Kamu İhalelerinden Yasaklama Kararı ve Hukuki Niteliği
Kamu ihalelerinden yasaklama kararı, ilgililerin belirli bir süre kamu ihalelerine katılmasını engelleyen bir işlem olup bu karara karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 58. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca yasaklama kararları Resmî Gazete'de yayımlanır ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
4734 sayılı KAMU İHALE KANUNU m. 58Kaynağı aç
İhale sürecinde veya sonrasında yasak fiil ya da davranışta bulunduğu tespit edilenler, idarelerce söz konusu ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi, haklarındaki yasaklama kararı yürürlüğe girinceye kadar aynı idare tarafından yapılacak sonraki ihalelere de katılamazlar.
İhale Sürecinde Yasaklamayı Gerektiren Fiil ve Davranışlar
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 17. maddesinde ihalelerde yasaklanan fiil ve davranışlar açıkça düzenlenmiştir. Bu kapsamda hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma veya rüşvet suretiyle ya da başka yollarla ihaleye fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek yasaktır. Ayrıca isteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, rakiplere anlaşma teklifinde bulunmak, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlar sergilemek, sahte belge ya da sahte teminat sunmak veya bunlara kalkışmak da yaptırıma tabidir. Alternatif teklif verme halleri dışında birden fazla teklif sunmak ve mevzuata göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye dahil olmak yasaklama kararı verilmesini gerektirir.
4734 sayılı KAMU İHALE KANUNU m. 17Kaynağı aç
Sözleşmenin Uygulanması Sırasındaki Yasak Fiiller
İhale sonrasında sözleşmenin uygulanması aşamasında gerçekleşen hukuka aykırı fiiller ise 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesi ile yaptırıma bağlanmıştır. Sözleşme sürecinde fesat karıştırmak, sahte belge düzenlemek veya kullanmak, kusurlu imalat yapmak, hileli malzeme veya araçlara başvurmak, idareye zarar vermek ya da mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdü yerine getirmemek yasaklama sonucunu doğurur.
4735 sayılı KAMU İHALE SÖZLEŞMELERİ KANUNU m. 25Kaynağı aç
Yasaklama Kararı Vermeye Yetkili Merciler ve Karar Süreleri
4734 sayılı Kanun'un 58. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kamu ihalelerine katılma yasakları; ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık tarafından verilir. Herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir.
Kamu ihalelerinden yasaklama kararları, yasaklamayı gerektiren eylemin tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırk beş gün içinde verilir. Alınan karar Resmî Gazete'de yayımlanmak üzere en geç on beş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yasaklama Süreleri ve Yaptırımın Kapsamı
4734 sayılı Kanun'un 17. maddesindeki yasak fiil ve davranışlarda bulunanlar hakkında, fiilin özelliğine göre bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar yasaklama kararı verilir. Bu yaptırım, kanuni istisnalar dahil tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmayı kapsar.
Üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme imzalamayan istekliler hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar bütün kamu ihalelerinden yasaklama kararı verilir.
Yasaklama Kararının Şirket ve Ortaklara Sirayeti
Yasaklama yaptırımı yalnızca fiili işleyen tüzel kişiyle sınırlı kalmayıp ortaklık yapısına göre genişlemektedir. Hakkında yasaklama kararı verilen tüzel kişinin şahıs şirketi olması durumunda ortakların tamamı yasaklanır. Tüzel kişinin sermaye şirketi olması halinde ise şirket sermayesinin yarısından fazlasına sahip gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında da yasaklama kararı tesis edilir.
Bunun yanı sıra, hakkında yasaklama kararı verilen kişilerin şahıs şirketine ortak olmaları durumunda bu şahıs şirketi; sermaye şirketinde sermayenin yarısından fazlasına sahip bulunmaları halinde ise söz konusu sermaye şirketi hakkında da kamu ihalelerinden yasaklama kararı verilir.
Yasaklama Kararına Karşı İptal Davası ve Dava Açma Süresi
Kamu ihalelerinden yasaklama kararlarına karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Dava açma süresinin başlangıcında, kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihin esas alınacağını kabul eden yaklaşımın yanında, yasaklama kararının bireysel işlem niteliği taşıması sebebiyle sürenin ilgilisine yazılı bildirim veya öğrenme tarihiyle başlayacağını öngören yaklaşım da bulunmaktadır.
İhaleden yasaklama kararına karşı hangi yargı yoluna başvurulur?
Kamu ihalelerinden yasaklama kararlarına karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.
İdarenin yasaklama kararı verme süresi ne kadardır?
Yasaklama kararları, yasaklamayı gerektiren eylemin tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırk beş gün içinde verilir ve Resmî Gazete'de yayımlanmak üzere en geç on beş gün içinde gönderilir.
İhale üzerinde kaldığı halde sözleşme yapmayan istekliye ne kadar süre yasaklama verilir?
Mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme imzalamayan istekliler hakkında altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar kamu ihalelerinden yasaklama kararı verilir.
Tüzel kişi hakkında verilen yasaklama kararı ortakları nasıl etkiler?
Hakkında yasaklama kararı verilen tüzel kişi şahıs şirketi ise tüm ortaklar, sermaye şirketi ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında da yasaklama kararı verilir.
Yasaklama kararları ne zaman yürürlüğe girer?
4734 sayılı Kanun gereğince yasaklama kararları Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy