Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından elektrik, doğal gaz, petrol ve LPG piyasalarında faaliyet gösteren lisans sahibi tüzel kişilere veya lisanssız gerçek kişilere mevzuat ihlali halinde idari para cezası uygulanabilmektedir. Tesis edilen bu yaptırımlara karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilmektedir.
Dava Açma Süresi ve Tebligat Esasları
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde genel dava açma süresi altmış gündür. İdari uyuşmazlıklarda bu süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
7201 sayılı Kanun'un 7/a maddesi uyarınca elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır ve dava açma süresi bu günü izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Dava açma süresinin son gününün adli tatile rastlaması halinde sürenin tatilin bitiminden itibaren yedi gün uzayacağı kabul edilmektedir.
7201 sayılı TEBLİGAT KANUNU m. 7/aKaynağı aç
İlanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilan tarihini izleyen günden itibaren hesaplanır. Düzenleyici işlemlerin uygulanması sonucunda yaptırımla karşılaşan ilgililer, tercihlerine göre düzenleyici işlem veya uygulanan işlem aleyhine ayrı ayrı dava açabilecekleri gibi her iki işleme karşı birlikte de iptal davası ikame edebilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş bulunması, bu işleme dayanılarak tesis edilen uygulama işleminin iptaline engel oluşturmaz.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
EPDK tarafından verilen idari para cezalarına karşı açılacak iptal davalarında görevli mahkeme idare mahkemeleridir. 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesi uyarınca, özel kanunlarda yetkili idare mahkemesi gösterilmemişse yetkili mahkeme işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir ve yetki kuralı kamu düzenindendir. Bu kapsamda işlemi tesis eden idari merci esas alınarak dava Ankara İdare Mahkemelerinde açılmaktadır.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 32Kaynağı aç
Yürütmenin Durdurulması Talebi ve İnceleme Usulü
2577 sayılı Kanun'un 27. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, idare mahkemesinde iptal davası açılmış bulunması kural olarak dava konusu edilen idari yaptırımın icrasını kendiliğinden durdurmaz. Cezanın idare tarafından tahsil edilmesini ve cebri icra vasıtasıyla takibe konulmasını engellemek isteyen ilgililerin dava dilekçesinde açıkça yürütmenin durdurulmasını talep etmesi gerekir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 27Kaynağı aç
Yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı bulunması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur. Mahkeme kural olarak davalı idarenin savunmasını aldıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe belirterek bu kararı verebilir. Ancak uygulanmakla etkisi tükenecek nitelikteki işlemlerde savunma alınmaksızın da yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir; bu durumda savunma dosyaya sunulduktan sonra istem hakkında yeniden bir karar tesis edilir. Buna karşılık dava dilekçesi ve eklerinden talebin yerinde olmadığı anlaşılırsa davalı idareden savunma beklenmeksizin istem reddedilebilir.
Yürütmenin Durdurulmasında Teminat, İtiraz ve Usul İlkeleri
Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; ancak durumun gereklerine göre hâkim veya mahkemece teminat aranmayabilir. İdareden ve adli yardımdan yararlanan kişilerden teminat talep edilmez. Yürütmenin durdurulması istemleri hakkında verilen kabule veya redde dair kararlara karşı tebliğ tarihini izleyen günden itibaren yedi gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere itiraz yoluna başvurulabilir. İtiraz mercileri dosyanın kendilerine intikalinden itibaren yedi gün içinde kesin karar verir.
Hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilmiş dava dosyaları diğer dosyalara nazaran öncelikle incelenir ve karara bağlanır. Yargılama sürecinde aynı hukuki sebeplere dayanılarak ikinci bir yürütmenin durdurulması başvurusunda bulunulması kanunen mümkün değildir.
Savunma İsteme Zorunluluğu ve Denetim Tutanakları
EPDK, idari para cezası vermeden önce ilgiliden savunma istemek zorundadır. Savunma alınmadan veya savunma için makul bir süre verilmeden tesis edilen cezalar, Anayasa'nın 36. ve 129. maddeleri uyarınca hak arama hürriyetinin ve savunma hakkının kısıtlanması niteliğinde değerlendirilmektedir.
EPDK cezalarının temelini teşkil eden denetim tutanakları, aksi ispatlanana kadar geçerli belgelerdir.
Mahkemenin İnceleme Sınırı ve Yargılama Usulü
İdare mahkemesi, EPDK'nın takdir yetkisini yerindelik denetimi yapmadan, sadece hukuka uygunluk denetimi çerçevesinde inceler.
Dava sürecinde uyuşmazlığın teknik yönlerinin aydınlatılması amacıyla tanzim edilen bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilir. Tebliğ edilen bilirkişi raporuna karşı tarafların beyan ve itirazlarını ileri sürme süresi iki haftadır.
Peşin Ödeme İndirimi ve İptal Kararının Uygulanması
Cezanın tebliğ edildiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde idareye ödeme yapılması halinde dörtte bir oranında peşin ödeme indirimi uygulanır. Peşin ödeme indiriminden yararlanılmış olması, cezanın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla altmış günlük süre içerisinde iptal davası açılmasına engel teşkil etmez.
2577 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca idare, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur; bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. Belli bir miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen tutar, davacının bildireceği banka hesabına bu bildirim tarihinden itibaren anılan esaslar çerçevesinde yatırılır. İptal kararı üzerine ödenen tutarın iadesinde ana paranın yanı sıra faiz isteminde de bulunulabilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 28Kaynağı aç
Konusu bir miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen alacak, vekâlet ücreti ve yargılama giderleri, davacının idareye yazılı bildireceği banka hesabına süresi içinde yatırılmalıdır; bu süre zarfında ödeme yapılmaması halinde alacak genel hükümler çerçevesinde infaz ve icra olunur. Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi durumunda ise tazminat davası kamu görevlisinin şahsına karşı değil, ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.
Şirket yetkilisinin değişmesi idari para cezasını nasıl etkiler?
Şirket yetkilisinin değişmesi şirketin ceza sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İdari para cezaları şahsın değil, tüzel kişiliğin mal varlığına ve lisansına yönelik uygulandığından yetkilinin değişmesi sorumluluğu etkilemez.
EPDK idari para cezalarında uzlaşma başvurusu yapılabilir mi?
EPDK mevzuatında vergi hukukundaki gibi bir uzlaşma müessesesi bulunmamaktadır. Bununla birlikte peşin ödeme indirimi ve yapılandırma kanunları kapsamındaki ödeme kolaylıklarından yararlanılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy