İsim Değiştirme Kaç Kez Yapılabilir?

Türk hukukunda isim değiştirme davasının kaç kez açılabileceğine dair sayısal bir üst sınır bulunmamaktadır. Bireyler haklı sebeplerin varlığı halinde mahkemeye başvurarak birden fazla kez adlarının değiştirilmesini talep edebilir. Bununla birlikte her talep için keyfilikten uzak, geçerli ve yeni bir haklı sebebin sunulması gerekir.

İsim Değişikliğinde Dava Sayısı ve Yasal Çerçeve

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 36. maddesinde yer alan ve nüfus kaydının düzeltilmesi davasının ancak bir kere açılabileceğini öngören kural, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. İptal kararında; kişinin kimliği ve aile bağlarıyla ilgili bilgileri içeren nüfus kayıtlarında haklı sebeplerle değişiklik ve düzeltme talep etme hakkının bireyin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı kapsamında olduğu, davanın tek seferle sınırlandırılmasının Anayasa'nın 17. ve 36. maddeleriyle bağdaşmadığı belirtilmiştir.

5490 sayılı Kanun'un 36. maddesindeki sınırlamanın yürürlükte olduğu dönemde verilen kararlarda, aynı konudaki nüfus kaydının düzeltilmesi davasının ancak bir kere açılabileceği gerekçesiyle mükerrer taleplerin reddi gerektiği belirtilmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin anılan kuralı iptal etmesinin ardından ise davanın tek sefer açılabileceğinden bahisle karar verilemeyeceği, Türk Medeni Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca haklı sebep olgusunun araştırılarak esasa ilişkin hüküm kurulması gerektiği ifade edilmiştir.

Haklı Sebep Şartı ve Kötü Niyet Denetimi

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 27. maddesinin birinci fıkrası uyarınca adın değiştirilmesi ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebilir. Bir kişinin daha önce adını değiştirmiş olması sonradan yeni bir dava açmasına engel teşkil etmez; ancak her talep için mahkemeye yeni ve geçerli bir haklı neden sunulması ve her seferinde ayrı bir dava açılması zorunludur. Keyfi veya temelsiz talepler mahkemece kabul edilmez.

İsim değiştirme talepleri kötü niyetli bir amaca dayanıyorsa veya kamu düzenine zarar verecek nitelikteyse mahkeme tarafından reddedilir.

Velayet Altındaki Çocuğun İsim Değişikliği

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 336. maddesi uyarınca evlilik devam ettiği sürece anne ve baba velayeti birlikte kullanır; ortak hayata son verilmesi veya ayrılık halinde hâkim velayeti eşlerden birine verebilir, boşanmada ise velayet çocuk kendisine bırakılan tarafa aittir. Aynı Kanun'un 339. maddesi uyarınca evlilik birliği içinde doğan çocuğun adını anne ve baba koyar. Evlilik birliği sona erdikten sonra ise velayet kendisine bırakılan anne, haklı sebep bulunması koşuluyla çocuk adına isim değişikliği davası açabilir.

Mahkeme Kararının Tescili, İlanı ve Hukuki Sonuçları

İsim değiştirme davası kişinin yerleşim yerindeki Asliye Hukuk Mahkemesinde açılır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 27. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ad değişikliği kararı nüfus kütüğüne tescil edilir ve Basın İlan Kurumunun ilan portalı üzerinden yayımlanır. Bu ilanda hükmü kuran mahkeme, kararın verildiği tarih, dosyanın esas ve karar numarası ile adına ilişkin düzeltme yapılan ilgilinin nüfusa kayıtlı olduğu yer, doğum tarihi, anne ve baba ismi, önceki adı ve soyadı ile yargı kararıyla verilen yeni kimlik bilgileri yer alır.

Türk Medeni Kanunu'nun 27. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca adın değişmesiyle kişinin kişisel durumu değişmez. Maddenin dördüncü fıkrasına göre ise adın değiştirilmesinden zarar gören kimseler, bu durumu öğrendikleri günden başlayarak bir yıl içinde mahkemece verilen ad değiştirme kararının kaldırılmasını dava edebilirler.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy