Emniyet personelinin terfi işlemlerinde tesis edilen terfi etmeme kararlarına karşı, kararın bildirilmesinden itibaren 60 gün içinde görev yapılan yerdeki yetkili idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Yargı yoluna gitmeden önce idari itiraz yolunun işletilmesi zorunlu olmamakla birlikte, ilgililer 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında üst makama başvurarak dava açma süresini durdurma imkanına da sahiptir.
Değerlendirme Kurulları ve Rütbe Terfi Şartları
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesi uyarınca polis amirlerinin rütbe terfilerinin değerlendirme kurullarında ele alınması kıdem sırasına göre gerçekleştirilirken, terfilerin karara bağlanması sınav ve eğitim koşulları saklı kalmak üzere liyakate dayandırılır. Personelin terfi durumunun kurullarda görüşülebilmesi için bulunulan rütbedeki yasal bekleme süresinin tamamlanması, bu süre içerisindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi düzeyde performans değerlendirme puanı alınması, yazılı ve sözlü sınavlarda başarı sağlanması ile yöneticilik hizmet içi eğitiminin başarıyla bitirilmesi şarttır.
Danıştay 2. Daire, E. 2021/1724, K. 2022/5151Kaynağı aç
Danıştay 2. Daire, E. 2022/2596, K. 2022/5070Kaynağı aç
Danıştay 2. Daire, E. 2024/974, K. 2024/3076Kaynağı aç
Emniyet teşkilatında terfi süreçleri personelin rütbesine göre iki ayrı kurul tarafından yürütülür. Merkez Değerlendirme Kurulu; Komiser Yardımcısı, Komiser ve Başkomiserlerin terfi işlemlerini Genel Müdürlük onayıyla toplanarak karara bağlar. Yüksek Değerlendirme Kurulu ise 3201 sayılı Kanun hükümleri gereğince Emniyet Amiri ile Dördüncü ve Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlerinin terfilerini değerlendirmek ve liyakat koşullarını belirlemek üzere İçişleri Bakanı onayıyla teşekkül ettirilir.
Liyakat Değerlendirmesi ve Verilebilecek Kararlar
Rütbe terfi mevzuatında liyakat, personelin bir üst rütbede yer alan görevlerin gereklerini gereği gibi yerine getirebilme ehliyeti ve niteliği olarak düzenlenmiştir. Terfi kurulunun yapacağı incelemede Personel Dairesi Başkanlığı; personelin sicil bilgileri, bekleme süreleri, performans değerlendirme puanı ortalamaları, ödül ve başarı belgeleri, disiplin ve adli cezaları, sınav başarıları ve yöneticilik eğitimi neticeleri gibi liyakate dayanak oluşturan tüm bilgi ve evrakı kurula sunar.
Danıştay 2. Daire, E. 2021/2426, K. 2021/3942Kaynağı aç
Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurulları; personelin rütbesindeki performans puanlarını, başarı ve üstün başarı belgelerini, mesleki tecrübe, bilgi, beceri ve davranışlarını, affa uğramış olsa dahi adli mercilerce verilen mahkumiyetleri ve disiplin cezalarını, devam eden soruşturma ve kovuşturma kayıtlarını ve sınav sonuçlarını bir bütün halinde gözeterek edinecekleri kanaate göre oy çokluğuyla karar verir. Yapılan değerlendirmede liyakatli bulunan personel hakkında boş kadro varsa 'terfi eder', boş kadro yoksa 'kadrosuzluk nedeniyle terfi etmez' kararı verilirken, üst rütbeye atanma niteliklerini taşımadığı değerlendirilen personel hakkında 'terfi etmez' kararı oluşturulur.
Takdir Yetkisinin Sınırları ve Eşitlik İlkesi
İdarenin rütbe terfi işlemlerinde takdir yetkisi bulunmakla beraber bu yetki mutlak ve sınırsız değildir; kamu yararı, eşitlik, objektiflik ve istikrar ilkeleriyle sınırlandırılmıştır. Danıştay 2. Dairesinin emsal kararlarında (örneğin E. 2021/1724, K. 2022/5151; E. 2021/2426, K. 2021/3942; E. 2024/974, K. 2024/3076) açıkça vurgulandığı üzere, terfi listesindeki verilere kıyasla daha çok sayıda veya daha ağır disiplin cezası almış, daha düşük performans notuna ve daha az başarı belgesine sahip personel üst rütbeye terfi ettirilirken, durumu bu kişilere göre olumlu veya farksız olan personel hakkında 'terfi etmez' kararı tesis edilmesi eşit ve objektif uygulama ilkesine aykırıdır.
Danıştay 2. Daire, E. 2021/1901, K. 2022/4999Kaynağı aç
Yürürlükteki yasal düzenlemelerde rütbe terfiinin kurullarda görüşülmesi kıdeme, terfi kararı ise münhasıran liyakate bağlandığından, yürürlükten kalkmış yönetmeliklerde yer alan kıdem ölçütü üzerinden personeller arasında kıyaslama yapılarak hukuka uygunluk denetimi kurulması yargı kararlarında isabetli kabul edilmemektedir.
İdari işlemlerin yargısal denetimi kural olarak işlemin tesis edildiği andaki hukuki duruma göre yapılmaktadır. Bununla birlikte, idari işlemin tesisinden önceki döneme ilişkin olması şartıyla, yargılama aşamasında veya sonradan temin edilen tüm bilgi ve belgelerin hukuka uygunluk incelemesinde dikkate alınması zorunludur. Nitekim temadi eden suçlar kapsamında işlem tarihinden sonra ortaya çıkan eylemler ve kesinleşen mahkumiyetler de geçmiş terfi dönemine yönelik liyakat değerlendirmesinde idarece gözetilebilmektedir.
Danıştay 2. Daire, E. 2021/914, K. 2022/4996Kaynağı aç
Soruşturma ve İhbarların Terfi Sürecine Etkisi
Personel hakkında yürütülmekte olan adli veya idari soruşturmaların mevcudiyeti terfi kurullarında liyakat kriteri bağlamında değerlendirmeye alınabilmektedir. Ancak terfi mevzuatındaki açık düzenleme gereği, personelin hakkında soruşturma açılmasına yol açan ihbar ve şikayetlerin ilgiliyi kasıtlı olarak mağdur etme gayesi taşıdığı yönünde kurul üyelerinde kanaat belirmesi durumunda, bu soruşturma ve kovuşturma bilgileri terfi değerlendirmesinde aleyhe dikkate alınmaz.
Danıştay 5. Dairesinin E. 2016/19745, K. 2020/4352 sayılı kararında da belirtildiği üzere, ilgilinin affa uğramış cezaları ile süregelen adli ve idari soruşturmalarının değerlendirme kurulunca incelenmesi tek başına üst norma aykırılık teşkil etmez; kurul toplantı tarihi itibarıyla devam eden soruşturmalara konu fiillerin niteliği, ağırlığı ve görevin gerekleriyle bağdaşabilirliği gözetilerek terfi ettirmeme yönünde işlem tesis edilmesi hukuka uygun görülebilmektedir.
Danıştay 5. Daire, E. 2016/19745, K. 2020/4352Kaynağı aç
İdari İtiraz Yolu ve Dava Açma Süreleri
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca personel, dava açma süresi içinde terfi kararının geri alınmasını, kaldırılmasını, değiştirilmesini veya yeni bir işlem tesis edilmesini üst makamdan, üst makam bulunmuyorsa işlemi tesis eden merciden talep edebilir. Usulüne uygun yapılan bu başvuru, işlemeye başlamış bulunan idari dava açma süresini kendiliğinden durdurur.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 11Kaynağı aç
İdari makama yapılan başvuruya otuz gün içinde herhangi bir cevap verilmezse talep zımnen reddedilmiş sayılır. İdarenin ret cevabı vermesi veya otuz günlük sürenin sessizlikle geçirilmesi neticesinde dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam eder. Dava açma süresinin hesabında, itiraz başvurusunun yapıldığı tarihe kadar geçen süre hesaba katılır ve kalan süre içinde yetkili idare mahkemesinde dava açılması gerekir.
Yürütmenin Durdurulması Şartları ve Usulü
2577 sayılı Kanun'un 27. maddesi gereğince idare mahkemesinde dava açılmış olması, dava konusu edilen terfi işleminin icrasını kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulabilmesi için idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi aranır.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 27Kaynağı aç
Mahkemeler, davalı idarenin savunması alındıktan ya da yasal savunma süresi dolduktan sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilir. Dava dilekçesi ve eklerinden talebin haksız olduğu anlaşılırsa idarenin savunması beklenmeksizin istem reddedilebilir. Kamu görevlileri hakkında tesis edilen atama, naklen atama, görev ve unvan değişikliği ile geçici veya sürekli görevlendirme niteliğindeki işlemler uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerden sayılmadığından, idarenin savunması alınmadan yürütmenin durdurulması kararı verilemez. Ayrıca sadece bir yasa veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükmünün iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulmuş olması yürütmenin durdurulmasına gerekçe yapılamaz.
Yürütmenin durdurulması kararlarında hukuka açık aykırılığın ve meydana gelecek zararların somut biçimde belirtilmesi zorunludur. Mahkemece tebligatların memur eliyle yapılmasına veya savunma sürelerinin kısaltılmasına karar verilebilir. Yürütmenin durdurulması kararları teminat şartına bağlanabileceği gibi durumun gereklerine göre teminatsız da verilebilir; ancak adli yardımdan yararlananlar ile kamu idarelerinden hiçbir surette teminat alınmaz.
Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kabule veya redde ilişkin kararlara karşı, kararın bildirilmesini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz yoluna gidilebilir. İtiraz mercileri dosyanın kendilerine intikalinden itibaren yedi gün içinde kesin karar vermekle yükümlüdür. Yürütmenin durdurulmasına karar verilen dosyalar öncelikli olarak incelenir, verilen kararlar on beş gün içinde yazılıp imzalanır ve aynı gerekçelere dayanılarak ikinci kez yürütmenin durdurulması talebinde bulunulamaz.
İptal Kararının Hukuki Sonuçları ve İdarenin Yükümlülüğü
Emniyet teşkilatında 'terfi etmez' yönündeki idari işlemin yargı yerince iptal edilmesi, ilgili personelin doğrudan mahkeme kararıyla bir üst rütbeye terfi ettirildiği sonucunu doğurmaz. Danıştay 2. Dairesinin yerleşik içtihatlarına göre (E. 2021/914, K. 2022/4996; E. 2022/2596, K. 2022/5070; E. 2024/974, K. 2024/3076), yargı kararının icrası idareye, personelin terfi durumunu ve liyakatini mahkemenin iptal gerekçelerini gözeterek yeniden kurullarda görüşme ve yeni bir işlem tesis etme zorunluluğu getirir.
Personelin üst rütbeye atanıp atanmayacağı idarece yapılacak bu yeni liyakat değerlendirmesiyle belirleneceğinden, iptal kararı aşamasında personelin yoksun kaldığı ileri sürülen parasal ve özlük haklarının ödenmesine yargı mercilerince karar verilmesi hukuken mümkün değildir. Terfi sürecinin bir aşaması olan sözlü sınava ilişkin iptal kararlarında da aday kendiliğinden başarılı sayılmaz; mevzuata uygun biçimde yeniden sözlü sınava tabi tutulması ve bu sınavda başarı sağlaması halinde durumunun terfi kurulunda görüşülmesi gerekir.
Emniyet rütbe terfi davası açma süresi kaç gündür?
Terfi etmeme kararının tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren 60 gün içinde görev yapılan yer idare mahkemesinde dava açılması gerekir; bu süre içinde idareye yazılı başvuru yapılması halinde işlemeye başlayan dava açma süresi durur.
İptal davası kazanıldığında doğrudan bir üst rütbeye geçilir mi?
İdare mahkemesinin iptal kararı personeli doğrudan bir üst rütbeye terfi ettirmez; idarenin mahkeme kararındaki gerekçelere uygun olarak ilgilinin liyakat dosyasını yeniden kurullarda değerlendirmesini gerektirir.
Rütbe terfi davasında yürütmenin durdurulması hangi şartlarda verilir?
2577 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve icrası halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartlarının bir arada gerçekleşmesi durumunda gerekçesi belirtilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.
Hakkında soruşturma yürütülen polisin rütbe terfisi engellenebilir mi?
Devam eden soruşturmalar kurullarda liyakat unsuru olarak ele alınabilir ve fiilin ağırlığına göre terfi ettirmeme sebebi yapılabilir; ancak soruşturmanın kasıtlı ve mağdur etme amaçlı ihbara dayandığı kanaati oluşursa bu soruşturma değerlendirmede aleyhe kullanılamaz.
Mülakat sınavının iptali halinde adayın durumu nasıl sonuçlanır?
Sözlü sınavın yargı kararıyla iptal edilmesi adayı başarılı kılmaz; idarece mevzuata uygun şekilde yeniden sözlü sınav yapılması ve sınavda başarılı olunması halinde dosyanın terfi kuruluna sunulması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

