Güzellik merkezlerinde veya yetkisiz işletmelerde yapılan hatalı uygulamalar neticesinde bedensel zarara uğrayan kişiler, uğradıkları maddi ve manevi zararların tazminini talep edebilir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49/1 hükmü gereğince, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kişi bu zararı gidermekle yükümlüdür. Yetkisiz ya da hatalı müdahaleler, tazminat borcunun yanı sıra cezai sorumluluk doğuran hukuki sonuçlar da ortaya çıkarır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 49Kaynağı aç
Yetkisiz Tıbbi Müdahaleler ve Yasal Çerçeve
Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) kapsamındaki uygulamalar her işletmede serbestçe yerine getirilemez. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği uyarınca bu kapsamdaki uygulamalar yalnızca Bakanlıkça yetkilendirilmiş ünite veya merkezlerde tatbik edilebilir. İlgili işlemlerin yetkilendirilmiş bu merkezlerde ve uygulama sertifikası bulunan tabip veya bazı alanlarda diş hekimi tarafından yapılması hukuki bir zorunluluktur.
Tıbbi yetkisi bulunmayan kişilerin tedaviye kalkışması kanunen yaptırıma bağlanmıştır. 1219 sayılı Kanun m. 25 gereğince, diploması bulunmaksızın hasta tedavi eden ya da hekim unvanını kullanan failler hakkında, herhangi bir menfaat sağlama gayesi gütmeseler dahi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezasına hükmedilir. Bu doğrultuda, eylemin karşılıksız yapıldığı ya da yardım kastıyla gerçekleştirildiği yönündeki gerekçeler cezai sorumluluğun önüne geçmez.
1219 sayılı TABABET VE ŞUABATI SAN´ATLARININ TARZI İCRASINA DAİR KANUN m. 25Kaynağı aç
Yetkisiz kişilerin uyguladığı müdahalelerin sonucunda bireylerde yaralanma, yanık, kalıcı iz, duyusal kayıp veya enfeksiyon meydana gelmesi ceza sorumluluğunu doğurur. Eylemin neticesine ve oluş şekline göre Türk Ceza Kanunu kapsamında taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçları vücut bulur.
Haksız Fiil ve Ayıplı Hizmet Sorumluluğu
Hatalı işlemlerden doğan haksız fiil sorumluluğu; hukuka aykırı fiil, zarar, illiyet bağı ve kusur şartlarının birlikte gerçekleşmesiyle değerlendirilir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 49/2 hükmü uyarınca, zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren kişi de meydana gelen bu zararı gidermekle yükümlüdür.
Uygulama sebebiyle bedensel zarara uğrayan kişi Türk Borçlar Kanunu kapsamında tedavi giderlerini, çalışma gücünün kaybından doğan zararlarını ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplarını isteyebilir. Şartların varlığı halinde manevi tazminat talebinde bulunulması da mümkündür. Müdahalenin ölümle neticelendiği ağır vakalarda ise Türk Borçlar Kanunu gereğince desteğinden yoksun kalan kişiler destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.
Güzellik merkezinde sunulan hizmetin vaat edilenden farklı nitelik taşıması, güvenlik standartlarına uygun tatbik edilmemesi veya standarda aykırı olması ayıplı hizmet teşkil eder. Bu durumda 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri kapsamında tüketicilere tanınan seçimlik haklar gündeme gelir.
Müteselsil Sorumluluk ve Delillerin Tespiti
Hatalı veya yetkisiz müdahalelerden doğan zararların giderilmesinde birden çok kişinin sorumluluğu ortaya çıkabilir. Eylemi bizzat gerçekleştiren uygulayıcı, güzellik merkezinin işletme sahibi, sorumlu müdür, merkezin bağlı olduğu franchise ağı ve duruma göre kusurlu cihaz sağlayıcısı müteselsil sorumluluk kuralları çerçevesinde birlikte sorumlu tutulabilir.
Uygulama sonrasında oluşan yanık ve iz vakalarında zaman içerisinde dokunun iyileşme göstermesi mevcut delil durumunu etkileyebilir. Bu sebeple izlerin derecesi, vücuttaki yaygınlığı ve kalıcılık ihtimalinin belirlenmesi adına mahkemeden delil tespiti talep edilmesi ispat kolaylığı sağlar.
Zamanaşımı Süreleri ve Görevli Mahkeme
Haksız fiil sorumluluğuna dayanan tazminat taleplerinde zamanaşımı Türk Borçlar Kanunu m. 72 hükmünde düzenlenmiştir. Buna göre zarar gören tarafın zarara ve tazminatla sorumlu kişiye vâkıf olduğu tarihten itibaren iki yıllık ve her durumda fiilin vuku bulduğu andan başlayarak on yıllık sürenin dolmasıyla talep zamanaşımına uğrar. Zarar veren eylemin ceza yasalarında daha uzun zamanaşımına tabi bir suç oluşturması halinde ise bu ceza zamanaşımı süresi esas alınır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 72Kaynağı aç
Güzellik merkezi hatalarından kaynaklanan uyuşmazlıklarda görevli mahkeme, davanın niteliğine göre belirlenir. Uyuşmazlığın haksız fiil ağırlıklı olduğu durumlarda genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. İşlemin ayıplı hizmet ve tüketici işlemi niteliğinin baskın olduğu dosyalarda ise yargılama Tüketici Mahkemesinde gerçekleştirilir.
Yetkisiz güzellik işlemi yapanların cezai sorumluluğu nedir?
1219 sayılı Kanun m. 25 uyarınca diploması olmadığı halde hasta tedavi eden veya tabip unvanını takınan kişiler, menfaat sağlama amacı gütmese dahi iki yıldan beş yıla kadar hapis ve bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Eylem sonucunda yaralanma veya ölüm meydana gelmişse Türk Ceza Kanunu kapsamında taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçları oluşur.
Hatalı lazer veya epilasyon izleri nasıl tespit edilir?
İyileşme sürecinin delil durumunu değiştirmesi ihtimaline karşı mahkemeden delil tespiti istenebilir. Bu yolla dokuda oluşan izlerin derecesi, vücuttaki ilk hali ve kalıcılık ihtimali resmi olarak belgelenir.
Güzellik merkezindeki ayıplı işleme karşı hangi haklar ileri sürülebilir?
Sunulan hizmet vaat edilenden farklı veya standartlara aykırı ise 6502 sayılı Kanun kapsamındaki ayıplı hizmete ilişkin seçimlik haklar kullanılabilir. Kusur ve illiyet bağının bulunması koşuluyla Türk Borçlar Kanunu uyarınca tedavi masrafları, çalışma gücü kaybı ve manevi tazminat talep edilebilir.
Güzellik merkezi hatalarında tazminat zamanaşımı süresi ne kadardır?
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 72 uyarınca tazminat davası, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl içinde açılmalıdır. Fiil daha uzun zamanaşımı süresine tabi bir suç teşkil ediyorsa ceza zamanaşımı süresi uygulanır.
Güzellik merkezi hatalarından kaynaklanan tazminat davası nerede açılır?
Davanın niteliğine göre görevli mahkeme ayrışır. Haksız fiil ağırlıklı uyuşmazlıklarda Asliye Hukuk Mahkemesi görevliyken, sözleşmeye dayalı ayıplı hizmet ve tüketici işlemi niteliğindeki dosyalarda Tüketici Mahkemesi görev yapar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy