5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 66. maddesi uyarınca ceza infaz kurumlarındaki hükümlülerin telefonla haberleşme hakkı yasal güvenceye bağlanmıştır. Bu hakkın kullanım usulü, tabi olduğu denetimler ve sınırları, hükümlünün bulunduğu kurum türüne ve infaz rejimine göre kanunda ayrı ayrı belirlenmiştir. Aynı Kanun'un 116. maddesi uyarınca tutukluların telefonla haberleşme hakları bakımından da hükümlülere ilişkin bu yasal düzenlemeler uygulanır.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 66Kaynağı aç
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, E. 2017/1075, K. 2017/2066Kaynağı aç
Kapalı Kurumlarda Telefon Görüşmesi ve Güvenlik Denetimi
Kapalı ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlüler, Cumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre kurum idaresinin kontrolündeki ücretli telefonlar vasıtasıyla görüşme yapabilirler. Kurum güvenliğinin sağlanması amacıyla bu telefon görüşmeleri idare tarafından dinlenir ve kayıt altına alınır. Kanun koyucu, tehlikeli hâlde bulunan hükümlüler ile örgüt mensubu hükümlülerin telefonla haberleşme hakkının kısıtlanabileceğini açıkça düzenlemiştir.
Açık Kurumlar ile Çocuk Eğitimevlerinde Haberleşme
Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde barındırılan hükümlüler açısından daha serbest bir haberleşme usulü benimsenmiştir. Bu kurumlardaki hükümlüler, idare bünyesinde yer alan ücretli telefonlarla serbestçe görüşme yapma hakkına sahiptir.
Acil Durumlarda Kurum Telefonundan Yararlanma Hakkı
5275 sayılı Kanun'un 66. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, açık ve kapalı ceza infaz kurumlarındaki hükümlüler; altsoy, üstsoy, eş ve kardeşlerinin ölümü, ağır hastalığı, salgın hastalık veya doğal afet hâllerinde kuruma ait telefon ve faks cihazından derhâl yararlandırılır. Bu acil durumlarda gerçekleştirilen görüşmeler tutanak ile belgelenir ve düzenlenen tutanaklar özel bir dosyada muhafaza edilir.
Bulundurulması ve Kullanılması Yasak Olan Cihazlar
Hükümlülerin açık ve kapalı ceza infaz kurumlarında ve çocuk eğitimevlerinde araç telefonu, telsiz telefon, cep telefonu ve benzeri iletişim araçlarını kişisel olarak yanlarında bulundurmaları ve kullanmaları kanunen kesin olarak yasaktır.
Avukat ile Görüşme ve Disiplin Cezası İstisnaları
5275 sayılı Kanun ve ilgili infaz mevzuatında hükümlülerin vekilleri ile telefon görüşmesi yapamayacağına dair kısıtlayıcı bir hüküm yer almamaktadır. Nitekim 5275 sayılı Kanun'un 42. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca; anne, baba, eş, çocuk ve kardeşlerin ölüm veya ağır hastalıkları ile doğal afet hâllerinde yapılması gereken haberleşmeler ve avukat ile ilişkilerde haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama cezası uygulanmaz. Dolayısıyla bu disiplin cezasının avukatla haberleşmeye teşmil edilmesi kanunen mümkün değildir.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 42Kaynağı aç
Farklı Cezaevlerindeki Eşlerin Telefonla Görüşme Durumu
Ceza infaz kurumlarındaki telefonların dışarıdan gelen aramalara kapalı tutulması ve hükümlülere dışarıdan telefon açılmak suretiyle görüşme yaptırılamayacağına ilişkin mevzuat düzenlemeleri bulunmaktadır. Bu kural uyarınca, Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2017/1075 Esas ve 2017/2066 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, farklı cezaevlerinde tutuklu olarak bulunan eşlerin telefonla görüştürülmesi hukuken ve infaz kabiliyeti yönünden mümkün görülmemiştir.
Telefon Görüşmesi Esnasında İşlenen Hakaret Eylemi
Kurum içi telefon görüşmelerinin mevzuat gereğince idare tarafından denetlenip kayıt altına alındığı kapalı kurumlarda, telefon görüşmesi yapıldığı sırada infaz koruma memuruna hakaret edilmesi fiili cezai sorumluluk doğurur. Yargıtay 18. Ceza Dairesinin 2015/7921 Esas ve 2017/3449 Karar sayılı ilamında, hükümlünün telefonla görüşme hakkını kullandığı esnada infaz koruma personeline yönelik gerçekleştirdiği hakaret eylemi nedeniyle verilen mahkûmiyet hükmü onanmıştır.
Yargıtay 18. Ceza Dairesi, E. 2015/7921, K. 2017/3449Kaynağı aç
İnfaz Hâkimliğine Başvuru Usulü ve Ön Şart
Hükümlü ve tutukluların telefonla haberleşme gibi infaz rejimine ve dışarıyla ilişkilere yönelik talepleri hakkında 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu'nun 4. maddesi uyarınca infaz hâkimliğine şikâyette bulunabilmesi için öncelikle ceza infaz kurumu idaresi tarafından gerçekleştirilmiş bir işlem veya faaliyetin bulunması zorunludur. Ceza infaz kurumu idaresi tarafından herhangi bir işlem tesis edilmeden veya olumsuz bir faaliyet gerçekleştirilmeden doğrudan infaz hâkimliğinden işlem yapılması talep edilemez.
Kapalı cezaevindeki hükümlülerin telefon görüşmeleri dinlenir mi?
Kapalı ceza infaz kurumlarındaki telefon görüşmeleri 5275 sayılı Kanun'un 66. maddesinin birinci fıkrası uyarınca idarenin kontrolündeki ücretli telefonlarla yapılır, idarece dinlenir ve kayıt altına alınır.
Acil ailevi durumlarda kurum telefonundan yararlanılabilir mi?
Hükümlüler altsoy, üstsoy, eş ve kardeşlerinin ölümü, ağır hastalığı, salgın hastalık veya doğal afet hâllerinde kuruma ait telefon ve faks cihazından derhâl yararlandırılır ve bu görüşmeler tutanakla tespit edilir.
İletişimden yoksun bırakma disiplin cezası avukat görüşmesini engeller mi?
5275 sayılı Kanun'un 42. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca haberleşme veya iletişim araçlarından yoksun bırakma veya kısıtlama cezası avukat ile ilişkilerde uygulanamaz ve bu ceza avukatla görüşmeyi engelleyecek şekilde genişletilemez.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

