Boşanma Davasından Feragat: Hukuki Sonuçları ve Usulü

Boşanma Davasından Feragat ve Hukuki Niteliği

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 307 kapsamında feragat, davacının talep sonucundan kısmen ya da tamamen vazgeçmesi olarak düzenlenmiştir. Boşanma davası açan eş, bu usul işlemiyle evliliğin feshine veya davaya bağlı ferî istemlerine yönelik talebini tek taraflı iradesiyle sonlandırır. Bu irade beyanının hüküm doğurması, aynı Kanun'un 309. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca karşı tarafın veya mahkemenin muvafakatine bağlı tutulamaz.

Feragat ile davanın geri alınması usul hukuku bakımından farklı sonuçlara bağlanmıştır. 6100 sayılı Kanun m. 123 gereğince davacı, hüküm kesinleşinceye kadar davasını ancak davalının açık rızasıyla geri alabilir ve bu durumda davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. Feragatte ise karşı tarafın rızası aranmaksızın uyuşmazlığın esası sona erdirilir.

Feragat Beyanının Şekli ve Zamanı

Boşanma davasında feragat beyanı, 6100 sayılı Kanun m. 309/1 uyarınca mahkemeye sunulacak yazılı bir dilekçeyle veya duruşma esnasında tutanağa geçirilmek kaydıyla sözlü olarak yapılır. Aynı maddenin dördüncü fıkrası gereğince feragat beyanının kayıtsız ve şartsız ortaya konulması zorunludur.

Feragat beyanı, 6100 sayılı Kanun m. 310/1 uyarınca hüküm kesinleşinceye kadar yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilir. Hükmün kesinleşmesinden sonraki bir aşamada davadan feragat edilmesi ise hukuken geçerli kabul edilmez.

İlk derece mahkemesince hüküm kurulduktan sonra feragat vuku bulursa, kanun yoluna başvurulmuş olsa dahi dosya kanun yolu incelemesine gönderilmez; 6100 sayılı Kanun m. 310/2 gereğince ilk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesince feragat doğrultusunda ek karar oluşturulur. Feragatin dosya temyiz incelemesine gönderildikten sonra gerçekleşmesi hâlinde ise Yargıtay esasa dair temyiz incelemesi yapmaksızın dosyayı ek karar verilmek üzere hükmü veren mahkemeye gönderir.

Kısmi Feragat ve Yargılama Giderleri

Davacı, açmış olduğu davadaki taleplerinin tamamı yerine yalnızca bir kısmından feragat edebilir. 6100 sayılı Kanun m. 309/3 gereğince kısmen feragat durumunda, feragat edilen kısmın sunulan dilekçede yahut duruşma tutanağında açıkça gösterilmesi gerekir. Bu durumda mahkeme vazgeçilen talep yönünden davanın reddine hükmederken, feragat edilmeyen diğer talepler yönünden yargılamayı sürdürerek esastan karar verir.

6100 sayılı Kanun m. 312/1 gereğince feragat beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edilir. Feragatin talep sonucunun yalnızca bir kısmına ilişkin olması hâlinde, yargılama giderlerine mahkûmiyet bu vazgeçilen kısım gözetilerek tayin edilir.

Feragatin Kesin Hüküm Etkisi ve İptali

6100 sayılı Kanun m. 311 uyarınca feragat kesin hüküm gibi hukuki netice meydana getirir. Ancak irade bozukluğu hâllerinin varlığı durumunda, feragat işleminin iptali dava yoluyla talep edilebilir.

Feragatin doğurduğu kesin hüküm etkisi sebebiyle feragat eden eş, önceki davada dayandığı aynı boşanma sebeplerine ve maddi olaylara dayanarak yeniden dava açamaz. Buna karşılık, feragatten sonraki süreçte gerçekleşen yeni vakıalara ve olaylara dayanılarak yeniden boşanma davası ikame edilmesi mümkündür.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 166/4 uyarınca, herhangi bir sebebe dayanılarak açılmış boşanma davasının reddedilmesi ve bu kararın kesinleşmesinden başlayarak bir yıllık sürenin geçmesi durumunda, eşler arasında yeniden ortak yaşam kurulamamışsa evlilik birliği temelinden sarsılmış kabul edilir ve eşlerden birinin talebi üzerine boşanmaya karar verilir.

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy