İdari Ecrimisil İhbarnamesi ve Hukuki İtiraz Yolları

İdari Ecrimisil ve İhbarnamenin Hukuki Niteliği

Taşınmazının rızası dışında kullanıldığını belirleyen malik, haksız işgalden dolayı herhangi bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgal edenin kusur durumuna bakılmaksızın ecrimisil yani haksız işgal tazminatı talep edebilir. Kamu kurum ve kuruluşlarına ait taşınmazlarda işgalci konumunda bulunan kişilere idare tarafından ecrimisil ihbarnamesi gönderilir. Taşınmaz tespit tutanağı esas alınarak tanzim edilen bu ihbarname, kesin ve yürütülebilir nitelikte bir idari işlem olduğundan idari işlemlere karşı itiraz ve iptal prosedürlerine tabidir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu m. 75/1 uyarınca Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlar, özel bütçeli idarelerin mülkiyetindeki taşınmazlar ile Vakıflar Genel Müdürlüğü ve mazbut vakıflara ait taşınmazların işgali halinde fuzuli şagilden ecrimisil istenir. Kanun hükmü uyarınca ecrimisil talep edilebilmesi için idarenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz. Taşınmazın Hazineye ait olduğunu bilmeksizin veya kusuru bulunmaksızın zilyetliği elinde tutan ya da taşınmazı kullanan kişiler de fuzuli şagil sayılarak hukuka uygun düzenlenen ecrimisil ihbarnamesindeki bedelden sorumlu tutulur.

Ecrimisil bedelinin ödenmesi işgalciye mülkiyet hakkı kazandırmaz. İdarenin talep ettiği ecrimisil, geçmişe dönük olarak alınan haksız işgal tazminatından ibarettir. Ayrıca ecrimisil ihbarnamesi ceza mahiyetinde bulunmadığından mirasbırakanın ölümü ile borç son bulmaz; mirasçılar ihbarnamede yer alan ecrimisil borcundan müteselsilen sorumlu kalırlar.

Taşınmaz Tespit Tutanağı ve Bedel Belirleme Usulü

Taşınmaz tespit tutanağının hukuken geçerli sayılabilmesi için işgalin başlama tarihi, kapsadığı alanın büyüklüğü, işgal eden kişiler, kullanım amacı ve ecrimisilin takdirinde dikkate alınacak diğer bilgileri ihtiva etmesi zorunludur. Bu zorunlu unsurlardan herhangi birinin eksik bırakılması tespit tutanağını hukuken sakatlar ve tutanağa dayanılarak tanzim edilen ecrimisil ihbarnamesini de hukuka aykırı hale getirir.

Taşınmaz tespit tutanağı uyarınca haksız işgalin tespit edildiği tarihten itibaren 15 gün içinde yetkili komisyonca taşınmazın ecrimisil bedeli tespit edilir. 2886 sayılı Kanun m. 75/1 gereğince tespit ve takdir işlemi, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda uzman üç kişilik bir komisyon tarafından yerine getirilir. İlgili taşınmaz Hazineye ait olduğunda Bedel Tespit Komisyonu, belediyeye ait olduğunda ise Başkanlık Değerleme Komisyonu yetkilidir. Komisyonun bütün üyelerinin katılımıyla toplanması kanuni bir zorunluluk olup eksik sayıda üyeyle karar alınması işlemi yetki yönünden sakatlar. Bunun yanında komisyon üyelerinin karamsar oy kullanamayacağı kuralına aykırı karar verilmesi işlemi hukuka aykırı kılar.

Yetkili komisyon ecrimisil bedelini takdir ederken taşınmazın imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi, altyapı hizmetleri, konumu ve kullanım şeklini göz önünde bulundurur. Komisyon, benzer özellikleri haiz ve yakın konumdaki taşınmazlara uygulanan kira veya ecrimisil bedellerine göre emsal araştırması yapmak ve belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası ya da borsa gibi kuruluşların görüşlerini almakla mükelleftir.

Taşınmaz tespitlerinin kural olarak yılda en az bir defa yapılması esastır; zorunlu hallerde tespit programlarının süresi bir yılı aşabilse de geriye doğru beş yıldan fazla süreli tespit programı yapılamaz. 2886 sayılı Kanun m. 75/1 uyarınca Hazine ve kamu taşınmazlarında ecrimisil, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilir. Hazine taşınmazı için tespit tarihinden geriye dönük beş yıldan fazla bir süre esas alınarak tanzim edilen ecrimisil ihbarnamelerinin iptali gerekir.

Tahsisli Taşınmazlar ve Kira Sözleşmesinin Sona Ermesi

Kamu hizmetine tahsisli Hazine taşınmazı üzerine ticari bir gaye güdülmeksizin kamusal hizmete yönelik sosyal, kültürel veya sportif tesisler yapılması ve yetkili idarece bu tesislere yönelik devir ya da tahsis talebinin uygun görülmesi halinde idari ecrimisil takibatı yapılmaz. Tahsis veya devir işlemi gerçekleştiğinde geçmiş dönemlere ilişkin tahakkuk eden idari ecrimisil bedelleri tahsil edilmez; fakat daha önce ödenmiş bulunan idari ecrimisil bedellerinin iadesi yapılmaz.

Tahsisli taşınmazların tahsis yapılan idare tarafından kiraya verilmesi durumunda, tespit tarihinden itibaren 15 gün içinde kiracıya ve tahsisli idareye bildirim yazısı gönderilir. Bu yazıda kiralama talebinde bulunulmaması ya da talebin reddedilmesi halinde taşınmazın tahliye edileceği; ayrıca tahsisli idarenin tahsil etmesi beklenen kira bedellerinin geriye dönük hesaplanarak 15 gün içinde Hazineye ödenmesi gerektiği, aksi halde yasal yollara başvurulacağı bildirilir. Taşınmazın bedelsiz kullandırıldığının belirlenmesi halinde ise ecrimisil prosedürü uygulanır. 2886 sayılı Kanun m. 75/3 uyarınca kira sözleşmesinin bitiminden itibaren işgalin sürmesi durumunda sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir; aksi halde ecrimisil alınır.

Ecrimisil İhbarnamesine İtiraz ve İptal Davası

Tarafına ecrimisil ihbarnamesi tebliğ edilen kişi, ihbarnamenin hatalı olduğunu ileri sürerek tebliğden itibaren 30 gün içinde işlemi düzenleyen idareye yazılı olarak düzeltme talebiyle itiraz edebilir. İdare, yapılan düzeltme başvurusunu başvuru tarihinden itibaren 30 gün içinde karara bağlar.

Ecrimisil ihbarnamesine karşı iptal davası açmadan önce idareye itiraz yoluyla başvurulması zorunlu olmayıp doğrudan iptal davası açılabilir. Dava açma süresi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7/1 uyarınca kural olarak tebliğ tarihinden itibaren 60 gündür ve dava ihbarnameyi düzenleyen idarenin bulunduğu yer idare mahkemesinde açılır. Adresleri belli olmayan kişilere özel kanunlarına göre ilan yoluyla bildirim yapılan durumlarda ise 2577 sayılı Kanun m. 7/3 uyarınca süre, özel kanununda aksi bir hüküm bulunmadıkça son ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra işlemeye başlar.

İdareye öncelikle itiraz yoluna başvurulması halinde dava açma süresi durur. İdarenin düzeltme talebine ilişkin vereceği olası bir ret kararı üzerine, durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam eder.

Tahliye, İndirim Hakları ve Tahsil Usulü

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu m. 75/4 hükmü uyarınca, işgal altında bulunan taşınmaz mal idarenin talebi doğrultusunda bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde boşaltılarak idareye teslim edilir.

Kanun koyucu ecrimisil borçluları için belirli indirim imkanları tanımıştır. 2886 sayılı Kanun m. 75/2 uyarınca ecrimisile itiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi indirim tatbik edilir; ecrimisilin peşin ödenmesi halinde ise ayrıca yüzde onbeş indirim uygulanır.

Fuzuli şagil tarafından rızaen ödenmeyen ecrimisil alacakları, 2886 sayılı Kanun m. 75/2 uyarınca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy