Katılma yolu ile istinaf, ilk derece mahkemesi kararına karşı süresinde başvuru yapmamış ya da kanun yoluna başvurma hakkından yoksun tarafın, karşı tarafın istinaf dilekçesine sunacağı cevapla kararı denetime taşıyabilmesine olanak tanır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 348. maddesinin birinci fıkrasına göre, istinaf dilekçesi tebliğ edilen taraf, başvuru hakkı olmasa veya süreyi kaçırmış bulunsa dahi cevap dilekçesiyle istinaf talebinde bulunabilir. Asıl başvuruyu yapan taraf ise bu isteme yönelik cevabını iki haftalık süre zarfında sunabilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 348Kaynağı aç
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2022/2503, K. 2022/4642Kaynağı aç
Tebliğ Zorunluluğu ve Cevap Süresi
Katılma yoluyla kanun yoluna başvurulabilmesi için ilk derece mahkemesi nezdindeki istinaf dilekçesinin karşı tarafa tebliği zorunludur. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 347. maddesinin birinci fıkrası uyarınca dilekçenin tebliği kararı veren mahkeme tarafından yerine getirilir. Böylece taraflar kararın istinafa taşındığını öğrenerek katılma imkânını kullanabilir. İlk derece mahkemesi, dilekçelerin ibraz edilmesi ya da yasal sürelerin tamamlanmasının ardından dava dosyasını dizi pusulasına bağlayıp yetkili bölge adliye mahkemesine iletir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 347Kaynağı aç
6100 sayılı Kanun'un 347. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında karşı taraf, tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içinde cevap dilekçesini hükmü tesis eden mahkemeye yahut oraya gönderilmek üzere bir başka mahkemeye iletebilir. Katılma yoluyla başvuru imkânı da bu cevap dilekçesi vasıtasıyla ileri sürülmektedir. Öte yandan adli tatile tabi uyuşmazlıklarda, Kanun'da belirlenen sürelerin son gününün tatile denk gelmesi durumunda, 104. maddenin birinci fıkrası gereğince süreler başkaca bir işleme gerek duyulmaksızın adli tatilin sona erdiği tarihten itibaren bir hafta uzamış kabul edilir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2022/6824, K. 2024/14Kaynağı aç
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 104Kaynağı aç
Kanuni Başvuru Hakkı Sınırları ve Kapsam
Temyiz kanun yolunda da benzer bir ilke benimsenmiştir. 6100 sayılı Kanun'un 362. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, alacağın tümünün talep edildiği davalarda hükmün reddedilen kısmı kanundaki miktar sınırının altında kalan taraf tek başına temyiz yoluna gidemez. Buna karşın diğer tarafın temyize başvurması durumunda, söz konusu tarafın tanzim edeceği cevap dilekçesiyle kararı temyiz etme imkânı doğmaktadır.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 362Kaynağı aç
Özel kanunlardaki kanun yolu süreleri bakımından farklı hukuki değerlendirmeler mevcuttur. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 363. maddesinin birinci fıkrası icra mahkemesi kararlarına karşı istinaf yoluna başvuru süresini tebliğden itibaren iki hafta olarak öngörmektedir. Buna karşılık yargı kararlarında icra mahkemesi kararlarında asıl istinaf süresinin on gün olduğu kabulünden hareketle, fer'i nitelikteki katılma süresinin de on gün olarak uygulanması gerektiği ifade edilebilmektedir. Dolayısıyla icra mahkemesi kararlarında katılma başvurusunun süresi değerlendirilirken kanundaki iki haftalık düzenleme ile on günlük süreyi esas alan yargısal yaklaşım arasındaki fark göz önünde bulundurulmalıdır.
2004 sayılı İCRA VE İFLAS KANUNU m. 363Kaynağı aç
Asıl Başvurunun Akıbeti ve Feragatin Sonuçları
Katılma yolu ile yöneltilen istem, asıl istinaf başvurusunun usuli kaderine bağlıdır. 6100 sayılı Kanun'un 348. maddesinin ikinci fıkrasına göre, asıl istinaf başvurusunda bulunan tarafın talebinden vazgeçmesi ya da bu istemin bölge adliye mahkemesince işin esasına geçilmeksizin usulden geri çevrilmesi hâlinde, katılma yoluyla başvuran tarafın talebi de reddedilir. Bununla birlikte asıl başvuru esastan reddedildiğinde katılan tarafın isteminin incelenmesi engellenmezken, tarafların istinaf aşamasındaki uyuşmazlığı bizzat sonlandırmaları hâlinde katılma yolu başvurusu da geçerliliğini yitirmektedir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2022/2324, K. 2023/2800Kaynağı aç
Kanun yolundan feragate ilişkin usul esasları 6100 sayılı Kanun'un 349. maddesinde düzenlenmiştir. Tarafların ilam tebliğe çıkarılmadan önce istinaf başvuru hakkından vazgeçmeleri geçerli kabul edilmez. Başvurunun gerçekleştirilmesinin ardından feragat vuku bulduğunda, dosya henüz bölge adliye mahkemesine iletilmemişse ilk derece mahkemesince istemin reddi kararı verilir. Dosyanın üst derece mahkemesine ulaştığı ancak henüz nihai karara bağlanmadığı aşamada ise başvuru feragat sebebiyle bölge adliye mahkemesince reddedilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 349Kaynağı aç
İstinaf Sebeplerinin Kapsamı ve Yargı Kararları
Katılma yoluyla ileri sürülebilecek sebeplerin asıl istinaf dilekçesindeki taleplerle bağlı olup olmadığı hususunda yargı kararlarında farklı sonuçlara ulaşılmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2022/2503 Esas ve 2022/4642 Karar sayılı ilamında, istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen tarafın daha önce hükmü istinaf edip etmediğine bakılmaksızın ve karşı tarafın istinaf sebepleri ile bağlı olmaksızın katılma yoluyla her iki davayı bütün yönleriyle istinaf etme hakkı bulunduğu belirtilmiştir.
Buna karşılık, bölge adliye mahkemesince katılma yolu ile istinaf isteğinin karşı tarafın asıl istinaf isteklerine sıkı sıkıya bağlı olduğu, asıl istinaf dilekçesinde istinaf konusu yapılmayan hüküm bölümlerinin katılma yoluyla istinafa getirilemeyeceği gerekçesiyle davanın bu bölümü yönünden verilen usulden ret kararı, Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2022/2324 Esas ve 2023/2800 Karar sayılı ilamıyla onanmıştır.
Temyiz Aşamasında Katılma Yolu
6100 sayılı Kanun'un 366. maddesinin birinci fıkrası doğrultusunda, istinafa dair 343 ilâ 349 ile 352. madde kuralları temyiz kanun yolunda da kıyasen tatbik edilir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2022/6824 Esas ve 2024/14 Karar sayılı ilamında işaret edildiği üzere, temyiz dilekçesi tebliğ edilen taraf, bu kanun yoluna müracaat hakkı bulunmasa veya yasal süreyi geçirmiş olsa dahi sunacağı cevap dilekçesiyle temyiz talebinde bulunabilir. Asıl temyiz başvurusunda bulunanın isteminden feragat etmesi yahut asıl talebin süre aşımı benzeri usuli eksiklikler sebebiyle esasa geçilmeden geri çevrilmesi hâlinde, katılma yoluyla başvuran tarafın istemi de reddedilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 366Kaynağı aç
Temyiz aşamasında katılma başvurusunun süresine ilişkin olarak, tebliğden itibaren iki haftalık cevap süresinin dikkate alındığı ve bu sürenin aşılması durumunda istemin süre yönünden reddedildiği yargı kararlarında kabul edilmektedir. Bunun yanında asıl temyiz başvurusunu yapan tarafın temyiz harcını ikmal etmemesi nedeniyle dilekçenin esasa girilmeksizin reddine karar verilmesi hâlinde, fer'i nitelikteki katılma istemi de esasa girilmeden reddedilir. Aynı şekilde asıl tarafın temyiz ettiği hükmün kesinlik sınırında kalması veya miktar itibarıyla temyize elverişli bulunmaması sebebiyle asıl talebin esasa geçilmeden geri çevrilmesi hâlinde de katılma yoluyla yapılan başvuru reddedilmektedir.
İstinaf süresini kaçıran taraf kararı istinaf edebilir mi?
Evet, istinaf başvuru süresini geçirmiş olan taraf, aleyhine sunulan asıl istinaf dilekçesinin kendisine tebliğ edilmesi üzerine HMK m. 348/1 gereğince vereceği cevap dilekçesi ile katılma yoluyla istinaf yoluna başvurabilir.
Asıl istinaf başvurusundan feragat edilirse katılma başvurusu incelenir mi?
Hayır, HMK m. 348/2 uyarınca istinaf yoluna asıl başvuran taraf talebinden feragat eder veya talebi bölge adliye mahkemesince esasa girilmeden reddedilirse katılma yolu ile başvuranın talebi de reddedilir.
Katılma yolu kuralı temyiz kanun yolunda da geçerli midir?
Evet, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 366. maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla istinaftaki katılma yolu hükümleri temyiz aşamasında da kıyasen uygulanır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

