Müteahhit Seçiminde Karar Yeter Sayısı ve Kapsam
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca riskli alanlar, rezerv yapı alanları veya riskli yapıların bulunduğu parsellerde gerçekleştirilecek uygulamalara maliklerin hisseleri oranında salt çoğunluğu ile karar verilir. Yapıların yıktırılmasından önce parsellerin tevhit edilmesi, ifraz, terk, ihdas ve tescil işlemleri ile yeniden bina yaptırılması, kat karşılığı ya da hasılat paylaşımı usulleri dahil tüm değerlendirme yöntemlerinde paydaşlar, yapının paydaşı olup olmadıklarına bakılmaksızın sahip oldukları arsa payları oranında salt çoğunlukla irade bildirir.
6306 sayılı AFET RİSKİ ALTINDAKİ ALANLARIN DÖNÜŞTÜRÜLMESİ HAKKINDA KANUN m. 6Kaynağı aç
Kararın Tevsiki ve Ortaklığın Giderilmesi Davasının Etkisi
Paydaşların salt çoğunluğu ile aldığı kararın idareye tevsik edilmesi amacıyla anlaşmaya varan maliklerce imzalanmış karar tutanağı sunulabilir. Bunun yanı sıra çoğunluğu oluşturan maliklere ait vekâletname veya sözleşme örneklerinin idareye iletilmesi de mümkündür.
Riskli yapıların yıktırılmasının ardından arsa haline gelen taşınmaz üzerinde 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine dayanılarak ortaklığın giderilmesi davası açılması mümkündür. Bununla birlikte söz konusu davanın açılmış bulunması, 6306 sayılı Kanun uyarınca arsa payı salt çoğunluğu ile karar alınmasını ve bu karar doğrultusunda müteahhit seçimi ile inşaat işlemlerinin yürütülmesini engellemez.
Karara Katılmayan Paydaşlara Bildirim ve Arsa Payı Satışı
Hisseleri oranında salt çoğunlukla karar alan malikler; alınan kararı, anlaşma şartlarını içeren teklifi veya bu teklifin incelenebileceği yeri karara katılmayan diğer paydaşlara bildirir. Bu bildirim işlemi noter vasıtasıyla yapılabileceği gibi ilgili muhtarlıkta on beş gün süreyle ilan edilmek suretiyle de gerçekleştirilebilir.
Yapılan bildirimde, bildirimin yapıldığı veya yapılmış sayıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde teklifin incelenmemesi ya da kabul edilmemesi halinde arsa paylarının Kanun kapsamında satılacağı bildirilir. Bu süre zarfında teklifi incelemeyen veya kabul etmeyen paydaşların arsa paylarının rayiç değeri Başkanlıkça tespit ettirilir ve bu değerden az olmamak üzere anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulü ile satılır. Paydaşlara satış gerçekleştirilemediği takdirde bu paylar; riskli alanlar ve rezerv yapı alanlarında tespit edilen rayiç bedeli Başkanlık, İdare veya TOKİ tarafından ödenmek suretiyle satın alınır. Riskli yapılarda ise anlaşma sağlayan diğer paydaşlara veya yapılan anlaşmaya uyularak işlem yapılmasını kabul eden üçüncü kişilere satış yapılıncaya kadar satış işlemi tekrarlanır.
Sözleşmenin Hukuki Niteliği ve Tapu Devri Güvenceleri
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 470 uyarınca eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Kentsel dönüşüm sürecinde akdedilen inşaat sözleşmeleri, müteahhidin yapıyı belirli süre ve kalitede yapmayı üstlendiği eser sözleşmesi unsuru ile arsa payının devrini içeren taşınmaz devri niteliğini birlikte taşır. Sözleşme öncesinde tapu kayıtlarının incelenmesi; her bağımsız bölümün maliklerinin tespiti ile mirasçılık belgesi, vekâletname veya aile konutu rızası gibi temsil unsurlarının hazırlanması önem taşır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 470Kaynağı aç
Erken ve toplu devir ihtimallerinin doğurabileceği ipotek, haciz veya iflas risklerine karşı arsa payı devrinin inşaat aşamalarına karşılık kademeli yapılması, bu aşamaların bağımsız teknik raporlarla veya idari belgelerle doğrulanması ve yükleniciden banka teminat mektubu ya da kefalet sigortası gibi güvencelerin talep edilmesi riskleri sınırlandıran sözleşmesel tedbirler arasındadır.
Haciz Koruması ve Müteahhit Bağımsız Birimlerinin Satışı
6306 sayılı Kanun m. 6/10 uyarınca, gayrimenkul satış vaadi veya arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesine istinaden taşınmaz yapım işini üstlenen müteahhide devredilmişse, malikler adına kat irtifakı kuruluncaya kadar yapım işine ait işçilik ve malzeme alacakları hariç müteahhidin üçüncü kişilere olan borçlarından ötürü bu taşınmazlar hakkında haciz ve tedbir uygulanamaz. Yapım işine başlanmasından itibaren altı ay içerisinde kat irtifakının kurulmaması durumunda ise bu taşınmazlar hakkında haciz ve tedbirler uygulanabilir hale gelir.
Müteahhidin payına düşen bağımsız birimlerin satışı idarenin iznine tabidir. İdare yerinde tespit yaparak veya yapı denetimi sisteminden kontrol ederek inşaatın tamamlanma oranını belirler ve bu oranın yüzde on altındaki oranda satış yapılabileceğini ilgili tapu müdürlüğüne bildirir. Müteahhit payına düşen bağımsız birimlerin inşaatın tamamlanma oranında veya bu oranın üzerindeki bir oranda satışı için ise bütün maliklerin muvafakati gerekir.
Müteahhit Temerrüdü ve İdari Yoldan Resen Fesih
Oy birliği ile anlaşma sağlanmasından veya maliklerin arsa payı salt çoğunluğu ile karar almasından sonra müteahhitten kaynaklanan sebeplerle bir yıl içinde yeni yapının yapım işine başlanmamışsa ya da yapım işi belirli bir seviyede durdurulup en az altı aydır projenin bitirilmesini gerektirecek seviyede ekip ve ekipmanla inşai faaliyete devam edilmiyorsa, sözleşmelerin feshi için hisseleri oranında maliklerin salt çoğunluğu ile karar alınabilir.
Alınan fesih kararı ile birlikte Başkanlığa başvurularak yapım işine başlanıp başlanmadığının veya inşai faaliyetin sürdürülüp sürdürülmediğinin tespiti istenir. Durumun tespit edilmesi halinde Başkanlıkça müteahhide otuz gün süre verilerek işe başlaması veya devam etmesi gerektiği, aksi halde sözleşmelerin resen feshedileceği ihtar edilir. İhtara rağmen işe başlanmaması veya devam edilmemesi durumunda otuz günlük sürenin bittiği tarih itibarıyla inşaat yapımına ilişkin sözleşmeler ilgililerin muvafakati aranmaksızın resen feshedilmiş sayılır. Fesih sonrasında taşınmaz siciline şerh edilmiş sözleşmeler maliklerin veya Başkanlığın talebi üzerine terkin edilir ve fesih tarihine kadar müteahhidin hak sahiplerine yapmış olduğu kira yardımı ödemeleri hak sahiplerinden geri talep edilemez.
Teslim Sonrası Eksik ve Ayıplı İşler
İnşaat tesliminin ardından ortaya çıkan açık ve gizli ayıplara karşı sözleşmede belirlenen ihbar sürelerine riayet edilmesi ve ortak alanlardaki eksikliklerin tutanakla saptanması gerekir. Müteahhidin bu eksik ve ayıpları gidermemesi halinde maliklerin bedelden indirim, masrafı müteahhit hesabına tamamlama veya fesih ile tazminat hakları sözleşmesel çerçevede gündeme gelir. Bunun yanı sıra bazı projelerde maliklerin tüketici mevzuatı kapsamında tüketici sayılabilmesi durumunda teslim sonrası ayıplara ilişkin ek haklar devreye girebilir.
Kentsel dönüşümde müteahhit seçimi için hangi çoğunluk aranır?
6306 sayılı Kanun m. 6/1 uyarınca, yeni yapılacak bina uygulamaları, kat karşılığı ya da hasılat paylaşımı yöntemleri ile müteahhit seçimine paydaşların arsa payları oranında salt çoğunluğu ile karar verilir.
Çoğunluğun anlaştığı müteahhit teklifini kabul etmeyen malikin hissesi ne olur?
Yapılan bildirimi on beş gün içinde kabul etmeyen maliklerin payları Başkanlıkça tespit ettirilen rayiç değerden az olmamak üzere paydaşlara açık artırmayla satılır. Paydaşlara satış yapılamazsa riskli alan ve rezerv yapı alanlarında Başkanlık, İdare veya TOKİ tarafından satın alınır; riskli yapılarda ise anlaşan paydaşlara veya anlaşma şartlarını kabul eden üçüncü kişilere satılıncaya kadar satış işlemi tekrarlanır.
Müteahhidin şahsi borçları nedeniyle dönüşüm taşınmazına haciz konulabilir mi?
Kat irtifakı kuruluncaya kadar yapım işine ait malzeme ve işçilik borçları müstesna olmak üzere yüklenicinin üçüncü kişilere borçlarından dolayı taşınmazlara haciz ve tedbir uygulanamaz; ancak yapım işi başlamasından itibaren altı ay içinde kat irtifakı kurulmazsa bu haciz yasağı kalkar.
İşe başlamayan müteahhidin sözleşmesi tek taraflı nasıl feshedilir?
Müteahhitten kaynaklanan sebeplerle bir yıl içinde işe başlanmaması veya faaliyetin en az altı aydır durması halinde paydaşlar arsa payı salt çoğunluğuyla fesih kararı alarak Başkanlığa başvurur. İdarece yapılan tespit ve verilen otuz günlük ihtara rağmen işe başlanmazsa sözleşmeler resen feshedilmiş sayılır; kira yardımları geri istenemez ve sözleşme şerhleri ilgililerin veya Başkanlığın talebi üzerine tapudan terkin edilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

