Hastane enfeksiyonu, hastanın sağlık kuruluşuna başvurusuna yol açan asıl rahatsızlığından bağımsız olarak sağlık hizmeti aldığı süreçte ortaya çıkan enfeksiyonları ifade eder. Mevzuatta sağlık hizmeti ile ilişkili enfeksiyon olarak da adlandırılan bu durumlarda, şartların oluşması halinde uğranılan maddi ve manevi zararların giderilmesi amacıyla tazminat davası açılabilir.
Sağlık Hizmeti ile İlişkili Enfeksiyonlarda Mevzuat Düzenlemesi
Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği, sağlık hizmetine bağlı enfeksiyonların önlenmesi ve denetlenmesi amacıyla komitelerin kurulmasını ve işleyişini belirlemekte; kamuya ait hastanelerin yanı sıra gerçek ve tüzel kişilere ait tedavi kurumlarını da bu usullere bağlamaktadır.
Komplikasyon Savunması ve Kusur İddiasına Konu Olan Durumlar
Enfeksiyon uyuşmazlıklarında sağlık biriminin olayı yalnızca tıbbi bir komplikasyon olarak nitelemesi kafi görülmez. İlgili kurumun tedbir mekanizmalarını işlettiğini, hijyen ile izolasyon kurallarını uyguladığını, hastanın izlemini eksiksiz yürüttüğünü ve teşhis ile tedaviyi vaktinde gerçekleştirdiğini belgelendirmesi beklenir.
Hastaya cerrahi operasyon veya tıbbi müdahale öncesinde enfeksiyon riskinin anlatılmış ve rızasının alınmış olması sağlık kuruluşunu temel yükümlülüklerinden kurtarmaz. Bilgilendirme yapılmış olsa dahi hastanenin sterilizasyon, izolasyon, hasta takibi ve zamanında tedavi sağlama borcu devam eder.
Ameliyathane sterilizasyonunun yetersizliği, cerrahi aletlerin uygun steril edilmemesi, ameliyat öncesi antibiyotik profilaksisinin hatalı uygulanması, hasta yatış odalarında hijyen kurallarına uyulmaması, yoğun bakımda izolasyon kurallarının ihlali, enfekte hasta ile diğer hastaların temasının önlenememesi, personelin el hijyenine uymaması, damar yolu veya sonda bakımının hatalı yapılması, yara bakımlarının düzenli ve steril yürütülmemesi, kültür alınmasında gecikilmesi ve enfeksiyon hastalıkları konsültasyonunun istenmemesi kusur iddiasına konu olabilecek durumlar arasında yer alır.
Özel Hastanelerin Sorumluluğu ve Arabuluculuk Usulü
Özel sağlık kuruluşlarının mesuliyeti sadece hekim fiilleriyle sınırlı kalmayıp ameliyathane şartları, cerrahi aletlerin hijyeni, bakım servisleri, personel hizmetleri, temizlik tedbirleri, bulaşmayı önleyici tedbirler ile kayıt ve kurul süreçlerini kapsayan genel hizmet organizasyonunu da içine alır.
Özel hastane ile hasta arasındaki hukuki ilişki çoğu durumda sağlık hizmeti sunumuna dayalı bir tüketici işlemi niteliği taşıyabilir ve bu uyuşmazlıklarda görevli mahkeme tüketici mahkemesi olabilir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 73/A maddesi uyarınca tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda kural olarak dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.
6502 sayılı TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN m. 73/AKaynağı aç
Kamu Hastanelerinde Hizmet Kusuru ve Tam Yargı Davası Usulü
Kamu sağlık hizmeti sunumunda meydana gelen zararlar yönünden idarenin tazminatla yükümlü tutulabilmesi kural olarak idare hukuku ilkeleri uyarınca hizmet kusurunun mevcudiyetine bağlıdır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 13. maddesi gereğince, devlet hastanesindeki idari eylemlerden hakları ihlal edilenlerin idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir. Başvurunun kısmen veya tamamen reddi halinde işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya başvuruya otuz gün içinde cevap verilmemesi durumunda bu sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde tam yargı davası açılabilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 13Kaynağı aç
2577 sayılı Kanun'un 13. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddedilmesi halinde, sonradan idari yargı mercilerinde açılacak davalarda idareye önceden başvurma şartı aranmaz.
Tıbbi Kayıtların İncelenmesi ve İspat Usulü
Hasta Hakları Yönetmeliği hükümleri uyarınca hasta, sağlık durumuna ilişkin kayıt ve dosyaları resmi veya özel kurum ayrımı olmaksızın bizzat veya vekili ya da kanuni temsilcisi aracılığıyla inceleme ve bir suretini alma hakkına sahiptir.
Tıbbi süreçlere ait gözetim ve kurul verileri, ameliyat ortamı hijyen belgeleri, mikrobiyolojik test neticeleri ve hasta ayırma tedbirlerine ilişkin dokümanların yargılama mercilerine sunulmaması veya eksik bırakılması, ispat değerlendirmesinde sağlık kurumu aleyhine netice doğurabilir.
Tazminat Kapsamı, Soruşturma İzni ve Rücu Hükümleri
Hastane enfeksiyonu nedeniyle zarara uğrayan hasta, şartları oluştuğu takdirde maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilir. Maddi tazminat kapsamında ek tedavi masrafları, mükerrer ameliyat giderleri, yoğun bakım harcamaları, antibiyotik ve ilaç giderleri, pansuman ve yara bakımı masrafları, özel hastane giderleri, fizik tedavi ve rehabilitasyon maliyetleri, protez veya medikal malzeme giderleri, ulaşım masrafları, bakıcı giderleri ile geçici ve sürekli iş göremezlik zararları ve kazanç kayıpları istenebilir.
Hastanın enfeksiyon sebebiyle hayatını kaybetmesi halinde eş, çocuklar, anne, baba ve destek ilişkisi bulunan diğer yakınları destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat talep edebilir.
Sağlık meslek mensuplarının tıbbi işlem ve uygulamaları sebebiyle yürütülecek ceza soruşturmalarında 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun Ek 18. maddesi uyarınca Yükseköğretim Kanunu'nun 53. maddesindeki soruşturma usulüne tabi olanlar hariç olmak üzere Mesleki Sorumluluk Kurulu yetkilidir. İdare tarafından ödenen tazminatın kamu personeline rücuunda da görev gereklerine aykırılık ve kusur durumu gözetilerek Kurul bir yıl içinde karar verir; Devlet üniversitelerinde görev yapanlar bakımından ise Kurul kararı ve varsa kesinleşmiş mahkumiyet kararı dikkate alınarak ilgili üniversite tarafından altı ay içinde nihai karar verilir.
3359 sayılı SAĞLIK HİZMETLERİ TEMEL KANUNU m. Ek 18Kaynağı aç
Hastane enfeksiyonunda komplikasyon savunması tek başına yeterli midir?
Hastanenin durumun komplikasyon olduğu yönündeki savunması tek başına yeterli değildir; kurumun enfeksiyon kontrol sistemini kurduğunu, sterilizasyon ve izolasyon kurallarına uyduğunu, hastayı doğru takip ederek zamanında teşhis ve tedavi uyguladığını somut kayıtlarla kanıtlaması gerekir.
Devlet hastanesindeki enfeksiyon nedeniyle doğrudan tam yargı davası açılabilir mi?
Dava açılmadan önce eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurulması zorunludur; başvurunun reddi veya otuz gün cevap verilmeyerek zımnen reddi üzerine yasal dava süresi içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.
Hasta enfeksiyon sürecine ilişkin tıbbi kayıtlarını nasıl temin eder?
Hasta Hakları Yönetmeliği uyarınca hasta, kendi sağlık durumuna ilişkin dosya ve kayıtları resmi veya özel sağlık kuruluşu ayrımı olmaksızın bizzat veya vekili ya da kanuni temsilcisi aracılığıyla inceleyebilir ve suretini alabilir.
Hastane enfeksiyonu nedeniyle vefat durumunda kimler tazminat talep edebilir?
Hastanın ölümü durumunda vefat edenin eşi, çocukları, anne ve babası ile somut olayda destek ilişkisi bulunan kişiler manevi tazminat ve destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy