Manevi Tazminatın Hukuki Niteliği ve Belirlenme Kriterleri
Hakaret fiili sebebiyle talep edilen manevi tazminat miktarında kanunen belirlenmiş maktu veya sabit bir parasal tutar bulunmamaktadır. Hâkim, tazminat tutarını her somut olayın kendine has özelliklerini ve hakkaniyet ilkelerini gözeterek serbestçe takdir eder. Manevi tazminata hükmedilebilmesi için failin kusurlu olması zorunludur. Belirlenecek tutar; hakaret eyleminin ağırlığına, eylemin alenen işlenip işlenmediğine, kişilik hakları zedelenen tarafın maruz kaldığı manevi zararın derecesine ve tarafların ekonomik koşullarına göre farklılaşır.
22/06/1966 tarihli ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı gerekçesinde belirtildiği üzere, hakaret nedeniyle hükmedilen manevi tazminat bir ceza niteliği taşımadığı gibi malvarlığına ilişkin bir zararın giderilmesini de amaçlamaz. Bu tazminat, kişilik hakkı saldırıya uğrayan kişide manevi huzuru tesis etmeyi ve tatmin duygusu sağlamayı amaçlayan kendine özgü bir hukuki koruma aracıdır.
Tazminatın Sınırları ve Takdir Yetkisinin Denetimi
Hükmedilecek manevi tazminat miktarı, davacı taraf yönünden bir zenginleşme aracına dönüştürülmemelidir. Takdir edilen meblağ, ilgilinin manevi dünyasında meydana gelen yıpranmayı telafi edecek ve somut olayda hedeflenen tatmin duygusunu sağlayacak düzeyde olmalıdır. Tazminatın alt ve üst sınırları belirlenirken bu koruma amacı aşılmamalıdır.
Hâkimin manevi tazminat tutarını belirlerken sahip olduğu takdir yetkisi sınırsız değildir. Yargılamayı yürüten mahkeme, miktarın takdirinde etkili olan ve dikkate alınan tüm gerekçeleri karar yerinde objektif ölçütlerle açıkça göstermekle yükümlüdür.
Dava Açma Süresi ve Faiz Başlangıcı
Hakaret haksız fiiline dayanan manevi tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat sorumlusunu öğrendiği tarihten itibaren iki yıllık ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Bununla birlikte haksız eylem, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı süresi öngördüğü bir suçu oluşturuyorsa, tazminat isteminde de bu uzamış ceza zamanaşımı süresi uygulanır.
Hakaret eylemine dayalı açılan manevi tazminat davalarında yasal faiz başlangıcı tespit edilirken, dava dilekçesinde ileri sürülen talep içeriği belirleyici olmaktadır. Dava dilekçesinde faizin bu yönde başlatılması talep edilmişse, şikâyet tarihi faiz başlangıcı olarak esas alınır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2019/1666, K. 2019/3745Kaynağı aç
Hakaret nedeniyle manevi tazminat miktarında standart bir tarife var mıdır?
Hakaret sebebiyle hükmedilecek manevi tazminat için sabit veya maktu bir parasal miktar bulunmamaktadır; hâkim somut eylemin ağırlığını ve zararın boyutunu gözeterek miktarı kendisi tayin eder.
Manevi tazminat miktarını etkileyen unsurlar nelerdir?
Hakaretin ağırlığı, eylemin alenen gerçekleşip gerçekleşmediği, uğranılan manevi yıkımın derecesi ve eylemi gerçekleştirenin ekonomik durumu tazminat miktarının tespitinde dikkate alınır.
Hakaret davasında tazminat istemi hangi sürede zamanaşımına uğrar?
Tazminat istemi, zarar ve failin öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlenmesinden itibaren on yıl içinde ileri sürülmelidir; ancak ceza kanunlarında daha uzun bir zamanaşımı öngörülmüşse uzamış ceza zamanaşımı tatbik edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy