İnternette yayımlanan hukuka aykırı içerikler nedeniyle kişilik hakları ihlal edilen kişiler, bu içeriklerin kaldırılmasını ya da erişiminin engellenmesini talep edebilir. Bu iki hukuki yol, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun çerçevesinde işlemektedir.
Hangi İçerikler Kaldırılabilir?
Kaldırma talebine konu olabilecek içerikler geniş bir yelpazeyi kapsar. Kişilerin onur, şeref ve haysiyetini zedeleyen paylaşımlar; kişilik haklarına saldırı niteliğindeki içerikler; özel bilgi veya görüntülerin izinsiz ifşası; hakaret niteliğindeki paylaşımlar; yanlış ya da çarpıtılmış haberler bu kapsama girer. Bunların yanı sıra kişisel verilerin rızasız kaydedilmesi veya yayılması, şirketlerin ekonomik itibarını zedeleyen ya da ticari sırlarını açığa çıkaran içerikler, müstehcenlik, çocukların cinsel istismarı ve suç teşkil eden materyaller de kaldırılmak istenen içerik türleri arasında sayılmaktadır.
Özel görüntülerin ifşa sitelerinde yayınlanması da kaldırma talebinin sıklıkla gündeme geldiği bir alan olarak öne çıkmaktadır.
Kimler Başvurabilir?
5651 sayılı Kanun kapsamında hem gerçek hem de tüzel kişiler hak sahibi sayılmaktadır. Kişilik hakları ihlal edilen kişiler hukuka aykırı içeriğin kaldırılmasını talep edebilir; bunun yanı sıra içeriğe yönelik cevap ve düzeltme metni yayınlatma hakkı da mevcuttur. Şartların oluştuğu hâllerde içeriğe erişimin engellenmesi de talep edilebilir. Erişim engellemesi için aranan somut koşullar konusunda kanunun ilgili maddesinin uygulaması belirleyici olmaktadır; bu nedenle somut durumun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
İçerik Kaldırma ve Erişim Engelleme: İki Temel Yol
Kişilik hakkı ihlalini gidermek için başvurulabilecek iki temel yol, içeriğin kaldırılması ve içeriğe erişimin engellenmesidir. Her iki yol da 5651 sayılı Kanun çerçevesinde işlemektedir. İçerik kaldırma, ilgili materyalin internet ortamından silinmesini hedefler. Erişim engelleme ise yalnızca şartları oluştuğu takdirde talep edilebilen bir tedbirdir; iki yol arasındaki tercih, somut duruma ve aranan hukuki sonuca göre şekillenmektedir.
5651 sayılı Kanun kapsamında kaldırma ve cevap-düzeltme talepleriyle birlikte, şartları oluştuğunda erişimin engellenmesi de istenebilmektedir. Maddenin uygulama koşulları ve usulü somut olaya göre değerlendirme gerektirmektedir.
Bazı Özel Durumlar: UDRP ve Alan Adı Uyuşmazlıkları
Bazı özel durumlarda, içeriğin bir alan adı uyuşmazlığından kaynaklandığı hâllerde UDRP süreci başlatılarak söz konusu içeriğin internet ortamından tümüyle kaldırılması mümkün olabilmektedir. Ancak bu yol, tüm içerik kaldırma taleplerine değil yalnızca koşulların oluştuğu alan adı uyuşmazlıklarına özgüdür.
Unutulma Hakkı
İçeriklerin kaldırılması talep edilebilecek bir diğer alan unutulma hakkı kapsamındaki başvurulardır. Bu hakkın hukuki dayanağı, kapsamı ve başvuru usulü somut olayın koşullarına bağlı olup ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Yurt Dışında Barındırılan İçerikler
Türk mahkemelerinin verdiği içerik kaldırma ve erişim engelleme kararlarının yurt dışında barındırılan sitelerde uygulanması güçlük arz edebilmektedir. Bu durum, özellikle küresel platformlardaki ihlallerde önemli bir pratik sınır oluşturabilmektedir. Yurt dışı kaynaklı içeriklere yönelik izlenmesi gereken yollar, söz konusu platformun ve içeriğin niteliğine göre farklılık göstermektedir.
Erken Müdahalenin Önemi
Hukuka aykırı içerikler internet ortamında hızla yayılma eğiliminde olduğundan, ihlal fark edilir edilmez harekete geçilmesi sürecin sonucunu etkileyebilir. İçeriğe ne kadar erken müdahale edilirse kaldırma talebinin sonuçlanması da o ölçüde hızlanabilmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Savcılığa başvurarak internetten içerik kaldırtabilir miyim?
İnternetten içerik kaldırma, savcılığın görev alanına giren bir konu değildir; bu yoldan beklenen sonucun alınması mümkün görünmemektedir.
Şirketler de internetten içerik kaldırma talebinde bulunabilir mi?
5651 sayılı Kanun kapsamında hem gerçek hem de tüzel kişiler hak sahibi sayılmaktadır. Şirketlerin ekonomik itibarını zedeleyen ya da sırlarını ifşa eden içerikler, kaldırma talebine konu olabilecek içerik türleri arasında yer almaktadır.
Hangi içerikler için kaldırma talep edilebilir?
Hakaret, özel hayatın gizliliğini ihlal eden paylaşımlar, kişisel verilerin izinsiz kaydedilmesi veya yayılması, yanlış ya da çarpıtılmış haberler, özel görüntülerin ifşası ve suç niteliğindeki içerikler kaldırma talebine konu olabilir.
İçerik kaldırma ile erişim engelleme arasındaki fark nedir?
İçerik kaldırma, ilgili materyalin internet ortamından silinmesini hedefler. Erişim engelleme ise ancak şartları oluştuğu takdirde talep edilebilen ayrı bir tedbirdir. Her iki yol da 5651 sayılı Kanun kapsamında tanınmıştır.
İdari başvuru ve sulh ceza hâkimliğine başvuru yolları nelerdir?
Hukuka aykırı içeriklere ilişkin bazı durumlarda idari başvuru yapılabilmekte, yargısal yola ise sulh ceza hâkimliklerine başvurularak gidilebilmektedir. Başvurunun şartları ve usulün nasıl işleyeceği somut olayın niteliğine bağlıdır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy