Anlaşmalı Boşanma Protokolü Şartları ve Hukuki Esasları

by Avukat Erdal Ersoy
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Şartları ve Hukuki Esasları

Anlaşmalı Boşanma Davasının Kanuni Şartları

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166/3 uyarınca evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi durumunda evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Anlaşmalı boşanma kapsamında tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağına ilişkin genel kural uygulanmaz.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 166Kaynağı aç
Madde 166- Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir. Yukarıdaki fıkrada belirtilen hâllerde, davacının kusuru daha ağır ise, davalının açılan davaya itiraz hakkı vardır. Bununla beraber bu itiraz, hakkın kötüye kullanılması niteliğinde ise ve evlilik birliğinin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer bir yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir. Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya hükmolunur. Bu hâlde tarafların ikrarlarının hâkimi bağlamayacağı hükmü uygulanmaz. (Değişik dördüncü fıkra:14/11/2024-7532/13 md.) Boşanma sebeplerinden herhangi biriyle açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesi ve bu kararın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesi hâlinde, her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir. B. Dava I. Konusu

Protokolün Şekli ve Kapsamı

Anlaşmalı boşanma protokolünün geçerliliği için mevzuatta belirlenmiş kesin bir şekil şartı bulunmamaktadır; ancak uygulamada mahkemeler sürecin net ve sorunsuz ilerlemesi amacıyla protokolün yazılı olarak sunulmasını talep etmektedir. Protokolde boşanma sonrası mal paylaşımı, nafaka ve çocukların velayeti gibi hususların açıkça belirlenmesi gerekir. Mahkemenin onaylayacağı bir protokol hazırlanmadığında anlaşmalı boşanma gerçekleşmez ve dava çekişmeli boşanmaya dönüşebilir.

Hâkimin İnceleme Yetkisi ve Protokolün Hüküm Doğurması

Anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda kabul edilen düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Protokol hükümleri mahkeme tarafından onaylandığı takdirde hüküm doğurur.

Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak protokol anlaşmasında gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi halinde boşanmaya hükmolunur.

Boşanma Sonrasında Soyadı Kullanımı

Kadının evlilik birliği süresince kullandığı soyadını boşanma sonrasında da taşımayı sürdürmesi, mahkemeden izin alınmasına bağlıdır.

Hâkim anlaşmalı boşanma protokolünde değişiklik yapabilir mi?

Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek boşanma anlaşmasında gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; bu değişikliklerin taraflarca kabulü halinde boşanmaya hükmedilir.

Anlaşmalı boşanmada tarafların duruşmada bizzat dinlenmesi zorunlu mudur?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166/3 uyarınca boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi zorunludur.

Onaylanabilir bir boşanma protokolü sunulmazsa ne olur?

Mahkemenin onaylayacağı bir protokol hazırlanmadığında anlaşmalı boşanma gerçekleşmez ve dava çekişmeli boşanmaya dönüşebilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu