İdare Hukuku

Gümrük Ambarı Rejimi: Hukuki Statü, Bekleme Süreleri ve Geri Alma

by Avukat Erdal Ersoy
Gümrük Ambarı Rejimi: Hukuki Statü, Bekleme Süreleri ve Geri Alma

Gümrük Ambarı ve Geçici Depolanan Eşyanın Hukuki Statüsü

Türkiye Gümrük Bölgesine giren ve gümrüğe sunulan her eşyaya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin edilmesi zorunludur. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 47. maddesi uyarınca eşya, gümrüğe sunulmasından itibaren gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutuluncaya kadar geçici depolanan eşya statüsünde muhafaza edilir. Bu süreçte eşya serbest dolaşıma giriş, transit, gümrük antrepo, yeniden ihracat, imha veya devlete terk gibi işlemlerden birine bağlanana kadar ambarlarda geçici depolama hükümlerine bağlı kalır.

4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 46Kaynağı aç
Madde 46 – 1. Gümrüğe sunulan eşyaya, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin edilir. 2. Özet beyan kapsamındaki eşyaya, gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım belirlenerek, buna ilişkin işlemler; a) Denizyolu ile gelen eşya için, özet beyan verildiği tarihten itibaren kırkbeş gün, b) Diğer bir yolla gelen eşya için, özet beyanın verildiği tarihten itibaren yirmi gün, içinde tamamlanır. 3. Şartlar gerektirdiği takdirde, Müsteşarlık 2 nci fıkrada ve 48 inci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen sürelerden daha kısa bir süre saptayabilir veya bu sürelerin uzatılmasına izin verebilir. Ancak, gerçek ihtiyaçları aşan süre uzatımı yapılamaz.[39] ALTINCI BÖLÜM Eşyanın Geçici Depolanması
4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 47Kaynağı aç
Madde 47 – Eşya, gümrüğe sunulmasından sonra gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutuluncaya kadar geçici depolanan eşya statüsünde bulunur ve bu şekilde adlandırılır.

Gümrük ambarı, eşyanın gümrüğe sunulmasından hemen sonra henüz bir gümrük rejimine sokulmadığı, beyannamesinin tescil edilmediği veya işlemlerinin askıda kaldığı aşamada tutulduğu ve kısa hak düşürücü sürelere tabi bir geçici depolama yeridir. Gümrük antreposu ise eşyanın doğrudan antrepo rejimine tabi tutulduğu ayrı bir gümrük statüsüdür.

Eşyanın Gümrük Ambarına Alınmasını Gerektiren Haller

Yolcu beraberinde getirilen eşyanın muafiyet sınırını aşması ve tahakkuk eden vergilerin o esnada ödenememesi veya vergilendirmeye itiraz edilmesi durumunda, eşya muhafaza personeli tarafından alıkonularak yolcu ambarına alınır ve yolcuya gümrük ambar teslim tesellüm belgeli makbuz verilir.

İthalatı kamu kurumlarının ön iznine, kontrol belgesine veya teknik denetimine tabi olan eşyalar bakımından ise gerekli izin veya uygunluk yazısı gümrük sistemine sunulana kadar eşyanın iç piyasaya girişine izin verilmez ve eşya ambar muhafazasına çekilir.

4458 sayılı Kanun'un 235/3. maddesi uyarınca yolcuların kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında olup beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyaları arasında veya taşıma araçlarında çıkan eşyanın gümrük vergileri iki kat tahsil edilerek eşya sahibine teslim edilir; bu vergiler ödenmediği takdirde eşya gümrüğe terk edilmiş sayılır.

4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 235Kaynağı aç
Madde 235 – (Değişik: 28/3/2013-6455/12 md.) 1. Serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda; a) (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ithalinin yasaklanmış olduğunun tespiti hâlinde, varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin dört katı idari para cezası verilir. b) (a) bendindeki eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına otuz bin Türk Lirası, ambalajlı gelmesi halinde kap başına altı yüz Türk Lirası olarak hesaplanır ve eşya yurtdışı edilir. c) (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Eşyanın ithali, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, varsa eşyanın fark gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra, gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir. d) (c) bendindeki eşyanın değersiz, artık veya atık madde olması durumunda, idari para cezası; dökme halinde gelen eşya için ton başına sekiz bin Türk Lirası, ambalajlı gelmesi halinde kap başına iki yüz Türk Lirası olarak hesaplanır ve eşya yurtdışı edilir. e) (Ek:24/10/2019-7190/12 md.) Bakanlıkça belirlenecek süre içerisinde, (c) bendinde belirtilen eşyanın ithalinin uygun bulunduğuna ilişkin belge veya bilginin düzenlenmesi veya ilgili kurum veya kuruluş tarafından gerçekleştirilen denetimin olumlu sonuçlandığının bildirilmesi hâlinde, 241 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilir. 2. İhracat rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya kontrol sonucunda; a) Eşyanın genel düzenleyici idari işlemlerle ihracının yasaklanmış olduğunun tespiti halinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir. b) (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Eşyanın ihracı, belli kuruluşların vereceği ve gümrük idaresine ibrazı veya beyanı zorunlu olan lisans, izin, uygunluk belgesi veya bu belgeler yerine geçen bilgiye bağlı olmasına rağmen, eşya belge veya bilgiye tabi değilmiş ya da belge veya bilgi alınmış gibi beyanda bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, gümrüklenmiş değerinin onda biri kadar idari para cezası verilir. c) (Ek:24/10/2019-7190/12 md.) Bakanlıkça belirlenecek süre içerisinde, (b) bendinde belirtilen eşyanın ihracının uygun bulunduğuna ilişkin belge veya bilginin düzenlenmesi veya ilgili kurum veya kuruluş tarafından gerçekleştirilen denetimin olumlu sonuçlandığının bildirilmesi hâlinde 241 inci maddenin birinci fıkrası uyarınca idari para cezası verilir. 3. Yolcuların, gümrük mevzuatına göre kişisel ve hediyelik eşya kapsamı dışında olup beyanlarına aykırı olarak üzerlerinde, eşyası arasında veya taşıma araçlarında çıkan ya da başkasına ait olduğu halde kendi eşyasıymış gibi gösterdikleri eşyanın gümrük vergileri iki kat olarak alınır ve eşya sahibine teslim edilir. Gümrük vergileri ödenmediği takdirde, eşya gümrüğe terk edilmiş sayılır. 4. (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Cezai hükümler saklı kalmak üzere; a) Birinci fıkranın (a) bendinde belirtilen eşya, yükümlü talebi doğrultusunda otuz gün içinde mahrecine iade ya da ilgili kurum ya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan üçüncü ülkeye transit edilir. Bu süre içerisinde mahrecine iade veya üçüncü ülkeye transit edilmeyen eşya, ihraç kaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir. b) Birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen eşya, yükümlü talebi doğrultusunda mahrecine iade, ilgili kurum ya da kuruluşun uygun görüşü ile doğrudan ya da serbest bölge üzerinden üçüncü ülkeye transit veya ihraç kaydıyla satış ya da masrafları sahibince karşılanmak koşuluyla imha suretiyle tasfiye edilmek üzere bulunduğu gümrük idaresine terk edilir. c) Teslimden sonra kontrol sonucunda uygunsuzluğu tespit edilen ancak bulunamayan eşyanın gümrüklenmiş değerinin kamuya geçirilmesine karar verilir. 5. (Değişik:24/10/2019-7190/12 md.) Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, yapılan kontrol veya muayene sonucunda, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın tespiti hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (a) ve (b) bentlerine, transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, hareket gümrük idaresinden sevk edilmesinden sonra varış gümrük idaresine varışından önce ya da varış gümrük idaresinde yapılan kontrolü veya muayenesi sonucunda beyana göre eksiklik veya fazlalık tespit edilmesi hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (c) veya (d) bentleri uyarınca işlem yapılır. Bu fıkranın (c) ve (d) bentleri kapsamında değerlendirilemeyecek eksiklik ve fazlalık durumları ile bu durumların tespitine ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. a) Farklı çıkan eşyanın gümrük vergileri toplamının beyan edilen eşyanın gümrük vergileri toplamından fazla olması durumunda farklı çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verilir. b) Farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması durumunda farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verilir. c) Beyana göre eksik olduğunun tespit edilmesi hâlinde, eksik çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin alınmasının yanı sıra eşyanın gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verilir. d) Beyana göre fazla olduğunun tespit edilmesi hâlinde, fazla çıkan eşyanın gümrük vergileri kadar idari para cezası verilir ve fazla çıkan eşya 177 ila 180 inci madde hükümlerine göre tasfiyeye tabi tutulur. 6. (Ek:24/10/2019-7190/12 md.) Birinci ve ikinci fıkralarda belirtilen aykırılıkların gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi tarafından bildirilmesi durumunda bu fıkralara göre hesaplanan cezalar yüzde on oranında uygulanır.

Kanuni Bekleme Süreleri ve Süre Uzatımı

4458 sayılı Kanun'un 46/2. maddesi gereğince özet beyan kapsamındaki eşyaya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım belirlenerek buna ilişkin işlemlerin tamamlanma süresi, denizyolu ile gelen eşya için özet beyanın verildiği tarihten itibaren kırk beş gün, diğer yollarla gelen eşya için ise yirmi gündür.

4458 sayılı Kanun'un 46/3. maddesi uyarınca şartlar gerektirdiğinde yetkili makam bu sürelerden daha kısa bir süre saptayabilir veya gerçek ihtiyaçları aşmamak kaydıyla sürelerin uzatılmasına izin verebilir; gerçek ihtiyaçları aşan uzatma yapılamaz. Yolcu eşyasına mahsus gümrük ambarlarında ise eşyanın kalabileceği azami süre üç aydır.

4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 48Kaynağı aç
Madde 48 – 1. Geçici depolanan eşya, sadece gümrük idarelerinin uygun gördüğü yerlerde ve bu idarelerin belirlediği koşullarda depolanabilir. Gümrük idareleri, geçici depolanan eşya için 183 üncü veya 184 üncü madde hükümlerine göre tahakkuk edebilecek gümrük vergilerinin ödenmesini sağlamak üzere eşya sahibinden teminat isteyebilir.[40] 2. Yolcu beraberinde getirilip gümrüğe sunulmasından sonra gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutuluncaya kadar yolcu eşyasına mahsus gümrük ambarlarına konulan eşyanın buralarda kalabileceği süre üç aydır.

Kanuni süreler içinde gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayini için gerekli işlemlerine başlanmamış eşya, herhangi bir adli veya idari takibata konu olmaması halinde tasfiye hükümlerine tabi tutulur. Gümrük idaresi bu eşyayı durumu netleşinceye kadar masraf ve riski eşya sahibine ait olmak üzere gümrük gözetimindeki özel bir yere sevk edebilir.

4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 50Kaynağı aç
Madde 50 – 1. 46 ncı maddeye göre belirlenmiş süreler ile 48 inci maddenin 2 nci fıkrasında belirtilen süre içinde kendilerine gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayini için gerekli işlemlere başlanmamış eşya, herhangi bir adli veya idari takibata konu olmaması halinde, 177 ila 180 inci madde hükümlerine göre tasfiye edilir. 2. Gümrük idareleri, söz konusu eşyayı durumu belirleninceye kadar, eşya sahibinin risk ve hesabına gümrüğün gözetimindeki özel bir yere sevk edebilir. [41] YEDİNCİ BÖLÜM Transit Rejimi Altında Taşınan Eşyaya Uygulanacak Hükümler

Ambardaki Eşyanın Geri Alınması ve Yurt Dışı Edilmesi

İthali yasak olmayan eşyalar bakımından kanuni bekleme süresi dolmadan gümrüğe başvurulması, tahakkuk eden vergi ve cezaların ödenmesi, gerekli kontrol ve izin belgelerinin sunulması ve ardiye ücretlerinin karşılanması halinde eşya hak sahibine fiilen teslim edilir.

Yolcu beraberinde getirilerek gümrük ambarına alınan serbest dolaşımı yasaklanmamış eşyalarda yolcu vergileri ödemek istemezse, eşyayı Türkiye içine sokmaksızın gümrük bölgesinden geri çıkarma ve yurt dışı etme hakkını kullanabilir.

Tasfiyelik Hale Gelme, Tasfiye Usulü ve Satış Öncesi Geri Alma

4458 sayılı Kanun'un 177. maddesi uyarınca kanuni süresi içinde gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin edilmesi için gerekli işlemlerine başlanmamış eşya, adli veya idari takibata konu olmaması halinde tasfiye edilir. Kanuni bekleme süresi bulunup bulunmadığına bakılmaksızın çabuk bozulma ve telef olma tehlikesine maruz veya saklanması külfetli eşyalar da tasfiye hükümlerine tabidir. Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu uyarınca el konulup mahkemece iadesine karar verilmesine rağmen teslim tebliğinden itibaren otuz gün içinde teslim alınmayan eşyalar da tasfiye edilir.

4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 177Kaynağı aç
Madde 177 – (Değişik: 18/6/2009-5911/38 md.) 1. Bu Kanunun; a) 48 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre yolcu eşyasına mahsus gümrük ambarlarına konulan ve buralarda bekleme süresi dolan yolculara ait eşya, b) 50 nci maddesine göre verilen süre içinde kendilerine gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayini için gerekli işlemlere başlanmamış eşya, c) 57 nci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen eşya, d) 66 ncı maddesinin beşinci fıkrasına göre tahlilden arta kalan ve ilgilisi tarafından bir ay içerisinde alınmayan numunelik eşya, e) 70 inci maddesinin birinci fıkrasına göre beyannamesi tescil edilen ve süresi içinde işlemleri tamamlanmayan eşya, f) 70 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre antrepoda bulunan eşya için gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin edilmesine ilişkin beyannamenin tescilinden sonra otuz gün içinde işlemleri bitirilmeyen eşya, g) 101 inci maddesine göre belirlenen süreleri dolan eşya, h) 105 inci maddesinin üçüncü fıkrasında ve 236 ncı maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen antrepolarda veya gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerde yapılan sayım sonucunda fazla çıkan eşya, ı) 164 üncü maddesine göre gümrüğe terk edilen eşya ile yönetmelikle belirlenen esaslar dâhilinde gümrüğe terk edilmiş sayılan eşya, j) 174 üncü maddesine göre posta gönderileri ile gelen ve tasfiye edilebilecek duruma gelen eşya, k) İlgili hükümlerine göre kanuni bekleme süreleri bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, çabuk bozulma ve telef olma tehlikesine maruz bulunan veya saklanması masraflı ve külfetli olan eşya, l) (Değişik:24/10/2019-7190/4 md.) 235 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri, üçüncü fıkrası ve beşinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen eşya ile 237 nci maddesinin üçüncü ve altıncı fıkralarında belirtilen eşya, m) Diğer mevzuatla bu Kanuna göre tasfiyesi öngörülen eşya, 178 inci madde hükümlerine göre tasfiye edilir. 2. (Değişik: 28/3/2013-6455/4 md.) Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri uyarınca; a) Tasfiye edilebilecek duruma gelen eşya, b) El konulan eşyanın mahkemesince sahibine iadesine karar verilmesi halinde, eşyanın teslim alınması için ilgilisine yapılan tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde teslim alınmayan eşya, 178 inci madde hükümlerine göre tasfiye edilir. 3. (Ek: 28/3/2013-6455/4 md.)[104] Tasfiye edilmesine karar verilen eşyanın bulunmaması halinde, ithal eşyası için CIF, ihraç eşyası için FOB kıymeti ile bunlara ilişkin gümrük vergileri tutarları tahsil edilir. 4. Yukarıdaki fıkralara göre tasfiyelik hale gelen eşyanın tespit ve tahakkuk belgeleri otuz gün içinde tasfiye idaresine intikal ettirilir. Tasfiye idaresi, tasfiyeye konu eşyayı otuz gün içinde teslim almakla mükelleftir.

Tasfiyelik duruma gelen eşyanın tespit ve tahakkuk belgeleri otuz gün içinde tasfiye idaresine intikal ettirilir ve tasfiye idaresi eşyayı otuz gün içinde teslim almakla yükümlüdür. Tasfiyesine karar verilen eşyanın fiilen bulunamaması halinde ithal eşyası için CIF kıymeti ile buna ilişkin gümrük vergileri ilgilisinden tahsil edilir; ayrıca tasfiye idaresi insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığını korumak için yetkili kurumların görüşünü alarak gerekli tedbirleri uygular.

4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 178Kaynağı aç
Madde 178 – 177 nci maddede belirtilen eşya; a) İhale yoluyla satış suretiyle, b) Yeniden ihraç amaçlı satış suretiyle, c) Perakende satılmak suretiyle, d) Kamu kuruluşları ile özel kanunla kurulmuş vakıf ve derneklere tahsis edilmek suretiyle, e) İmha suretiyle, f) (Ek: 18/6/2009-5911/39 md.) Özel yolla, Tasfiyeye tabi tutulur. (Ek ikinci fıkra: 18/6/2009-5911/39 md.) Tasfiye idaresi; ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşünü alarak insan, hayvan, bitki ve çevre sağlığı bakımından gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Tasfiyeye ilişkin usul ve esaslar (…)[105] yönetmelikle belirlenir.[106]

Tasfiyelik eşya tasfiye idaresi tarafından ihale yoluyla satış, perakende satış, tahsis, imha veya diğer tasfiye yöntemlerine tabi tutulur. Tasfiyelik duruma gelen eşyanın henüz bu işlemler gerçekleştirilmeden önce geri alınıp alınamayacağı ve hangi koşullarla mümkün olduğu, birincil mevzuat metninde ayrıca düzenlenmektedir; bu konuda güncel mevzuat hükümlerinin ve uygulamaya yönelik düzenlemelerin incelenmesi gerekir.

Tasfiye edilen eşyanın satış bedelinden hizmet alacakları, vergiler, masraflar ve cezalar ayrıldıktan sonra artan tutar eşya sahipleri adına emanete alınır; emanete alındığı tarihten itibaren bir yıl içinde alınmayan para döner sermaye işletmesine irat kaydedilir. Tasfiye edilen eşya hakkında dava sonucunda iade kararı verilmesi halinde emanetteki bedel sahibine ödenir; ancak tasfiye edilen eşyanın gümrük vergileri iade edilmez. Müsadere kararı verilmesi halinde ise satış bedeli döner sermayeye irat kaydedilir.

4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 180Kaynağı aç
Madde 180 – (Değişik : 18/6/2009-5911/41 md.) 1. (Değişik: 28/3/2013-6455/5 md.) 177 nci maddenin birinci fıkrasının (b), (e), (f), (g) ve (k) bentlerinde ve ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen eşyanın satış bedelinden sırasıyla; a) Hizmet karşılığı alacaklar ve yapılmış masraflar, b) Gümrük vergileri, c) Satış için yapılmış masraflar, d) Para cezaları, ayrılarak hak sahiplerine dağıtılır. Bu bedellerin dağıtımından sonra artan para olursa, eşya sahipleri adına emanet hesabına alınır. Emanete alındığı tarihten itibaren bir yıl içinde alınmayan para ile 177 nci maddenin birinci fıkrasının diğer bentlerinde belirtilen eşyanın satış bedelinden bu fıkradaki usule göre yapılacak dağıtımdan sonra kalan para Gümrük ve Ticaret Bakanlığı döner sermaye işletmesine irat kaydedilir. 2. 177 nci maddenin ikinci fıkrasında belirtilen ve satış suretiyle tasfiye edilen eşya ve taşıtların satış bedelleri, Kaçakçılıkla Mücadele Kanununun 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen taşıtlar için taşıtın muhafazası ve satışı için gerekli olan bütün giderler düşüldükten sonra, aynı Kanunun 16 ncı maddesindeki eşya ve taşıtlarda ise tamamı sahipleri adına emanet hesabına alınır. Bu tutarlar, eşya ile ilgili dava sonucunda iade kararı verilmesi halinde sahibine ödenir. (Değişik son cümle: 28/3/2013-6455/5 md.) Eşyanın sahibine iade edilmesine karar verilmesi halinde tasfiye edilen eşyanın gümrük vergileri iade edilmez, müsadere kararı verilmesi halinde satış bedeli Gümrük ve Ticaret Bakanlığı döner sermaye işletmesine irat kaydedilir. 3. (Değişik: 28/3/2013-6455/5 md.) Tasfiye edilen eşya ve taşıtın satış bedelinden alınacak gümrük vergileri, eşya için gümrük beyannamesi verilmiş ise beyannamenin tescil edildiği tarihte, kaçak eşya için kaçak eşya tespit tutanağının düzenlendiği tarihte, söz konusu tarihler bilinmiyorsa tespit ve tahakkuk belgesinin düzenlendiği tarihteki vergi oranlarına göre belirlenir. 4. (Ek: 28/3/2013-6455/5 md.) Üzerlerinde satılamaz, devredilemez, haciz, rehin, ipotek gibi şerhler bulunan taşıtların tasfiyesinde, bu şerhler ayrıca bir işleme gerek olmaksızın, tasfiye kararı alındığı tarihten itibaren kalkmış sayılarak varsa tescil kayıtları buna göre düzeltilir ve tasfiyesi tamamlanarak birinci ve ikinci fıkra hükümleri çerçevesinde kalan para emanete alınır. Dava sonucunda taşıtın sahibine iadesine karar verilmesi halinde, şerhlere konu bedel ilgilisine ödendikten sonra kalan tutar ikinci fıkra hükmü uyarınca sahibine ödenir. 5. (Ek: 28/3/2013-6455/5 md.) Bu Kanun kapsamında yapılacak tasfiye işlemlerinde 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uygulanmaz ve buna ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. 6. (Ek:24/10/2019-7190/6 md.) Bu madde kapsamında emanete alınan tutarların iadesi için, sahibine iadesine ilişkin mahkeme kararının kesinleştiği, diğerlerinde ise emanete alındığı tarihten itibaren bir yıl içinde yapılan başvurular kabul edilir. DOKUZUNCU KISIM Gümrük Yükümlülüğü BİRİNCİ BÖLÜM Gümrük Yükümlülüğünün Doğması

4458 sayılı Kanun'un 164. maddesi uyarınca serbest dolaşımda olmayan eşya Hazineye hiçbir masraf getirmemek koşuluyla gümrük idaresinin gözetiminde imha edilebilir veya gümrüğe terk edilebilir. İmhadan geriye kalan artık ve atıklar da işlemler bitene kadar gümrük gözetiminde tutulur.

4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 164Kaynağı aç
Madde 164 – 1. Serbest dolaşımda olmayan eşyanın Hazineye hiçbir masraf getirmeyecek şekilde, gümrük idaresinin gözetiminde imhası veya gümrüğe terk edilmesi mümkündür. 2. İmha sonucunda çıkan artık ve atıklar, serbest dolaşımda olmayan eşya için öngörülen bir işlem veya kullanıma tabi tutulur. Söz konusu artık ve atıklar, 36 ncı maddenin 2 nci fıkrasında belirlenen işlemler tamamlanıncaya kadar gümrük gözetimi altında kalır.

İthali Yasak ve İzne Bağlı Eşyalarda Uygulanan Yaptırımlar

4458 sayılı Kanun'un 235/1-a maddesi gereğince genel düzenleyici idari işlemlerle ithali yasaklanan eşyanın serbest dolaşıma sokulmak istenmesi halinde fark gümrük vergileri tahsil edilir ve gümrüklenmiş değerin dört katı idari para cezası verilir. Bu eşya ilgilinin talebiyle otuz gün içinde mahrecine iade edilir veya yetkili kurumun uygun görüşüyle üçüncü ülkeye transit edilir; bu yollara başvurulmazsa ihraç kaydıyla satılmak veya masrafı sahibine ait olmak üzere imha edilmek üzere gümrüğe terk edilir. İthali izne bağlı olup belgesiz beyan edilen eşyada da iade, transit veya terk usulü uygulanır; denetim sonrası bulunamayan aykırı eşyanın ise gümrüklenmiş değeri kamuya geçirilir.

İzne veya belgeye bağlı olduğu halde belgesiz beyan edilen eşyada fark gümrük vergileriyle birlikte gümrüklenmiş değerin iki katı idari para cezası verilir. Buna karşın 4458 sayılı Kanun'un 235/6. maddesi uyarınca söz konusu aykırılıkların gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi tarafından kendiliğinden bildirilmesi durumunda idari para cezaları yüzde on oranında uygulanır.

Adli Elkoyma ve Müsadere Rejimi

Ceza hukuku boyutunda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 54/1. maddesi gereğince iyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan, suça tahsis edilen veya suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine karar verilir. Ancak suçta kullanılan eşyanın müsaderesinin suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve hakkaniyete aykırı olacağı hallerde 5237 sayılı Kanun'un 54/3. maddesi gereğince müsadere uygulanmayabilir. Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı bizatihi suç oluşturan eşya ise 54/4. madde uyarınca müsadere edilir.

5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 54Kaynağı aç
Madde 54- (1) İyiniyetli üçüncü kişilere ait olmamak koşuluyla, kasıtlı bir suçun işlenmesinde kullanılan veya suçun işlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eşyanın müsaderesine hükmolunur. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya, kamu güvenliği, kamu sağlığı veya genel ahlak açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. (Ek cümle: 24/11/2016-6763/11 md.) Eşyanın üzerinde iyiniyetli üçüncü kişiler lehine tesis edilmiş sınırlı ayni hakkın bulunması hâlinde müsadere kararı, bu hak saklı kalmak şartıyla verilir. (2) Birinci fıkra kapsamına giren eşyanın, ortadan kaldırılması, elden çıkarılması, tüketilmesi veya müsaderesinin başka bir surette imkansız kılınması halinde; bu eşyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verilir. (3) Suçta kullanılan eşyanın müsadere edilmesinin işlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığında, müsaderesine hükmedilmeyebilir. (4) Üretimi, bulundurulması, kullanılması, taşınması, alım ve satımı suç oluşturan eşya, müsadere edilir. (5) Bir şeyin sadece bazı kısımlarının müsaderesi gerektiğinde, tümüne zarar verilmeksizin bu kısmı ayırmak olanaklı ise, sadece bu kısmın müsaderesine karar verilir. (6) Birden fazla kişinin paydaş olduğu eşya ile ilgili olarak, sadece suça iştirak eden kişinin payının müsaderesine hükmolunur. Kazanç müsaderesi

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 127/3. maddesi uyarınca hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur; hâkim kararını elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar. Ayrıca 5271 sayılı Kanun'un 127/4. maddesi gereğince zilyetliğinde bulunan eşyaya elkonulan kimse hâkimden her zaman bu hususta bir karar verilmesini talep edebilir.

5271 sayılı CEZA MUHAKEMESİ KANUNU m. 127Kaynağı aç
Madde 127 – (1) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/16 md.) Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, Cumhuriyet savcısına ulaşılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri, elkoyma işlemini gerçekleştirebilir. (2) Kolluk görevlisinin açık kimliği, elkoyma işlemine ilişkin tutanağa geçirilir. (3) (Değişik: 25/5/2005 – 5353/16 md.) Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma işlemi, yirmidört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. Hâkim, kararını elkoymadan itibaren kırksekiz saat içinde açıklar; aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar. (4) Zilyedliğinde bulunan eşya veya diğer malvarlığı değerlerine elkonulan kimse, hâkimden her zaman bu konuda bir karar verilmesini isteyebilir. (5) Elkoyma işlemi, suçtan zarar gören mağdura gecikmeksizin bildirilir. (6) (Değişik: 25/7/2018-7145/15 md.) Askerî mahallerde yapılacak elkoyma işlemi, Cumhuriyet savcısının nezaretinde askerî makamların katılımıyla adlî kolluk görevlileri tarafından yerine getirilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının yazılı emriyle de askerî makamların katılımıyla adlî kolluk görevlileri tarafından elkoyma işlemi yapılabilir. Taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma

İdari İtiraz ve Yargı Yolları

Gümrük ambarındaki eşyaya ilişkin olarak tebliğ edilen vergilere, para cezalarına ve idari kararlara karşı 4458 sayılı Kanun'un 242/1. maddesi gereğince tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa işlemi gerçekleştiren makama itiraz edilir.

4458 sayılı GÜMRÜK KANUNU m. 242Kaynağı aç
Madde 242 – (Değişik: 18/6/2009-5911/64 md.) 1. Yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilir. 2. İdareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir. 3. İtiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır. 4. İtirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir.

4458 sayılı Kanun'un 242/4. maddesi uyarınca itirazın idare tarafından reddedilmesi halinde işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir.

Denizyolu ile gelen eşya gümrük ambarında ne kadar süre kalabilir?

Denizyolu ile gelen eşyaya gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanım tayin edilmesi için tanınan süre, 4458 sayılı Kanun'un 46/2. maddesi uyarınca özet beyanın verildiği tarihten itibaren kırk beş gündür.

Yolcu beraberi eşya için gümrük ambarında azami bekleme süresi nedir?

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 48/2. maddesi uyarınca yolcu eşyasına mahsus gümrük ambarlarında eşyanın kalabileceği azami süre üç aydır.

Tasfiyelik duruma gelen eşya satış öncesinde geri alınabilir mi?

Tasfiye idaresi eşyayı ihale, perakende satış, tahsis veya imha gibi yollarla tasfiye eder. Satış veya imha gerçekleşmeden önce eşyanın geri alınıp alınamayacağı ve bu için gerekli koşullar birincil mevzuat hükümlerinde ayrıca düzenlenmektedir.

Hâkim kararı olmadan yapılan elkoyma işlemi ne zaman kendiliğinden kalkar?

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 127/3. maddesi uyarınca hâkim kararı bulunmaksızın yapılan elkoyma yirmi dört saat içinde görevli hâkime sunulur; hâkim elkoymadan itibaren kırk sekiz saat içinde kararını açıklamazsa elkoyma kendiliğinden kalkar.

Yolcu beraberi beyan dışı eşyanın vergisi ödenmezse eşyaya ne olur?

4458 sayılı Kanun'un 235/3. maddesi uyarınca kişisel veya hediyelik eşya kapsamı dışında beyan edilmeksizin yakalanan eşyanın iki kat tahakkuk ettirilen vergisi ödenmediğinde eşya gümrüğe terk edilmiş sayılır.

Tasfiye edilen eşyaya dava sonucunda iade kararı verilirse ne olur?

4458 sayılı Kanun'un 180/2. maddesi uyarınca dava sonucunda iade kararı verilmesi halinde emanetteki satış bedeli sahibine ödenir; ancak tasfiye edilen eşyanın gümrük vergileri iade edilmez. Müsadere kararı verilmesi halinde ise satış bedeli döner sermaye işletmesine irat kaydedilir.

İlgili makaleler

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Bu hukuk dalının sayfasına gidin
Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu