Evlilik Dışı Doğan Çocuk ile Soybağının Kurulması
Çocuk ile ana arasındaki soybağı doğumla kurulurken, çocuk ile baba arasındaki hukuki bağın tesisi kanunda belirlenen yollarla gerçekleşir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 282. maddesi uyarınca baba ile çocuk arasındaki soybağı ana ile evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur. Ayrıca soybağının evlât edinme yoluyla kurulması da kanunda düzenlenmiştir. Evlilik birliği bulunmadığında çocuk ile baba arasında bağ kurulabilmesi için babanın tanıma iradesini açıklaması veya mahkemece babalık hükmü verilmesi gerekir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 282Kaynağı aç
Babanın Çocuğu Tanıma Usulü ve Aranan Şartlar
Tanıma işleminin şekli Türk Medeni Kanunu'nun 295. maddesinin ilk fıkrasında hüküm altına alınmıştır. Bu kural uyarınca tanıma; babanın nüfus memuruna ya da mahkemeye yapacağı yazılı başvuru ile veya resmî senette yahut vasiyetnamesinde yer vereceği irade beyanıyla vücut bulur.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 295Kaynağı aç
Tanıma beyanında bulunacak babanın hukuki durumu bakımından Türk Medeni Kanunu'nun 295. maddesinin ikinci fıkrasında özel bir kural yer alır. Buna göre tanıma bildiriminde bulunan kişi küçük veya kısıtlı ise, velisinin veya vasisinin de rızası aranır.
Türk Medeni Kanunu'nun 295. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, başka bir erkek ile soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz. Çocuk ile bir başka erkek arasındaki mevcut hukuki bağ ortadan kalkmadığı sürece tanıma beyanı hüküm doğurmaz.
Soybağına İlişkin Davalarda Yetkili Mahkeme
Soybağı davalarında yetki kuralı Türk Medeni Kanunu'nun 283. maddesinde tayin edilmiştir. Hüküm gereğince soybağına ilişkin davalar, davanın taraflarından birinin dava tarihindeki veya çocuğun doğum anındaki yerleşim yeri mahkemesinde açılır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 283Kaynağı aç
Tanımanın İptali Davasında Hak Düşürücü Süreler
Tanıma beyanına karşı açılacak iptal davasında tanıyan babanın dava hakkı kanunda zamana bağlanmıştır. Türk Medeni Kanunu'nun 300. maddesinin birinci fıkrasına göre tanıyan kimsenin dava hakkı, iptal gerekçesini öğrendiği veya maruz kaldığı korkunun etkisi kalktığı tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde tanımanın üzerinden beş yıl geçmesiyle düşer.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 300Kaynağı aç
İptal davasını açabilecek diğer ilgililerin dava hakkı Türk Medeni Kanunu'nun 300. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir. İlgililer yönünden bu hak; davacının tanımayı ve tanıyan erkeğin çocuğun babası olamayacağını öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde tanımanın yapılmasından itibaren beş yıl tamamlandığında düşer.
Tanınan çocuğun dava hakkı, Türk Medeni Kanunu'nun 300. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ergin olmasından başlayarak bir yıl geçmekle sona erer. Aynı maddenin dördüncü fıkrası uyarınca kanuni sürelerin bitiminden sonra gecikmeyi haklı kılan bir neden bulunuyorsa, bu engelin kalktığı tarihten itibaren bir ay içinde dava açılabilir.
Babalık Davası ve Yargılama Usulü
Türk Medeni Kanunu'nun 301. maddesi kapsamında çocuk ile baba arasındaki soybağının mahkemece belirlenmesini ana ve çocuk açacakları babalık davası ile isteyebilir. Babalık davası babaya, babanın vefat etmiş olması durumunda ise mirasçılarına karşı açılır.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 301Kaynağı aç
Türk Medeni Kanunu'nun 301. maddesi gereğince babalık davasının Cumhuriyet savcısına ve Hazineye; dava ana tarafından ikame edilmişse kayyıma, kayyım tarafından ikame edilmişse anaya ihbar edilmesi zorunludur. Kanunun 426. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yasal temsilci ile küçüğün menfaati çatıştığında küçüğe kayyım atanması gerekir; ana tarafından açılan babalık davalarında da küçüğe kayyım atanıp davada yer alması sağlanmadan uyuşmazlığın esası hakkında karar verilemez.
Yargıtay karar alıntısı, E. 2011/160, K. 2011/247Kaynağı aç
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, E. 2012/15265, K. 2013/3039Kaynağı aç
Babalık davasında çocuk yararına geçici tedbir alınması da düzenlenmiştir. Türk Medeni Kanunu'nun 333. maddesi uyarınca babalık davası ile birlikte nafaka talep edildiğinde hâkim, babalık olasılığını kuvvetli görürse hükümden önce çocuğun ihtiyaçları için uygun bir nafakaya karar verebilir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 333Kaynağı aç
Tanıma ve Babalık Hükmünün Hukuki Sonuçları
Evlilik dışı doğan çocuğun velâyet düzeni Türk Medeni Kanunu'nun 337. maddesinde yer alır. Ana ve baba evli değilse velâyet kural olarak anaya aittir; ananın küçük veya kısıtlı olması, vefat etmesi ya da velâyetin kendisinden alınması durumunda hâkim, çocuğun menfaatine göre vasi atar veya velâyeti babaya verir.
4721 sayılı TÜRK MEDENİ KANUNU m. 337Kaynağı aç
Evlilik birliği dışında doğup tanınan veya babalık davası sonucunda babalığına hükmedilen çocuklar baba hanesine baba soyadı ile kaydedilir. Yabancı kadınla evlilik dışı ilişkiden doğan ve Türk vatandaşı erkek tarafından tanınan on sekiz yaşından büyük kişilerin tescil işlemleri ise Bakanlıkça verilen talimata göre yerine getirilir.
Evlilik dışı doğan çocuk hangi yollarla tanınabilir?
Tanıma; babanın nüfus memuruna veya mahkemeye hitaben yapacağı yazılı başvuru ile yahut resmî senette veya vasiyetnamesinde bulunacağı beyanla gerçekleştirilir.
Başka bir erkeğin soybağında bulunan çocuk tanınabilir mi?
Hayır, başka bir erkek ile soybağı bulunan çocuk, bu bağ geçersiz kılınmadıkça tanınamaz.
Babalık davası devam ederken nafakaya hükmedilebilir mi?
Evet, babalık davası ile birlikte nafaka istendiğinde hâkim babalık olasılığını kuvvetli bulursa hükümden önce çocuğun ihtiyaçları için uygun bir nafakaya karar verebilir.
Tanıma işlemi yapıldığında velâyet kendiliğinden babaya geçer mi?
Hayır, ana ve baba evli değilse velâyet kural olarak anadadır; ananın vefatı, küçüklüğü, kısıtlanması veya velâyetin kaldırılması hallerinde hâkim velâyeti babaya verebilir ya da vasi atayabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

