boşanma kararının Türkiye'de tanınabilmesi için kararın aslı, kesinleşme şerhi, apostil onayı ve noter ya da konsolosluk onaylı Türkçe tercümesinin ibraz edilmesi gereklidir.

Kesinleşme şerhi ilama karşı yasal itiraz yollarının kapandığını gösterir; kararın hangi tarihte kesinleştiğinin tespiti önem taşımakta olup usulen kesinleşmemiş yabancı mahkeme kararlarının Türkiye'de tanınması hukuken mümkün değildir.

Kararın içeriğinin Türk kamu düzenine açıkça aykırılık teşkil etmesi, örneğin tek taraflı olarak taraflardan birine savunma hakkı tanınmadan hüküm kurulmuş olması halinde tanıma işlemi reddedilir.

Aile Mahkemesinde Tanıma ve Tenfiz Davası

Yabancı mahkeme kararının Türkiye'de geçerlilik kazanması ve icra edilebilir hale gelmesi amacıyla açılacak tanıma ve tenfiz davasında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir.

İdari tanıma başvurusunun aksine, mahkeme nezdinde açılan tanıma ve tenfiz davasında karşı tarafa usulüne uygun tebligat yapılması zorunludur.

İsveç boşanma kararının Türkiye'de tanınması veya tenfizi için tarafların bizzat Türkiye'ye gelmesi zorunlu değildir. İlgililer, konsolosluk veya noterden vekâletname vererek dava ve tescil sürecini avukat aracılığıyla uzaktan yürütebilirler.

Vekil aracılığıyla yürütülecek işlemlerde vekâletnamede tanıma ve tenfiz davası açma yetkisinin açıkça belirtilmiş olması gerekir. Bu yetkiyi içeren vekâletnameyle avukat dava açılması, tebligatların yapılması, duruşmalara katılım ve kararın kesinleşmesi süreçlerini takip edebilir.

Boşanmanın Sonuçları ve Evlilik Mallarının Tasfiyesi

Tanıma işlemi yalnızca boşanmanın hukuki neticesini Türkiye'deki kayıtlara yansıtır; velayet, nafaka ve mal rejimi gibi diğer talepler ise ayrıca değerlendirmeye tabi tutulur.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun m. 15 f. 1 uyarınca eşler, evlilik mallarına uygulanacak rejimi evlenme anındaki mutad meskenleri veya millî hukuklarından birini açıkça seçerek belirleyebilirler. Böyle bir hukuk seçimi yapılmadığı takdirde sırasıyla eşlerin evlenme anındaki ortak millî hukuku, ortak mutad mesken hukuku veya Türk hukuku tatbik edilir.

5718 sayılı Kanun m. 15 f. 2 doğrultusunda, evlilik mallarının tasfiyesinde taşınmaz mallar bakımından mülkün bulunduğu ülke hukuku geçerli olur. Kanunun 15. maddesinin 3. fıkrasına göre ise evlilikten sonra ortak yeni bir hukuka geçen eşler, üçüncü kişilerin haklarına halel gelmemek kaydıyla bu yeni hukuka tabi olabilirler.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy