Gümrük İşlemlerinden Kaynaklanan Tazminat Davası

by Avukat Erdal Ersoy
Gümrük İşlemlerinden Kaynaklanan Tazminat Davası

Gümrük İşlemlerinde Haksız Fiil Sorumluluğu ve Görevli Yargı Yolu

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kimse bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa dahi, ahlaka aykırı bir fiille kasten zarar verilmesi hâlinde de meydana gelen zararın giderilmesi gerekir. Bu kapsamda, gümrük görevlilerinin icra müdürlüğü haciz ihbarnamesi gibi adli bir görevi yerine getirirken kusurlu davrandıkları iddiasına dayanan tazminat uyuşmazlıkları, genel hükümler çerçevesinde adli yargı yerinde görülür.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 49Kaynağı aç
MADDE 49- Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür. II. Zararın ve kusurun ispatı

Haksız fiil sorumluluğuna dayanan davalarda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesi ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi gereğince, zarar gören taraf uğradığı zararı ve zarar verenin kusurunu ispat etmekle yükümlüdür. Uğranılan zararın miktarının tam olarak ispat edilemediği durumlarda ise hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde bulundurarak zararın miktarını hakkaniyete uygun biçimde belirler.

4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 6Kaynağı aç
Madde 6 – Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. II. Resmî belgelerle ispat
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 50Kaynağı aç
MADDE 50- Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler. III. Tazminat 1. Belirlenmesi

Tazminat Kapsamının Belirlenmesi ve Sağlanan Ekonomik Yararın Mahsubu

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51. maddesi gereğince hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını gözeterek belirler. Tazminatın irat biçiminde ödenmesine hükmedilmesi hâlinde borçlunun güvence göstermesi gerekir. Zarar verici olayın zarar görene ekonomik yarar sağladığı durumlarda ise sebepsiz zenginleşmenin önüne geçilmesi amacıyla elde edilen ekonomik yarar zarardan indirilir ve gerçek zarar miktarı tespit edilir.

6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 51Kaynağı aç
MADDE 51- Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. Tazminatın irat biçiminde ödenmesine hükmedilirse, borçlu güvence göstermekle yükümlüdür. 2. İndirilmesi

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2014/15676 Esas ve 2014/17634 Karar sayılı ilamında ifade edildiği üzere, özel nitelikli ve başka bir amaçla kullanılmaya uygun olmayan eşyalarda dahi zarar görene iade edilen bir mal bulunmaktaysa, uzman bilirkişiden malın ekonomik veya hurda değeri tespit ettirilerek hükmedilecek tazminattan indirilmesi gerekir. Buna karşılık, ihraç konusu malların yabancı ülke gümrüğünde tasfiye yoluyla satıldığı ve davacıya fiilen iade edilen herhangi bir malın bulunmadığı hâllerde, zarar görenin elde ettiği bir ekonomik yarar bulunmadığından hurda veya ekonomik değer gerekçesiyle tazminattan indirim yapılamaz.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2014/15676, K. 2014/17634Kaynağı aç
4. Hukuk Dairesi         2014/15676 E.  ,  2014/17634 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesi TARİHİ : 26/06/2014 NUMARASI : 2013/564-2014/346 Davacı U.. Ş.. vekili Avukat S. G. B. tarafından, davalı T.C. Başbakanlık Gümrük Müsteşarlığı'na izafeten Ambarlı Gümrük Müdürlüğü aleyhine 25/11/2009 gününde verilen dilekçe ile maddi tazminat istenmesi üzerine mahkemece yapılan yargılama sonunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen 26/06/2014 günlü kararın Yargıtay’ca incelenmesi davalı vekili tarafından süresi içinde istenilmekle temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra tetkik hakimi tarafından hazırlanan rapor ile dosya içerisindeki kağıtlar incelenerek gereği görüşüldü. 1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları reddolunmalıdır. 2- Davalının diğer temyizlerine gelince; Dava, gümrük görevlilerinin haciz ihbarnamesi gereğince yapmaları gereken işlemi kusurlu yapmaları nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine yöneliktir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karar davalı tarafından temyiz edilmiştir. Davacı, ihracata esas olmak üzere mallarını Ambarlı Gümrük Müdürlüğü'ne teslim ettiğini ve bu mallarla ilgili gümrük beyannamesinin tescil edildiğini, tescil işleminden sonra davalı gümrük müdürlüğüne, davacının borçlarından kaynaklı bir icra dosyasından birinci haciz ihbarnamesi gönderildiğini, davalı görevlilerinin bu ihbarnameye itiraz etmesi gerekirken etmediğini zira gümrük beyannamesinin tescili ile artık malların gümrükten çıkmış sayıldığını, ayrıca haciz ihbarnamesi tebliğinden sonra hem itiraz etmeyerek kusurlu davrandıklarını, hem de ihbarname tebliğinden sonra önce malları Mısır'ın İskenderiye limanına ihracata esas olacak şekilde gönderdiklerini sonra da geri istediklerini, ticari anlaşmayı gerçekleştiremediğini, malların satılamadığını, malların gönderilme ve tekrar getirilmesi için masraflar yapıldığını ve zarara uğradığını belirterek zararın giderilmesini istemiştir. Davalı idare, herhangi bir kusurlarının olmadığını, davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, davalı gümrük müdürlüğünce haciz ihbarnamesine süresinde itiraz edilmeyerek, en azından mallar Mısır'a gönderilmeden çıkışa engel olunmayarak malların önce mısır'a gönderilmesine sonra da geri getirilmesine neden olunduğu, böylece davacının alıcı firma ile akreditif hesabının bozulduğu, malların satılamadığı, davacının zarara uğradığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Dosya içeriğinden, davaya esas malların galvanızli uzay çatı sistemi niteliğinde olup davacı firmaca müşterisi için özel olarak temin edildiği başka yerde ve başka amaçla kullanılması mümkün olmayan özel nitelikli eşya olması nedeniyle mal bedelinin tamamına karar verildiği anlaşılmaktadır. Ancak, iade edilen malın başka bir satışa veya kullanılmaya uygun olmasa dahi, bu malın bir ekonomik bedelinin olması gerekir. Bu konuda uzman bilirkişilerden malların ekonomik değeri tespit ettirilerek, hükmedilecek tazminattan indirilmesi gerekirken bunun nazara alınmamış olması doğru değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir. SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, davalının diğer temyiz itirazlarının ilk bentte açıklanan nedenlerle reddine 23/12/2014 gününde oybirliğiyle karar verildi.

Geçiş Dönemi Usul Hükümlerinde Direnme Kararlarının Temyiz İncelemesi

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi uyarınca 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun temyize ilişkin hükümlerinin uygulandığı dava dosyalarında, direnme kararlarının temyiz incelemesinde duruşma yapılamaz.

Gümrük görevlilerinin adli işlemlerinden doğan tazminat davası nerede açılır?

Gümrük görevlilerinin icra müdürlüğü haciz ihbarnamesi gibi adli bir görevi ifa ederken kusurlu davrandıkları iddiasına dayanan davalar genel hükümler uyarınca adli yargı mahkemelerinde görülür.

Gümrük işlemlerinden doğan zararlarda ispat yükü kimdedir?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesi ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca zarar gören davacı, uğradığı zararı ve zarar verenin kusurunu ispat etmekle yükümlüdür.

Zarar miktarı tam olarak ispatlanamazsa mahkeme nasıl karar verir?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca zararın miktarı tam olarak ispat edilemediğinde hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı tedbirleri gözeterek zararı hakkaniyete göre belirler.

Yabancı gümrükte tasfiye edilen eşya için tazminattan hurda indirimi yapılır mı?

Yabancı gümrükte tasfiye edilerek satılan ve zarar görene fiilen iadesi yapılmayan mallarda ekonomik yarar sağlanmadığından tazminattan indirim yapılamaz; ancak iade edilen mal mevcutsa bilirkişi marifetiyle belirlenecek ekonomik değer tazminattan düşülür.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu