6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 427. maddesinin birinci fıkrası uyarınca tahkim süresi, taraflar aksini kararlaştırmadıkça bir yıldır. Hakem veya hakem kurulunun bu süre zarfında uyuşmazlığın esası hakkında nihai kararını vermesi kanuni bir zorunluluktur. Sözleşmede yargılama için özel bir süre belirlenmemişse Kanun'da yer alan bir yıllık genel tahkim süresi tatbik edilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 427Kaynağı aç
Tahkim Süresinin Başlangıcı ve Hesaplanması
Tahkim süresinin ne zaman işlemeye başlayacağı, yargılamanın tek bir hakem tarafından mı yoksa hakem kurulu eliyle mi yürütüldüğüne göre değişiklik gösterir. HMK m. 427/1 gereğince tek bir hakemin görev yapacağı uyuşmazlıklarda yasal süre, hakemin seçildiği tarihten itibaren başlar. Birden çok hakemden oluşan hakem kurulunun görev yaptığı davalarda ise süre, kurulun ilk toplantı tutanağını düzenlediği tarihten itibaren işlemeye başlar. Hakemlerin bu süre dolmadan hüküm kurması esastır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/3513, K. 2023/3405Kaynağı aç
Tahkim Süresinin Uzatılması ve Yetkili Mahkeme
Tahkim yargılaması kanuni süre içinde sonuçlandırılamayacaksa HMK m. 427/2 uyarınca sürenin uzatılması mümkündür. Süre uzatımı öncelikle tarafların kendi aralarında mutabık kalmasıyla gerçekleştirilebilir. Tarafların anlaşamaması durumunda ise taraflardan birinin başvurusu üzerine mahkemece tahkim süresi uzatılabilir. Tahkim süresinin uzatılması talebi ancak yasal tahkim süresi henüz dolmadan istenebilir; tahkim davası başlamadan önce veya tahkim süresi bittikten sonra süre uzatımı talep edilemez. Süre uzatımı isteyen taraf genel ispat kuralları uyarınca uzatma gerekçelerini delilleriyle birlikte mahkemeye sunmakla yükümlüdür.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2022/2560, K. 2023/2839Kaynağı aç
Tahkim yargılamasında mahkemenin müdahalesini gerektiren adli işlerde merci, HMK m. 410 uyarınca belirlenir. Süre uzatımı taleplerinde kural olarak tahkim yerindeki asliye ticaret veya asliye hukuk mahkemesi davanın mahiyetine göre görevli ve yetkilidir. Şayet taraflar tahkim yerini tayin etmemişse, uyuşmazlığın niteliğine göre görevli asliye hukuk veya asliye ticaret mahkemesi nezdinde, davalının Türkiye sınırları içerisindeki ikametgahı, sakin olduğu mahal veya işyerinin bulunduğu yer mahkemesi yetkili kılınmıştır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 410Kaynağı aç
Mahkemenin Süre Uzatımı Kararının Kesinliği
Tahkim süresinin uzatılması istemiyle mahkemeye başvurulduğunda mahkemenin verdiği karar HMK m. 427/2 gereğince kesindir. Bu kararlara karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurulamaz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2021/1230 Esas, 2021/5942 Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere, mahkemece tahkim süresinin uzatılmasına yönelik talepler hakkında verilen kararlar kesin nitelikte olduğundan bu kararlara karşı yapılan temyiz başvuruları reddedilir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/1230, K. 2021/5942Kaynağı aç
Tahkim Süresinin Durması ve Hakemin Reddi
Tahkim süresinin işlemesini durduran haller mevzuatta sınırlı tutulmuştur. HMK m. 421/2 uyarınca bir veya birden çok hakemin değiştirilmesi amacıyla geçen zaman tahkim süresinden sayılmaz ve bu durum kanunda sınırlı olarak düzenlenen durma nedenidir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2022/2560 Esas, 2023/2839 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere hakemin reddi talebi, tahkim süresini kendiliğinden durduran ya da işleyecek süreden sayılmayacak haller kapsamında yer almaz; bu talep yalnızca sürenin uzatılması için ileri sürülebilecek bir gerekçe niteliği taşır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 421Kaynağı aç
Hakem Görevinin Sona Ermesi ve Tahkim Kararının İptali
Tahkim sözleşmesi yapılırken uyuşmazlığı çözecek hakemlerin ad ve soyadları bizzat kararlaştırılmışsa hakemlerin görevinin sona ermesi tahkim yargılamasını doğrudan etkiler. HMK m. 421/3 hükmü gereğince, isimleri sözleşmede açıkça yazılı olan hakemin veya hakem kurulu çoğunluğunu ortadan kaldıracak sayıdaki hakemin görevinin herhangi bir sebeple nihayete ermesi durumunda tahkim de sona erer.
Tahkim yargılamasında hakem kararının süresi içinde tesis edilmesi yargılamanın sıhhati bakımından zorunludur. Hakem kararının tahkim süresi içinde verilmesi ve tahkim usulünün kanuna uygun yürütülmesi halinde tahkim kararının iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin karar Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2023/3513 Esas, 2023/3405 Karar sayılı kararında onanmıştır. Buna karşılık hakem kararının yasal veya uzatılan tahkim süresi geçtikten sonra verilmesi, HMK m. 439/2-c uyarınca hakem kararının iptali sebebini oluşturur.
Sözleşmede tahkim süresi kararlaştırılmamışsa süre ne kadardır?
Taraflar tahkim süresini sözleşmede belirlememişlerse HMK m. 427/1 gereğince bir yıllık yasal tahkim süresi geçerlidir.
Tahkim süresi ne zaman işlemeye başlar?
Tek hakemin görev yaptığı hallerde hakemin seçildiği tarihte, birden çok hakemin görev yaptığı davalarda ise hakem kurulunun ilk toplantı tutanağını düzenlediği tarihte işlemeye başlar.
Tahkim süresi bittikten sonra mahkemeden süre uzatımı istenebilir mi?
Hayır, süre uzatımı talebi yalnızca yürürlükte olan tahkim süresi içinde yapılabilir; süre sona erdikten sonra mahkemeden süre uzatımı istenemez.
Mahkemenin tahkim süresini uzatma kararlarına itiraz edilebilir mi?
HMK m. 427/2 uyarınca mahkemenin tahkim süresinin uzatılması talepleri hakkında verdiği kararlar kesin nitelikte olduğundan bu kararlara karşı temyiz kanun yoluna başvurulamaz.
Tahkim süresi geçtikten sonra karar verilirse ne olur?
Hakem kararının kanuni veya uzatılan tahkim süresi içinde verilmemiş olması HMK m. 439/2-c gereğince hakem kararının iptali sebebidir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

