Yurt dışından internet üzerinden sipariş edilen ürünlerin Türkiye gümrük bölgesine girişi esnasında mevzuatın aradığı şartları sağlamaması durumunda eşya gümrük ambarlarında alıkonulabilmektedir. Bu kapsamda posta veya hızlı kargo yoluyla gelen eşyanın gümrük denetimine tabi tutulması halinde, idari itiraz ve yargısal başvuru mekanizmaları kanunda öngörülen sürelere göre yürütülür.
4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 225Kaynağı aç
Posta ve Hızlı Kargo Taşımacılığında Temsil ve Kullanım Şartı
4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 225/1 çerçevesinde, posta ve hızlı kargo taşımacılığıyla gelen veya gönderilen, kapsamındaki sınırları Cumhurbaşkanınca belirlenen eşyaya ilişkin gümrük işlemlerinin yürütülmesinde posta idaresi ile hızlı kargo operatörleri dolaylı temsilci olarak tayin edilebilmektedir. Gerçek kişilerin doğrudan temsil yetkisiyle gümrük müdürlüklerinde işlem yapabilmesi ise geçerli bir vekaletname bulunması şartıyla, sadece ticari nitelik ve miktar içermeyen eşyalar ile kişisel kullanıma tahsisli taşıt araçlarıyla sınırlandırılmıştır.
Posta veya hızlı kargo aracılığıyla intikal eden gönderilerin bireysel basitleştirilmiş usulde işlem görebilmesinde, getirilen ürünün miktar ve mahiyeti yönünden ticari bir gaye taşımaması, kişisel veya ailevi gereksinimlere özgülenmiş bulunması aranmaktadır.
İthali Yasak veya Kısıtlamaya Tabi Ürün Grupları
Posta ve hızlı kargo yoluyla ulaştırılan gönderilerde belirli ürün gruplarına yönelik özel kısıtlamalar uygulanmaktadır. Bu çerçevede kozmetik ve vücut bakım ürünlerinin, sağlık raporu gibi kanuni istisnai durumlar saklı kalmak üzere posta yoluyla ithaline izin verilmemektedir. Takviye edici gıdalar ile sporcu besinlerinin gümrükten çekilebilmesi ise Tarım ve Orman Bakanlığı izni veya yetkili reçete bulunması şartına tabidir.
SIM kart yuvası bulunan akıllı cep telefonu ve tablet türü elektronik cihazların posta yoluyla bireysel ithali, IMEI kayıt yükümlülükleri ve ilgili telekomünikasyon düzenlemeleri sebebiyle sınırlandırılmıştır. 4733 sayılı Kanun ve ilgili kararlar kapsamında elektronik sigaralar, ısıtılmış tütün ürünleri, tütün mamulleri ve alkollü içkilerin kargo vasıtasıyla ülkeye girişi yasak olup bu nitelikteki eşyalara gümrük idaresince el konulmaktadır.
Gümrük muayenesi esnasında ürünün tescilli bir markanın taklidi olduğu belirlendiğinde, 4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 57 ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu hükümleri çerçevesinde hak sahibinin yasal menfaatlerini korumak amacıyla ürüne el konulabilmekte ve ilgili hukuki süreçler işletilmektedir.
Eşyanın Tasfiyelik Hale Gelmesi ve Tasfiye Şartları
Gümrük Kanunu m. 46 uyarınca, denizyolu dışındaki yollarla gelen eşyaya özet beyan verilmesinden itibaren gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin edilmesi için tanınan süre yirmi gündür. Şartların gerektirmesi ve haklı nedenlerin varlığı durumunda gümrük idaresinden ek süre talep edilebilmektedir. Tanınan yasal bekleme süreleri ve verilen ek süreler dahilinde işlemleri sonuçlandırılmayan, belgeleri ibraz edilmeyen veya vergileri karşılanmayan gönderiler Gümrük Kanunu m. 177 kapsamında tasfiye sürecine konu olmaktadır.
4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 46Kaynağı aç
4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 177/1-j ve k bentleri gereğince posta gönderileri ile gelen ve tasfiye edilebilecek duruma giren eşya ile kanuni bekleme süreleri bulunup bulunmadığına bakılmaksızın çabuk bozulma veya telef olma tehlikesine maruz bulunan ya da saklanması masraflı olan eşya tasfiye edilmektedir. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca el konulan eşyanın mahkemece iadesine karar verilmesi durumunda ise m. 177/2-b gereği eşyanın teslim alınması için ilgilisine yapılan tebliğden itibaren otuz gün içinde teslim alınmaması halinde eşya m. 178 hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulur.
4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 177Kaynağı aç
Gümrük Kanunu m. 177/4 uyarınca, tasfiyelik duruma gelen eşyaya ait tespit ve tahakkuk belgeleri otuz gün içinde tasfiye idaresine intikal ettirilmekte ve tasfiye idaresi bu eşyayı otuz günlük sürede teslim almaktadır. Kanunun 178 inci maddesinde eşyanın ihale, perakende satış, tahsis veya imha yöntemleriyle tasfiye edilebileceği hüküm altına alınmış olup eşyanın satışı veya ihalesi gerçekleşmeden önce ardiye masrafları, vergiler ve cezaların karşılanması yoluyla geri alınabilmesi öngörülmektedir.
4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 178Kaynağı aç
Gümrük İdaresi Kararlarına İtiraz Usulü ve İdari Yargı Yolu
4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 242/1 uyarınca yükümlüler, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, para cezaları ve idari kararlara karşı tebliğ tarihini izleyen on beş gün içinde bir üst makama, şayet üst makam bulunmuyorsa kararı veren aynı makama dilekçeyle itiraz edebilmektedir. Başvuru dilekçesinin süresi içinde yetkili olmayan makama sunulması durumunda ise m. 242/3 hükmü gereğince itiraz yasal süresinde yapılmış sayılmakta ve evrak idarece re'sen yetkili mercie aktarılmaktadır.
4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 242Kaynağı aç
Gümrük Kanunu m. 242/2 uyarınca yetkili idareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgilisine tebliğ edilir. İdari itirazın reddi halinde, Kanunun 242/4 maddesi uyarınca işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilmektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 uyarınca, ret kararının tebliğini izleyen günden itibaren otuz günlük yasal süre içinde dava açılması gerekmektedir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Gümrük Kanunu m. 242/4 itirazın reddi üzerine başvurulacak mercii genel olarak idari yargı olarak belirlemiştir. Bu çerçevede uyuşmazlığın gümrük vergisi ve cezalardan kaynaklanması durumunda vergi mahkemeleri, eşyanın tesliminin reddi, alıkonulması veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi gibi idari tasarruflardan doğması halinde ise idare mahkemeleri nezdinde iptal davası açılmaktadır.
Ceza Muhakemesi Tedbirleri ve El Konulan Eşyanın İadesi
Adli bir soruşturma kapsamında suç delili oluşturduğu iddiasıyla yapılan elkoyma işlemleri 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 127/1 uyarınca hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, savcıya ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlilerince gerçekleştirilir. Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi m. 127/3 uyarınca yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamadığı takdirde elkoyma kendiliğinden kalkar. Zilyetliğinde bulunan eşyaya elkonulan kişi, CMK m. 127/4 gereğince hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini isteyebilir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 127Kaynağı aç
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 131/1 uyarınca, soruşturma ve kovuşturma bakımından muhafazasına gerek kalmayan veya müsadereye tabi tutulmayacağı anlaşılan elkonulmuş eşyanın, re'sen veya istem üzerine şüpheliye, sanığa veya üçüncü kişilere geri verilmesine Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından karar verilir. İstemin reddi kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir. Ayrıca CMK m. 131/2 uyarınca 128 inci madde hükümlerine göre elkonulan eşya veya diğer malvarlığı değerlerinin suçtan zarar gören mağdura ait olması ve delil olarak bunlara ihtiyaç kalmaması halinde sahibine iadesi öngörülmektedir.
5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 131Kaynağı aç
Gümrük işlemlerine karşı Tüketici Hakem Heyetine başvurulabilir mi?
Gümrük idaresinin kararları idari işlem niteliğinde olduğundan Tüketici Hakem Heyetinin görev alanına girmez; heyetler satıcı veya kargo firması ile tüketici arasındaki özel hukuk uyuşmazlıklarına bakar.
Gümrük kararına itiraz nereye ve kaç gün içinde yapılır?
4458 sayılı Gümrük Kanunu m. 242/1 uyarınca tebliğden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa kararı alan makama itiraz dilekçesi verilir.
Gümrükte işlemleri tamamlanmayan eşya kaç gün sonra tasfiyelik duruma gelir?
Gümrük Kanunu m. 46 uyarınca denizyolu dışındaki taşıma yollarıyla gelen eşya için gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin etme süresi yirmi gündür. Yasal süre ve verilen ek süreler içinde işlemleri sonuçlandırılmayan eşya Gümrük Kanunu m. 177 uyarınca tasfiyelik duruma gelmektedir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy