64
Eşin Tasarruf Yetkisinin Kısıtlanması
Evlilik birliği içinde eşlerden birinin sorumsuz harcamalar yapması, ailenin ekonomik geleceğini tehlikeye atması veya mal kaçırma girişiminde bulunması durumunda, diğer eşin başvurabileceği etkili bir hukuki koruma yolu vardır: “Tasarruf Yetkisinin Kısıtlanması”.
1. Yasal Dayanak (TMK m. 199)
Türk Medeni Kanunu’nun 199. maddesi, ailenin ekonomik varlığının korunması amacıyla hakime müdahale yetkisi vermiştir:
“Ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan malî bir yükümlülüğün yerine getirilmesi gerektirdiği ölçüde, eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, belirleyeceği malvarlığı değerleriyle ilgili tasarrufların ancak onun rızasıyla yapılabileceğine karar verebilir.”
2. Hangi Durumlarda İstenebilir?
Bu önlem, keyfi olarak değil, ancak aşağıdaki hallerde talep edilebilir:
- Eşin kumar, şans oyunları veya aşırı lüks harcamalarla ailenin parasını tüketmesi,
- Eşin, ailenin geçimi için gerekli olan malları (evi, arabayı) satmaya çalışması,
- Eşin, boşanma öncesinde mal kaçırma amacıyla varlıklarını elden çıkarmaya başlaması,
- Eşin, eve bakma ve maddi katkı yükümlülüğünü yerine getirmemesi.
3. Kısıtlama Nasıl Uygulanır?
Aile Mahkemesi hakimi, talep üzerine ve durumun aciliyetine göre şu kararları verebilir:
- Taşınmazlar İçin: Tapu kütüğüne şerh koyarak, o taşınmazın diğer eşin rızası olmadan satılmasını veya ipotek edilmesini engeller.
- Bankalar İçin: Eşin banka hesaplarına blokaj koyabilir veya belli bir miktarın üzerindeki para çekimlerini diğer eşin iznine bağlayabilir.
- Taşınırlar İçin: Araç kaydına (trafik tescil) satılamaz şerhi koyabilir.
Önemli: Bu dava, boşanma davası açılmadan da “evlilik birliğinin korunması” kapsamında bağımsız olarak açılabilir. Yani eşinizden boşanmak istemiyor ama onun evi satmasını engellemek istiyorsanız bu yola başvurabilirsiniz.
4. Yetkili Mahkeme
Bu önlemler için yetkili mahkeme, eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri Aile Mahkemesi’dir. Hakim, gerekli görürse duruşma yapmaksızın dosya üzerinden de ihtiyati tedbir kararı verebilir.
