Hatalı Diş Tedavisinde Hukuki İlişkinin Niteliği
Diş hekimliği uygulamalarında hekim ile hasta arasındaki hukuki ilişkinin hukuki niteliği, gerçekleştirilen tıbbi müdahalenin amacına göre belirlenir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 502. maddesinde düzenlenen vekâlet sözleşmesi, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşmedir; dolgu, kanal tedavisi ve diş çekimi gibi tedavi nitelikli işlemler bu hükümlere tabidir. Buna karşılık Türk Borçlar Kanunu'nun 470. maddesi uyarınca yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi ve işsahibinin bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği eser sözleşmesi hükümleri ise implant, zirkonyum kaplama ve protez gibi estetik ve sonuç odaklı uygulamalarda tatbik edilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 470Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 502Kaynağı aç
Estetik amaçlı diş uygulamalarında hekimin belirli bir sonucu meydana getirme taahhüdü bulunmaktadır. Bu nitelikteki müdahalelerde taahhüt edilen sonucun sağlanamaması hâlinde, hekim kusursuz olduğunu ispat etmekle yükümlüdür.
Görevli ve Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 73. maddesinin birinci fıkrası uyarınca tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemeleri görevli olup özel diş kliniği veya özel hastanede uygulanan tedavilerden kaynaklanan uyuşmazlıklar da bu mahkemelerde görülür. Genel yetkili mahkeme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 6. maddesinin birinci fıkrası gereğince davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir; tüketici davaları ayrıca 6502 sayılı Kanun'un 73. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki tüketici mahkemesinde de açılabilir.
6100 sayılı HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU m. 6Kaynağı aç
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 73Kaynağı aç
Tıbbi müdahaleyi uygulayan diş hekiminin bir kamu hastanesinde görev yapması durumunda doğrudan hekime karşı adli yargıda tazminat davası açılamaz. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca idari eylemlerden hakları ihlal edilenlerin idari dava açmadan önce, bu eylemleri öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Yapılan ön başvurunun kısmen veya tamamen reddedilmesi hâlinde bildirimin tebliğini izleyen günden itibaren ya da idarece otuz gün içinde cevap verilmemesi durumunda bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava süresi içinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılabilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 13Kaynağı aç
Diş hekiminin mesleki sorumluluk sigortasına karşı doğrudan yöneltilecek tazminat davalarında ise görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir.
Kusur Tespiti ile Maddi ve Manevi Tazminatın Kapsamı
Diş hekiminin kusuru bulunup bulunmadığı, tedavi sürecinde komplikasyon gelişip gelişmediği ve gerçekleştirilen tıbbi müdahalenin hukuka uygunluk şartlarını taşıyıp taşımadığı uzmanlık gerektirdiğinden mahkemece bilirkişi raporu marifetiyle incelenir.
Hatalı tedavi sebebiyle talep edilebilecek maddi tazminat, yalnızca hastanın iyileşmek amacıyla yaptığı ve belgeleyebildiği harcamaların karşılığı olarak ödenir; belgelenemeyen harcamaların karşılanması mümkün değildir. Tedavi masraflarının hastanın sigortası tarafından karşılandığı hâllerde hasta bu masrafları hekimden ayrıca isteyemez; bu takdirde yapılan ödemeler yönünden sigortanın hekime rücu etme imkânı doğar.
Hatalı tedavi neticesinde duyulan bedensel ve ruhsal acının telafisine yönelik manevi tazminatın miktarı hâkimin takdirine bırakılmıştır. Hâkim, somut olayın özelliklerini ve tarafların maruz kaldığı şartları değerlendirerek tazminat miktarını tayin eder.
Tazminat Davalarında Zamanaşımı Süreleri
Hatalı diş tedavisinden kaynaklanan sözleşmesel sorumluluk davalarında, vekâlet veya eser sözleşmesine dayalı talepler 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 147. maddesi uyarınca beş yıllık zamanaşımı süresine tabidir.
Tazminat talebinin haksız fiile dayandırıldığı durumlarda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 72. maddesi uygulama alanı bulur. Buna göre tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar; fiilin ceza kanunlarına göre daha uzun bir zamanaşımı süresine tabi bir cezayı gerektirmesi hâlinde ise bu uzamış ceza zamanaşımı süresi uygulanır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 72Kaynağı aç
Özel klinikte yapılan hatalı diş tedavisinde hangi mahkeme görevlidir?
Özel diş kliniği veya özel hastanede uygulanan hatalı diş tedavilerinden doğan tazminat uyuşmazlıklarında tüketici mahkemesi görevlidir.
Kamu hastanesinde gerçekleşen hatalı diş tedavisinde doğrudan hekime dava açılabilir mi?
Kamu hastanesinde görevli diş hekimine doğrudan dava açılamaz; zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde beş yıl içinde ilgili idareye başvurulup istemin reddi veya otuz gün sessiz kalınması üzerine idare mahkemesinde tam yargı davası açılması gerekir.
Hatalı diş tedavisi tazminat davasında zamanaşımı süresi nedir?
Vekâlet veya eser sözleşmesine dayanan tazminat davalarında zamanaşımı süresi beş yıldır; haksız fiile dayalı taleplerde ise süre zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlenmesinden itibaren on yıldır.
İmplant ve protez tedavisinde hekimin sorumluluk derecesi nedir?
İmplant ve protez gibi estetik ve sonuç odaklı işlemler eser sözleşmesi kapsamında değerlendirildiğinden hekim sonuç taahhüdü altındadır ve taahhüt edilen netice gerçekleştirilemezse hekim kusursuzluğunu ispatlamak zorundadır.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy