Google Görsellerden bir fotoğrafın kaldırılması, görselin yayımlandığı web sitesi üzerinde gerçekleştirilen hukuki ve teknik işlemlerle mümkündür. İhlal edilen hakkın niteliği ve görselin içeriği dikkate alınarak başvurulacak hukuki ve teknik yol belirlenir. Konuya ilişkin temel düzenlemeler 5651 sayılı Kanun'un erişim engellemeye dair maddelerinde yer almaktadır.
Kaldırma Talebine Dayanak Olabilecek Hukuki Sebepler
Görselin ilgilinin rızası dışında paylaşılması, kişilik haklarına saldırı veya suç unsuru barındırması ile özel hayatın gizliliğini ihlal etmesi kaldırma sebepleri arasında sayılmaktadır. Bunun yanında Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda yer alan hakların zedelenmesi, unutulma hakkı ile kamu düzeni, genel sağlık, yaşam hakkı veya millî güvenlik ihlalleri de bu kapsamda değerlendirilebilmektedir. Görselin bir şirketin ürünlerine, faaliyetlerine veya haklarına dönük saldırı ya da kötüleme içermesi durumunda ise Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabet hükümleri gündeme gelebilmektedir.
5651 Sayılı Kanun'un 8. Maddesi: Suç İçerikli Görseller
5651 sayılı Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, internet ortamında yapılan ve içeriği maddede sayılan suçları oluşturduğu hususunda yeterli şüphe sebebi bulunan yayınlarla ilgili olarak içeriğin çıkarılmasına ve/veya erişimin engellenmesine karar verilir. Söz konusu suçlar arasında intihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, sağlık için tehlikeli madde temini, müstehcenlik, fuhuş ve kumar oynanması için yer ve imkân sağlama suçları ile 5816, 7258 ve 2937 sayılı Kanunlarda yer alan suçlar sayılmıştır.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 8Kaynağı aç
İçeriğin çıkarılması ve erişimin engellenmesi kararı soruşturma aşamasında hâkim, kovuşturma aşamasında ise mahkeme tarafından verilir. Soruşturmada gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı da bu kararı verebilir; ancak kararını yirmi dört saat içinde hâkime sunmak zorundadır. Hâkim de en geç yirmi dört saat içinde karar verir. Bu süre içinde onay gelmezse tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhal kaldırılır. Koruma tedbiri niteliğindeki bu kararlara 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz yolu açıktır.
5651 sayılı Kanun'un 8. maddesinin ikinci, dördüncü ve ondördüncü fıkraları kapsamında verilen erişimin engellenmesi kararları öncelikle ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım veya bölümle ilgili olarak URL gibi yöntemlerle içeriğe erişimin engellenmesi şeklinde verilir. İhlale ilişkin içeriğe teknik olarak bu yolla erişim engellenemiyorsa veya ihlal bu yöntemle önlenemiyorsa internet sitesinin tümüne yönelik erişimin engellenmesine karar verilebilir. Ayrıca erişimin engellenmesi kararı, amacı gerçekleştirecek nitelikte görülmesi hâlinde belirli bir süreyle sınırlı olarak da verilebilir. Maddenin birinci fıkrasındaki suçları oluşturan içeriğin yayından çıkarılması durumunda erişimin engellenmesi kararı soruşturmada Cumhuriyet savcısı, kovuşturmada mahkeme tarafından kaldırılır. Soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı veya kovuşturmada beraat kararı verilmesi hâlinde ise içeriğin çıkarılması ve/veya erişimin engellenmesi kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.
Katalog suç şüphesi barındıran durumlarda doğrudan suç duyurusunda bulunularak karar alınması veya Kuruma başvurulması yönünde tercihler somut olaya göre değerlendirilebilmektedir. Başkan tarafından verilen içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararının konusunu oluşturan yayını yapanların kimliklerinin belirlenmesi hâlinde, Başkan tarafından Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur. Hâkim, mahkeme veya savcılık kararlarının gereği ise derhal ve en geç kararın bildirilmesi anından itibaren dört saat içinde yerine getirilir.
5651 Sayılı Kanun'un 9. Maddesi Hakkında
5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi hakkında mevzuat metninde Anayasa Mahkemesi tarafından verilmiş bir iptal kaydı bulunmaktadır; maddede yer alan önceki düzenleme metni bu nedenle yürürlük metninde yer almamaktadır.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 9Kaynağı aç
Özel Hayatın Gizliliğinin İhlali: 5651 Sayılı Kanun m. 9/A
İnternet yayını nedeniyle özel hayatının gizliliğinin ihlal edildiğini öne süren kişi, 5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesi uyarınca Kuruma doğrudan başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini talep edebilir. Bu başvuruda ihlale neden olan yayının tam adresi (URL), hakkın hangi yönlerden ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimliği ispat eden bilgiler eksiksiz biçimde yer almalıdır; eksik başvuru işleme konulmaz.
5651 sayılı İNTERNET ORTAMINDA YAPILAN YAYINLARIN DÜZENLENMESİ VE BU YAYINLAR YOLUYLA İŞLENEN SUÇLARLA MÜCADELE EDİLMESİ HAKKINDA KANUN m. 9/AKaynağı aç
Kurum Başkanı gelen talebi derhal Birliğe iletir; erişim sağlayıcılar tedbiri en geç dört saat içinde yerine getirir. Tedbiri talep eden kişi, talepte bulunduğu saatten itibaren yirmi dört saat içinde talebini sulh ceza hâkiminin kararına sunmak zorundadır. Hâkim, özel hayatın gizliliğinin ihlal edilip edilmediğini değerlendirerek kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar ve doğrudan Kuruma gönderir. Bu sürede karar verilmezse erişim engeli kendiliğinden kalkar. Engele konu içeriğin yayından kaldırılması hâlinde de hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz olur.
5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesinde erişimin engellenmesinin özel hayatı ihlal eden yayın, bölüm, resim veya video URL'si esas alınarak uygulanacağı hükme bağlanmıştır. Gecikmesinde sakınca görülen hâllerde tedbir doğrudan Başkanın talimatıyla Kurumca yerine getirilir. Bu kapsamda verilen karar yirmi dört saat zarfında sulh ceza hâkiminin onayına sunulmakta, hâkim de değerlendirmesini kırk sekiz saat içinde açıklamaktadır. Öte yandan maddenin altıncı fıkrası uyarınca hâkim tarafından verilen karara karşı yalnızca Başkan tarafından Ceza Muhakemesi Kanunu çerçevesinde itiraz edilebilmektedir.
Kişilik Hakkına Dayalı Hukuk Davası: TMK m. 24-25
Türk Medenî Kanunu'nun 24. maddesine göre kişilik haklarına hukuka aykırı şekilde müdahale edilen kimse, bu saldırıyı gerçekleştirenlere karşı hâkimin korumasını talep edebilir. Kanun koyucu, ilgilinin vermiş olduğu rıza, üstün nitelikli özel ya da kamusal bir yararın bulunması yahut yasal bir yetkinin icra edilmesi hâlleri haricinde, kişilik hakkına yönelen her müdahaleyi hukuka aykırı kabul etmiştir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 24Kaynağı aç
TMK m. 25 uyarınca davacı hâkimden birkaç farklı talep ileri sürebilir: saldırı tehlikesinin önlenmesi, sürmekte olan saldırının sona erdirilmesi veya etkisi devam eden sona ermiş saldırının hukuka aykırılığının tespiti. Ayrıca düzeltmenin ya da kararın üçüncü kişilere bildirilmesi veya yayımlanması da istenebilir. Maddi ve manevi tazminat ile hukuka aykırı saldırıdan elde edilen kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre verilmesi de talep konusu yapılabilir. Bununla birlikte manevi tazminat istemi, karşı tarafça kabul edilmedikçe devredilemez; miras bırakan tarafından daha önce ileri sürülmemişse mirasçılara da geçmez.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 25Kaynağı aç
Kişilik haklarının korunması davası, davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Tazminat da talep ediliyorsa zararın doğrudan paylaşılan fotoğraftan kaynaklandığının usulüne uygun biçimde ileri sürülmesi ve ispat edilmesi gerekmektedir.
Web Sitesinden Kaldırma ile Google Görsellerden Kaldırma Arasındaki Fark
Bir görselin barındığı web sitesinden çıkarılması, Google Görsellerden otomatik silinmesini sağlamaz. Google'ın algoritmik yapısı nedeniyle kaynak sayfa kaldırılsa bile görsel bir süre daha arama sonuçlarında görünmeye devam edebilir. Bu nedenle içerik siteden kaldırıldıktan sonra arama motoru tarafında ayrıca teknik işlem yapılması gerekebilir.
Sık Sorulan Sorular
5651 sayılı Kanun'un 9. maddesinin hukuki durumu nedir?
5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi metninde Anayasa Mahkemesi tarafından verilmiş bir iptal kaydı yer almakta olup fıkra metinleri kanun metninde bulunmamaktadır.
Özel hayatın gizliliği ihlali nedeniyle yapılan Kurum başvurusunda hangi bilgiler zorunludur?
5651 sayılı Kanun m. 9/A uyarınca başvuruda ihlalin gerçekleştiği yayının tam adresi (URL), hakkın hangi yönlerden ihlal edildiğine ilişkin açıklama ve kimliği ispat eden bilgiler eksiksiz bulunmalıdır. Bu bilgilerde herhangi bir eksiklik olması hâlinde talep işleme konulmaz.
Erişim engelleme tedbiri otomatik olarak devam eder mi?
Devam etmez. 5651 sayılı Kanun m. 9/A kapsamında Kuruma başvuran kişi, talep saatinden itibaren yirmi dört saat içinde talebini sulh ceza hâkimine sunmak zorundadır. Hâkim kırk sekiz saat içinde karar vermezse tedbir kendiliğinden kalkar. Engele konu içeriğin yayından çıkarılması hâlinde de hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz olur.
m. 8 kapsamındaki suç katalogunda hangi suçlar yer alıyor?
5651 sayılı Kanun'un 8. maddesinde intihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanımını kolaylaştırma, sağlık için tehlikeli madde temini, müstehcenlik, fuhuş, kumar oynanması için yer ve imkân sağlama suçları ile 5816, 7258 ve 2937 sayılı Kanunlarda düzenlenen suçlar yer almaktadır.
Kişilik hakkı davasında hangi mahkeme yetkilidir?
TMK m. 25 uyarınca kişilik haklarının korunması davası, davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Bu madde genel kişilik hakkı davasına ilişkin yetki kuralını düzenler; internetten fotoğraf kaldırmaya özgü ayrı bir usul içermez.
Kişilik hakkı davasında neler talep edilebilir?
TMK m. 25 kapsamında saldırı tehlikesinin önlenmesi, sürmekte olan saldırının sona erdirilmesi veya etkisi devam eden sona ermiş saldırının hukuka aykırılığının tespiti talep edilebilir. Bunlara ek olarak kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması ile maddi ve manevi tazminat da istenebilir. Hukuka aykırı saldırıdan elde edilen kazancın vekâletsiz iş görme hükümlerine göre iadesi de talep konusu yapılabilir.
Suç şüphesi taşıyan bir görsel için doğrudan Kuruma mı başvurulmalı?
5651 sayılı Kanun m. 8 kapsamındaki katalog suçlara ilişkin şüphe bulunan durumlarda iki yol mevcuttur: doğrudan suç duyurusunda bulunarak savcı ya da hâkimden kaldırma kararı almak ya da Kuruma başvurmak. Hangi yolun izleneceği somut olayın niteliğine göre değişir.
Gecikmesinde sakınca olan hâllerde özel hayat ihlali için nasıl başvurulur?
5651 sayılı Kanun'un 9/A maddesi uyarınca gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde erişimin engellenmesi doğrudan Kurum Başkanı'nın emriyle Kurum tarafından gerçekleştirilir. Verilen bu karar yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin onayına iletilir; hâkim ise kararını en geç kırk sekiz saat içinde açıklar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy