Menajerlik Sözleşmesinin Hukuki Niteliği ve Şekil Koşulları
Menajerlik faaliyeti yalnızca taraflar arasında aracılık yapılması amacını taşıdığında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 520 uyarınca simsarlık sözleşmesi vasfındadır ve bu ilişkiye kural olarak vekâlet hükümleri tatbik edilir. Türk Borçlar Kanunu m. 521/1 düzenlemesine göre simsar, ancak ortaya koyduğu faaliyet sonucunda sözleşmenin kurulması durumunda ücrete hak kazanır. Menajerin hiçbir işlem yürütmediği ve sözleşmenin meydana gelmesine katkı vermediği hallerde kural olarak simsarlık ücreti doğmaz.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 521Kaynağı aç
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 520Kaynağı aç
5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun m. Ek 2/1 uyarınca futbolcular, spor kulüpleri ve spor anonim şirketleri profesyonel futbolcu sözleşmesi veya transfer müzakerelerini yürütmek üzere futbol menajerlerinin hizmetlerinden yararlanabilir. 5894 sayılı Kanun m. Ek 2/2-3 gereğince menajerlik sözleşmesinin noterde düzenleme şeklinde yapılması ve en çok iki yıl süreli olması şarttır. Fiil ehliyeti bulunmayan küçükler yönünden sözleşmede velayet sahibi veya vasinin imzasının yer alması zorunludur. Sözleşmede tarafların isimleri, düzenleme tarihi, süre, menajerlik faaliyetinin kapsamı ile bundan doğan ücret, ödeme koşulları, menajerin üstlendiği edimler, fesih hükümleri ve tarafların imzalarının bulunması kanunen aranır. TFF Futbol Menajerleri Talimatı m. 7/7 de faaliyetin kapsamı, ücret, ödeme koşulları, edimler ve sözleşmenin sona ermesine yönelik kayıtların yer almasını emreder.
5894 sayılı TÜRKİYE FUTBOL FEDERASYONU KURULUŞ VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN m. Ek 2Kaynağı aç
Faaliyetin tüzel kişilik bünyesinde yürütülmesi halinde şirket bilgilerinin sözleşmeye yazılması ve menajerin şirketi temsile yetkili kılındığını gösteren ticaret sicil tasdiknamesinin eklenmesi şarttır. İmzalanan menajerlik sözleşmesinin noter tarafından otuz gün içinde Gençlik ve Spor Bakanlığı ile TFF'ye iletilmesi zorunludur. Kulüp veya spor şirketi ile futbolcu arasındaki sözleşmenin bir örneğinin de kulüp yahut şirket tarafından bir hafta içinde Bakanlık ve Federasyona intikal ettirilmesi gerekir. Bakanlık ile Federasyona sunulan sözleşme haricinde menfaat sağlayan ek işlemlerle kanuni ücret sınırlarının ve bildirim yükümlülüklerinin bertaraf edilmesi 5894 sayılı Kanun m. Ek 2/8 uyarınca yasaklanmıştır. Bildirilen sözleşme haricinde menfaat temin eden başkaca işlem tespit edildiğinde menajerin faaliyetine son verilir; futbolcuya müsabakalardan men, yöneticilere ise hak mahrumiyeti yaptırımı uygulanır. Kanundaki ücret sınırlarına riayet etmeyen kulüp veya şirket yöneticileri hapis yaptırımı ile karşılaşırken menajerin lisansı iptal edilir. Bildirim yükümlülüğünün ihlali halinde ise talimatta öngörülen yaptırımlar devreye girer.
Menajerin Ücrete Hak Kazanma Şartları ve Bağımsız İşlem Serbestisi
TFF Futbol Menajerleri Talimatı m. 9/5 uyarınca bir menajerin ücrete kavuşabilmesi, istenen meblağın sözleşmede önceden tayin edilmiş hizmetlere dayanmasına ve söz konusu hizmet sunulurken menajerlik sözleşmesinin yürürlükte kalmasına bağlı kılınmıştır. Sözleşmede karşılığı bulunmayan ya da fiilen yürütülmeyen faaliyetler menajerlik ücreti alacağına zemin oluşturmaz.
TFF Futbol Menajerleri Talimatı m. 7/10 ve m. 7/11 hükümleri uyarınca futbolcunun menajerin katılımı olmaksızın bağımsız şekilde sözleşme müzakere etme ve akdetme yetkisi bulunmaktadır. Futbolcunun bu bağımsız işlem yapma yetkisini sınırlayan veya futbolcunun bağımsız hareket etmesi hâlinde cezai şart, tazminat ya da benzeri bir ödeme yapılmasını öngören sözleşme hükümleri geçersizdir.
Menajerler tarafından önceden tek taraflı kaleme alınıp sunulan tipik sözleşme hükümleri 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 20/1 kapsamında genel işlem koşulu denetimine tabi tutulabilir. Düzenleyenin birden fazla benzer uyuşmazlık ve ilişkide uygulanmak üzere önceden hazırladığı kayıtlar bu koruma rejimi altında incelenir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 20Kaynağı aç
Münhasırlık Kaydı, Cezai Şart ve Haksız Fesih İddiaları
Sözleşmede münhasırlık şartı öngörülmüş olmasına karşın futbolcunun üçüncü bir menajeri devreye sokması sözleşmeye aykırılık teşkil edebilir. Böyle bir uyuşmazlıkta ilk menajer; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 179-182 çerçevesinde geçerli kılınmış bir cezai şart mevcutsa bunun unsurlarını, cezai şart bulunmadığı takdirde uğradığı somut maddi zararı veya faaliyetinin kurulan transfer sözleşmesine etki ettiğini kanıtlamak durumundadır.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 179/1-2 gereği, borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için ceza öngörülmüşse taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça alacaklı ya borcun ya da cezanın yerine getirilmesini talep edebilir. Cezanın ifanın zaman veya yerinde gecikmesi hali için belirlenmesi durumunda ise alacaklı hakkından açıkça vazgeçmedikçe veya edimi çekincesiz teslim almadıkça hem asıl borcun hem de cezanın ödenmesini isteyebilir.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 179Kaynağı aç
Futbolcunun sözleşmeyi haksız feshetmesi neticesinde menajer, gerçekleşmesi belirsiz ve spekülatif nitelikteki varsayımsal gelecek transfer gelirlerini tam ücret şeklinde isteyemez. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 50 uyarınca zarar gören taraf zararını ve karşı tarafın kusurunu kanıtlama yükü taşır; zararın tam miktarı kanıtlanamadığı ahvalde hâkim olayların olağan seyrini ve alınan tedbirleri tartarak bedeli hakkaniyete uygun biçimde tayin eder. Yoksun kalınan kârın saptanmasında TBK m. 50-51 uyarınca olayların olağan gidişatı, kazancın elde edilme ihtimali ve olayın özgül nitelikleri bir arada tartılır.
6098 sayılı TÜRK BORÇLAR KANUNU m. 50Kaynağı aç
Sözleşme Sonrası Dönem ve Menajerlik Alacağının Düşmesi
TFF Futbol Menajerleri Talimatı m. 9/5 uyarınca futbolcu ile kulüp arasındaki sözleşme menajerlik sözleşmesinden daha uzun süreliyse; futbolcunun açıkça kabul etmesi ve bunun menajerlik sözleşmesinde yer alması şartıyla menajerlik sözleşmesi sona erdikten sonra da hizmet ücreti ödenebilir.
Buna karşılık TFF Futbol Menajerleri Talimatı m. 9/12 hükmü uyarınca menajer, görüşmelerine bizzat iştirak ettiği sözleşmeye dayansa bile vadesi henüz gelmemiş ücret alacağını talimatta gösterilen hallerde yitirebilir.
Futbol menajeri hiçbir işlem yapmadan ücrete hak kazanabilir mi?
Kural olarak ücrete hak kazanamaz. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 521/1 uyarınca simsar ancak yürüttüğü aracılık faaliyeti neticesinde sözleşme kurulursa ücrete hak kazanır; ayrıca TFF Futbol Menajerleri Talimatı m. 9/5 gereği ücretin sözleşmede kararlaştırılan hizmetlere tekabül etmesi ve hizmet anında sözleşmenin yürürlükte bulunması şarttır.
Futbolcunun menajersiz sözleşme imzalaması cezai şarta tabi tutulabilir mi?
Cezai şart kararlaştırılamaz ve uygulanamaz. TFF Futbol Menajerleri Talimatı m. 7/10 ve m. 7/11 uyarınca futbolcunun menajer katılımı olmadan müstakil sözleşme yapma yetkisini sınırlayan veya bu halde cezai şart yahut tazminat ödenmesini emreden sözleşme maddeleri geçersizdir.
Menajer haksız fesih halinde gelecekteki transfer kazançlarını isteyebilir mi?
Menajer gelecekte gerçekleşmesi belirsiz varsayımsal transfer komisyonlarını tam ücret olarak talep edemez; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 50-51 çerçevesinde uğradığı zararı, kusuru ve kazancın doğma olasılığına ilişkin illiyet bağını ispatlamakla yükümlüdür.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy