Kadın, evlilik sona erdikten sonra üç yüz gün dolmadan yeniden evlenemez. Sürenin kaldırılması mahkemeye bırakılmıştır: önceki evlilikten gebe olunmadığı anlaşılırsa ya da evliliği biten eşler yeniden birbirleriyle evlenmek isterse mahkeme süreyi kaldırır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 132Kaynağı aç
Bekleme süresinin kapsamı ve amacı
Üç yüz günlük evlenme engeli, evliliği sona eren kadın için öngörülmüştür. Erkek bakımından ayrıca bir bekleme zorunluluğu düzenlenmemiştir.
Sürenin temel amacı, doğabilecek çocuğun babasının belirlenmesi ve soybağının karışmasının önlenmesidir.
Sürenin başlaması
Süre, evliliğin sona ermesinden başlar. Kanun, bu başlangıcı evliliğin sona ermesine bağlar; boşanma, ölüm veya gaiplik için başlangıcı ayrıca farklı bir güne bağlamaz.
Mahkeme kararıyla kaldırılma
Türk Medeni Kanunu m. 132, sürenin kaldırılmasını mahkeme kararına bağlar. İlk hâl, kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılmasıdır. İkinci hâl, evliliği sona eren eşlerin yeniden birbirleriyle evlenmek istemesidir. İkinci hâlde de sürenin kendiliğinden uygulanmayacağı değil, mahkemenin süreyi kaldıracağı düzenlenmiştir.
Kaldırma isteminin koşulları arasında, evliliğin boşanma kararı veya erkeğin ölümüyle sona ermesi ve sona ermenin kesinleşmesinin üzerinden üç yüz günün henüz geçmemiş olması da sayılır. Butlan davası veya gaiplikle sona ermede de dava açılmasının gerektiği ayrıca belirtilir. Bu son iki sona erme sebebi, anılan koşul cümlesinde ayrıca sıralanmamıştır.
Doğum ve üç yüz günün dolması
Kadın gebe ise bekleme süresi doğumla birlikte kendiliğinden sona erer. Boşanma kararının kesinleşmesinin üzerinden üç yüz gün geçmesi veya kadının süre içinde doğum yapması ile süre, ayrı bir dava olmaksızın kendiliğinden kalkar.
Gebe olunmadığının gösterilmesi
Resmî sağlık kuruluşundan onaylı tıbbi rapor, evlenmeye engel gebelik bulunmadığını gösteren delil olarak sunulur. Raporun sunulması, mahkemenin süreyi kaldıracağı hâlin ispatına yöneliktir. Mahkemeler özel hastane raporunu yeterli görmeyebilir ve kadını resmî bir sağlık kuruluşuna sevk edebilir.
Evlendirme işlemi ve yaptırım
Evlendirme memuru, süre dolmadan veya mahkeme kararıyla kaldırılmadan evlilik işlemini yapamaz. Süreye uyulmamasının doğrudan hapis veya para cezası şeklinde bir cezai yaptırımı yoktur. Bu anlatım, evlenme engelinin bulunmadığı sonucu doğurmaz.
Süre içinde doğan çocuk
Süre içinde doğan çocuk bakımından, çocuğun kural olarak önceki eşe bağlı olduğu kabul edilir ve bu kabul babalık karinesi diye adlandırılır. Karine kesin değildir; bilimsel delillerle çürütülebilir. Çocuk nüfusa eski eş tarafından kaydedildikten sonra, kaydın düzeltilmesi için soybağının reddi davası açılması gerekir.
Yurt dışında yaşayan kadın
Başka ülkede yaşayan kadının vekâletname göndererek davayı başlatamayacağı, mahkemeye bizzat gelmesi ve gebelik tespiti için hazır bulunması gerektiği belirtilir. Aynı konuda vekil aracılığıyla dava açılabileceği de ifade edilir. Bu iki usul sonucu birlikte bulunduğu için tek bir başvuru yolu kesinleştirilemez.
Sık sorulan sorular
Kadın evlilik sona erer ermez yeniden evlenebilir mi?
Hayır. Evlilik sona ermişse kadın, sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez.
İddet süresi hangi hâllerde mahkemece kaldırılır?
Mahkeme süreyi, kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya eski eşlerin yeniden birbirleriyle evlenmek istemesi hâlinde kaldırır.
Doğum veya üç yüz günün dolması için dava gerekir mi?
Hayır. Süre içinde doğum yapılması veya boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren üç yüz günün geçmesi ile süre kendiliğinden kalkar.
Erkek için de iddet süresi var mıdır?
Hayır. Bekleme kadına uygulanır; erkek için böyle bir bekleme zorunluluğu öngörülmemiştir.
Süre dolmadan evlenmeye çalışmanın hapis cezası var mıdır?
Doğrudan hapis veya para cezası öngörülmemiştir. Evlendirme memuru yine de süre dolmadan veya mahkemece kaldırılmadan evlilik işlemi yapamaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy