HMK Madde 275 Bilirkişinin Haber Verme Yükümlülüğü

MADDE 275- (1) Bilgisine başvurulan bilirkişi, kendisine tevdi olunan görevin, uzmanlık alanına girmediğini, inceleme konusu maddi vakıaların açıklığa kavuşturulması ve tespiti için, uzman kimliği bulunan başka bir bilirkişi ile işbirliğine ihtiyaç duyduğunu veya görevi kabulden kaçınmasını haklı kılacak mazeretini bir hafta içinde görevlendirmeyi yapan mahkemeye bildirir. (2) Bilirkişi, incelemesini gerçekleştirebilmek için, bazı hususların önceden soruşturulması ve tespiti ile bazı kayıt ve belgelerin getirtilmesine ihtiyaç duyuyorsa, bunun sağlanması için, bir hafta içinde kendisini görevlendiren mahkemeye bilgi verir ve talepte bulunur. Bilirkişinin görevini bizzat yerine getirme yükümlülüğü

23. Hukuk Dairesi         2016/1078 E.  ,  2018/4855 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı asıl ve birleşen davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. – K A R A R – Asıl davada davacı vekili; müvekkil şirket ile davalı şirket arasında 01…..2006 tarihinde imzalanan Kobi Satış Kanalı Sözleşmesi sebebi ile üçüncü kişi firmalara yeni hat açma, hat taşıma gibi işlemleri yaptığını ve bunun karşılığında da davalı şirketten prim ve diğer ödemeler almaya hak kazandığını, davalı şirketin müvekkile ….08.2011 tarihinde gönderdiği 12510 yevmiye nolu ihtarname ile satış hedeflerini uzun süredir yakalamaması iddiasına dayanarak sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiğini, müvekkil şirketin ise ….08.2011 tarihli 17324 yevmiye no.lu cevabi ihtarnamesi ile isnatları kabul etmediğini, davalı şirket tarafından halen kendisine ödenmeyen primleri olduğunu, bu ödenmemiş primleri ve diğer alacaklarının faizi ile ödenmesinin talep edildiğini, primlerin bir kısmını davalı şirkete fatura ettiğini, davalı şirket faturalara herhangi bir itiraz etmediği gibi bu prim bedellerini ödemediğini, davalı şirketin müvekkile mesnetsiz ve haksız nedenlerle ceza kararları göndermeye başladıklarını, davalı şirket kendisine prim alacaklarının aleyhine kesilen ceza faturalarından mahsup edildiğini bu sebeple kendisine herhangi bir ödeme yapılmayacağını, hatta müvekkilinin kendilerine borçlu olduğunu iddia ederek müvekkilinin kendilerine sözleşme gereği verdiği 04.06.2010 tarih 004-D4-001861 mektup nolu 100.000 USD değerindeki banka teminat mektubunu bozdurarak bu alacaklarından tahsil edeceği yönünde beyanlarda bulunduğunu, müvekkilinin davalıdan alacağı bulunmasından ve mahsup iddiası ile kesilen cezalann hukuka aykın olması nedeniyle, alacağının ….000,00 TL’lik kısmının 05.09.2011 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Birleşen davada davacı vekili: davalı tarafından haksız şekilde nakte çevrilmiş bulunan 04/06/2010 tarihli 100.000.USD bedelli Banka Teminat Mektubunun nakte çevrilmiş olan ….735 USD lik kısmının nakte çevrilme tarihi olan …/06/2012 tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faizi ile davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili; davaların reddini savunmuştur. Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalı tarafça kesilen ceza faturalarının davacı tarafça….adına düzenlenmiş bulunan sözleşmeler ile 111 adet hat satışı yapılması ve … adet cihaz verilmesinden kaynaklandığı, davacı tarafa gönderilen mail ile bu kişiye hat satışı yapmaması konusunda uyarıldığı, uyarıda bulunulmasa dahi bu miktarda hat satın alınmasının hayatın olağan akışı içinde her kişi veya işletme açısından mümkün bulunmadığı bu kişinin … yerinin niteliği bu kadar hattın kullanılmasının mümkün olup olmadığı hususunun basiretli tacir olarak davacı tarafça araştırılmasının gerektiği, bu haliyle davalı tarafça sözleşmenin fesih edilmesi haklı sebebe dayandığı, davalı tarafça kesilen cezai fatura da yerinde olduğu, bilirkişiler tarafından yapılan hesaplamalar ile bu haliyle davacı tarafın alacağı bulunmadığı gerekçesi ile davaların reddine karar verilmiştir. Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir. Dava, taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince prim ve diğer ödemelere ilişkin tazminat davasıdır. …-HMK 266. maddesi uyarınca çözümü hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektirmesi halinde hakim bilirkişi görüşüne başvurmak zorundadır. Bilirkişi tek olabileceği gibi heyet halinde de olabilir. Bu hususlar HMK 275/… maddesinde belirlenmiştir. Somut olayda mahkemece uyuşmazlığın teknik bilgiyi gerektirmesi nedeniyle bilirkişi incelemesine başvurulmuş, ilk etapta oluşturulan … kişilik bilirkişi heyeti raporunu ibraz ettikten sonra bu heyete …. bir kişi eklenerek … kişilik bilirkişiden rapor alınmış olması HMK 275/… maddesine aykırıdır. Dosyada aldırılan bilirkişi raporu yukarıda belirlendiği üzere HMK 275. maddesine aykırı olduğu gibi gerekçesi gösterilmeden bu rapora itibar edilmemesi de HMK 266. maddesi hükmü karşısında çelişki oluşturmuştur. Bu durumda mahkemece konusunda uzman … kişiden bilirkişi heyeti oluşturularak dosyanın heyete tevdi ile davalının …/08/2011 tarihinde sözleşmeyi feshetmesinden sonra ceza faturaları kesmesinin hukuki olup olmadığı, fesihten önce kesilen faturaların içerik itibariyle oluşa uygun bulunup bulunmadığı, hususları değerlendirilerek ve prim alacakları hususunda ihtilaf bulunmadığıda göz önünde bulundurularak rapor tanzim ettirilip sonucuna sonuca göre karar verilmelidir. …- Mahkemenin gerekçe kısmında sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği belirtilmiş ise de davacının veya davalının sözleşmenin haklı veya haksız feshine ilişkin talepleri olmadığı gibi, feshe dayalı bir talepleri de yoktur. Mahkemenin bu nedenle gerekçe kısmında davalı feshinin haklı olduğundan bahsetmesi yerinde görülmemiştir. SONUÇ: Yukarıda (…) ve (…) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile mahkeme kararının davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, kararın tebliğinden itibaren … gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, ……..2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

23. Hukuk Dairesi         2016/5150 E.  ,  2019/945 K. "İçtihat Metni" ….. Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. – K A R A R – Davacı vekili; davacının davalı şirketin işletiminde olan ……ayıklama işletmesini ilk olarak 2002 yılında yaptığı sözleşmeye bağlı olarak 2 yıl üst üste yaptığını ve sözleşmenin bitimine rağmen davalının muvafakati ile 2004 yılının 11 ayına kadar aralıksız çalıştırdığını, 2004 yılı içerisinde yapmış olduğu çalışmaları neticesinde toplam 10 aylık süre içerisinde davacının elde ettiği geri dönüşüm malzemelerinin 2003 yılında yapılan sözleşmede yer alan hükümlere aykırı olarak davacıya teslim edilmediğini, sözleşmede yer aldığı üzere davalının geri dönüşüm malzemelerinin toplam ağırlığı üzerinden sözleşmede belirlenen kira bedelini alarak, bu malzemelerin tamamını davacı şirkete teslim etmesi gerekirken teslim etmediğini, cari fiyatının altında bir bedelle 3. şahıslara satarak bedelini kendi hesaplarına geçirdiğini, 10 aylık çalışmanın ürünü olan bu ayıklama işlemi süresince davacı şirketin bu faaliyetinden dolayı elde edeceği kazançtan yoksun kaldığı gibi yaptığı masraflarla ayrıca zararının oluştuğunu belirterek şimdilik 10.000 TL. alacağın tespiti ile dava tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili; davacının geri kazanım ürünlerini tesis dışına çıkardığı kantar kayıtları ile sabit olduğu, davacı şirketin müvekkili şirketten alacağı bulunmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur. Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre davacı şirketin sunulan faturalar ile gelir tablosu verileri de dikkate alınarak 2002-2003 yıllarına ait toplam faaliyet giderlerinin toplam satışlarına oranı baz alınmak suretiyle 2002 yılı net satış tutarı 1.289.052,87 TL. faaliyet gideri 22.484,36 TL. ve buna göre 0,017 oranı ile 2003 yılı net satış tutarı 3.573.289,57 TL. faaliyet giderleri 72.432,015 TL. olmak üzere 0,020 oranına nazaran faaliyet giderlerinin toplam satışlara oranı %2 olduğu ve buna göre toplam 928.836,38 TL. tutarındaki davaya konu satış tutarına isabet eden faaliyet giderinin 18.577,00 TL. 20 aylık net satış karının 46.488-18.577=27.911 TL. olmak üzere aylık ortalama net satış karının 1.396 TL. ve buna göre de 10 aylık net satış karının 13.960 TL. olacağı hesaplandığı, davacının fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak maksadıyla açtığı kısmi dava dikkate alındığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir. …/… S.2. Dava, alacak davasıdır. 1-HMK 266. maddesi uyarınca çözümü hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektirmesi halinde hakim bilirkişi görüşüne başvurmak zorundadır. Bilirkişi tek olabileceği gibi heyet halinde de olabilir. Bu hususlar HMK 275/1 maddesinde belirlenmiştir. Somut olayda mahkemece uyuşmazlığın teknik bilgiyi gerektirmesi nedeniyle bilirkişi incelemesine başvurulmuş, ilk etapta tek kişilik bilirkişinin raporunu ibraz ettikten sonra bu heyete 2 kişi eklenerek 3 kişilik bilirkişi heyetinden rapor alınmış olması HMK 275/1 maddesine aykırıdır. Mahkemece bu hususun gözetilmemesi doğru görülmemiştir. Kabule göre de; Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesine göre davacı davasını ispat etmek zorundadır. Mahkemece yeni bir bilirkişi heyeti oluşturularak dosyaya ibraz edilen belgeler, taraf kayıtları ve diğer deliller üzerinde inceleme yapılarak dava konusu dönemde malzemelerin kim tarafından tesis dışına çıkarıldığı üzerinde de durulup sonuca göre karar verilmesi gerekirken ispat yükünün davacıda olduğu hususunun gözetilmemesi doğru görülmemiştir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 11.03.2019 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.