Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği; 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanununun 4 üncü maddesi, 4652 sayılı Polis Yüksek Öğretim Kanununun 30 uncu maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesi dayanak alınarak hazırlanmıştır. 03.01.2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ve 30 madde ile 3 ekten oluşan düzenleme, polis okullarına alınacak öğrencilerin, çarşı ve mahalle bekçisi adaylarının ve emniyet teşkilatında görev yapan personelin sağlık standartlarını belirlemektedir.
Danıştay 12. Daire, E. 2020/2268, K. 2024/5358Kaynağı aç
Hastalık Dilimleri ve Genel Değerlendirme Esasları
Yönetmeliğin Ek-3 cetvelinde hastalıklar ve yaralanmalar, vücuttaki seyrine ve bıraktığı sekellerin derecelerine göre A, B, C, D ve E dilimleri şeklinde sınıflandırılmıştır. C dilimi kapsamındaki patolojilerin organ ve sistem fonksiyonları yönünden personelin gece veya gündüz çalışmasına engel oluşturmaması şarttır. Güncel tedavi algoritmalarına uygun doz ve sürede tedaviye rağmen Emniyet Hizmetleri Sınıfında çalışabilecek iyilik haline ulaşılamayan durumlar D diliminde değerlendirilirken, hiçbir hizmet sınıfında çalışmaya imkan vermeyen ağır patolojik durumlar E dilimi kapsamındadır.
Ek-3 cetvelinde birebir karşılığı bulunmayan veya sınırda kalan tablolarda Yönetmeliğin 21 inci maddesi uyarınca işlem yapılır. Muayeneyi yapan tam teşekküllü hastane uzman doktoru ve sağlık kurulu heyeti; adayın veya personelin mevcut durumunu, hastalığın seyrini ve derinliğini, ilgilinin yapacağı görevi ve hizmet sınıfını değerlendirerek en yakın dilimi tespit eder ve idari işlemler bu karara göre yürütülür.
24288 sayılı EMNİYET TEŞKİLATI SAĞLIK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ m. 21Kaynağı aç
Polis Okulları ve Bekçi Adaylarının Sağlık Kabul Şartları
Polis okullarına kabul edilecek öğrenci adayları ile çarşı ve mahalle bekçisi adaylarının A dilimi sağlık şartlarına uygun olması zorunludur. Yapılan muayeneler neticesinde B, C, D veya E diliminde hastalığı bulunan ya da 21 inci madde uyarınca bu dilimlere girdiği belirlenen adaylar öğrenciliğe veya çarşı ve mahalle bekçiliğine kabul edilmezler.
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu, E. 2022/27, K. 2022/42Kaynağı aç
Danıştay 8. Daire, E. 2021/767, K. 2022/7416Kaynağı aç
Adaylar giriş raporu tanziminde mevcut sağlık durumları üzerinden değerlendirilir. Tedavi veya cerrahi operasyonla giderilebilen patolojilerin adaylık sürecinden önce düzeltilmiş olması şart olup muayene tarihinden sonra ek süre tanınmaz. Giriş raporunda teşhis ve karar hanelerinin doldurulması zorunludur; hastalık saptanmamışsa 'Sağlam', hastalık saptanmışsa adı ve dilimi yazılır, karar hanesine ise 'Öğrenci Olur' ya da 'Öğrenci Olamaz' kararı verilir.
Fiziki ölçütler bakımından polis okullarına kabul edilecek erkek öğrencilerin boy uzunluğunun en az 167 cm, kadın öğrencilerin ise en az 162 cm olması ve Beden Kitle İndekslerinin 18.00-27.00 aralığında bulunması şarttır.
Branşlara Göre Giriş Ölçütleri ve Sağlam Kabul Edilen Haller
Göz branşında kırma kusurları her iki gözde ayrı ayrı olmak üzere miyopide en fazla -2 diyoptri, hipermetropide en fazla +1 diyoptri olabilir. Düzeltmeden sonra her iki gözün görme güçleri toplamının en az 20'de 16 olması zorunludur; bir gözün görme gücü en az 10'da 7 seviyesindeyse diğer gözün düzeltmeyle tam (10'da 10) görmesi gerekir. Kulak burun boğaz branşında ise her iki kulak ayrı ayrı değerlendirildiğinde 20 dB'e kadar olan işitme kayıpları ile yüksek frekanslarda 60 dB'e kadar olan kayıplar sağlam kabul edilir.
Kardiyoloji alanında torakotomi, sternotomi, hipertansiyon ve damar cerrahisi öğrenciliğe engeldir. Ancak organik kalp hastalığına bağlı olmaksızın sol ventrikül sistolik fonksiyonları korunmuş kişilerde birinci derece mitral ve triküspit yetmezlik ile eser veya birinci derece aort ve pulmoner yetmezlik sağlam sayılır. Katater tekniğiyle başarılı şekilde düzeltilmiş, ejeksiyon fraksiyonu yüzde ellinin üzerinde, efor testinde semptomsuz ve pulmoner hipertansiyonu bulunmayan kapatılmış ASD ve VSD vakaları da sağlam kabul edilir.
Ortopedi ve hareket sisteminde omurgada 10 derece dahil 0-10 derece arası skolyoz sağlam kabul edilirken, 10 derece üzeri skolyoz, fıtıklar ve cerrahileri öğrenciliğe engeldir. Sert düz tabanlık engel oluştururken esnek düz tabanlık sağlam sayılır. Eklem içi kırıklar ve cerrahiler öğrenciliğe engeldir; tanısal amaçlı cerrahisiz artroskopiler, sekelsiz iyileşmiş eklem dışı kırıklar ile anatomik ve fonksiyonel olarak tam ve sağlam olacak şekilde başarılı cerrahiyle çıkarılmış plak ve vidalar sağlam kabul edilir. Eklem protezi uygulamaları ise D diliminde değerlendirilir.
Ürolojide diğeri sağlam olmak ve hormonal bozukluğa yol açmamak kaydıyla tek testis veya tek over yokluğu, hormonal bozukluk yaratmayan uterus yokluğu, kendiliğinden komplikasyonsuz düşürülmüş cerrahisiz taş öyküsü ile normal veya sezaryen doğum sağlam sayılır. Gebelik, böbreğin anatomik eksikliği, nefrektomi veya yerleşim ve şekil bozuklukları ile üriner sistem taş operasyonları öğrenciliğe engeldir. Romatolojik sistemde sürekli diyet veya ilaç tedavisi gerektiren kronik rahatsızlıklar öğrenciliğe engel olup C dilimindeki patolojilerin ekstremitelerde silah kullanma, koşma ve güç kullanma işlevlerini bozmamış olması gerekir.
Cilt hastalıklarında beş metreden bakıldığında eşgal belirleyici olan lezyonlar ile yazlık üniforma giyildiğinde açıkta kalan dövme ve kalıcı uygulamalar öğrenciliğe engeldir. Üniforma altında kalan, eşgal niteliği taşımayan ve işlev kaybı yapmayan yara izleri ve benler sağlam sayılır. Genel cerrahide hemoroid, pilonidal sinüs, anal fistül ve apse mevcudiyeti engel olmakla birlikte komplikasyonsuz ve tam şifa bulmuş ameliyatları sağlam kabul edilir. Ağız ve diş muayenesinde ön grupta eksiklik bulunmaması kaydıyla beşten az diş eksikliği, sabit protez veya implantlar ile 6 mm'den küçük alt-üst çene ve open-bite bozuklukları sağlam kabul edilir; üçüncü büyük azı dişlerinin yokluğu eksiklik sayılmaz. İnaktif hepatit B vakalarında ise en az 6 ay süreyle HBV DNA'nın 2000 IU/ml altında olması, ALT'nin normal ve biyopside fibrozisin F0 veya F1 seviyesinde bulunması şartıyla istisnai uygunluk tanınır.
Ruh Sağlığı Şartları ve Yargısal Denetim Esasları
Ruh sağlığı ve hastalıkları alanında son iki yılın semptomsuz ve tedavisiz geçirilmiş olması kural olarak sağlam kabul edilir. Ancak Yönetmeliğin ruh sağlığı cetvelinde yer alan C ve D dilimi tanılarında süre ayrımı gözetilmeksizin bu durum öğrenciliğe engel sayılır. Öğrenci adayları ve öğrenciler yönünden C dilimindeki psikiyatrik hastalıklar D dilimi olarak kabul edilir. Self mutilasyon (kendine zarar verme girişimi, yıkıcı davranım, dürtü kontrol ve davranım bozukluğu) öğrenciliğe engeldir; etkin doz ve yeterli süre tedaviye rağmen Emniyet Hizmetleri Sınıfında silahlı çalışabilecek iyilik haline ulaşılamaması maluliyet teşkil ederek D diliminde değerlendirilir.
Danıştay 12. Dairesinin E. 2020/2268 ve K. 2024/5358 sayılı kararında, ruh sağlığı branşında D dilimi tanılarının süre ayrımı olmaksızın öğrenciliğe engel teşkil etmesine ilişkin düzenlemenin iptali istemi reddedilmiştir. Kararda ayrıca sağlık kurulu raporu ile davranım bozukluğu teşhisi konularak D dilimi kapsamında kaldığı belirlenen çarşı ve mahalle bekçisi adayının dosyasının valilik makamı onayıyla işlemden kaldırılması hukuka uygun bulunmuştur.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun E. 2022/27 ve K. 2022/42 sayılı kararında; idari işlemlerin yargısal denetiminin tesis edildikleri tarihteki hukuki ve fiili duruma göre yapılacağı belirtilmiştir. Bu çerçevede iki yıllık semptomsuz ve tedavisiz dönemin hesabında sonradan aldırılan sağlık kurulu raporu tarihi değil, idari işlemin tesis edildiği tarih esas alınır. İşlem tarihi itibarıyla son iki yıl içerisinde psikiyatrik tedavi veya ilaç kaydı bulunan adayların bekçiliğe kabul edilmeyerek dosyalarının işlemden kaldırılmasında hukuka aykırılık görülmemiştir.
Rapor Tanzimi, Sevk Süreleri ve Sağlık Komisyonu İncelemesi
Adayı sevk eden okul tarafından 'usulen incelenmiştir' onayı yapılmayan ve eksiklikleri giderilmeyen giriş raporları Sağlık Komisyonunda incelemeye tabi tutulmaz. Tetkik bulguları, muayene sonuçları, teşhis, dilim ve karar arasında çelişki bulunmayan hallerde komisyon tek raporla 'Öğrenci Olur' veya 'Öğrenci Olamaz' şeklinde kesin karar verebilir. Raporun mevzuata uygun olmaması durumunda rapor aynı hastaneye iade edilebilir veya aday başka bir tam teşekküllü hastaneye sevk edilir.
Sağlık Komisyonu değerlendirmesi için Daire Başkanlığına çağrılan adayların tebliğden itibaren 3 iş günü içinde komisyona gelmesi zorunludur. Hastaneye sevk edilen aday veya personel; aynı ilde ise bir sonraki mesai bitimine kadar, il dışında ise en geç 3 iş günü içinde sevk olunan hastaneye müracaat etmekle yükümlüdür. Hastaneye müracaat etmeyen veya işlemlerini yarıda bırakan öğrenci adaylarının adaylık hakları okul yönetimince sona erdirilir.
Eğitim ve Mezuniyet Sürecinde Dilimlerin Hukuki Sonuçları
Eğitim sürecinde aldırılan sağlık kurulu raporlarına göre A, B ve C dilimi sağlık şartlarını taşıyan öğrenciler öğrenimlerine devam eder. D ve E dilimi şartlarını taşıyanlar ile psikiyatrik hastalıklar açısından C dilimi şartlarını taşıyan öğrencilerin okulla ilişiği kesilir. Psikiyatrik rahatsızlıklar hariç olmak üzere D dilimi sağlık şartını taşıyan öğrencilerden isteyenler Emniyet Teşkilatında Emniyet Hizmetleri Sınıfı dışında uygun bir hizmet sınıfına atanırlar; E dilimi taşıyanlar ile psikiyatrik nedenle okulla ilişiği kesilenler teşkilatta devlet memurluğuna atanamaz.
Öğrencilikte aldırılan giriş raporunun geçerlilik süresi 12 aydır; sürenin 12 ayı aşmaması ve sağlık durumunda engel bir değişiklik oluşmaması halinde bu raporlar memuriyete girişte geçerli sayılır. Okullardan mezun olarak devlet memurluğuna ilk girişlerde A, B ve C dilimi taşıyanlar Emniyet Hizmetleri Sınıfına atanır. D dilimi sağlık şartı taşıyanlar Emniyet Hizmetleri Sınıfına atanamaz, istekleri halinde bu sınıf dışında başka bir hizmet sınıfına atanabilirler. Psikiyatrik hastalıklar yönünden C veya D dilimi ile tüm branşlar için E dilimi sağlık şartlarını taşıyanlar teşkilatta devlet memurluğuna atanamaz.
Danıştay 8. Dairesinin E. 2021/767 ve K. 2022/7416 sayılı kararında ifade edildiği üzere, icrai işlem tesis eden idare işlemin sebep unsurunu kesin ve net olarak ortaya koymakla yükümlüdür. Okula girişte sağlam raporu bulunan öğrencinin mezuniyet aşamasında saptanan böbrek rahatsızlığının doğuştan geldiği veya giriş şartlarını taşımadığı somut verilerle kanıtlanmadan ilişiğinin kesilmesi hukuka aykırıdır.
Görevdeki Personelin Sağlık Durumu ve Hizmet Sınıfı Değişikliği
Emniyet Hizmetleri Sınıfı personelden (polis amirleri hariç) sağlık kurulu raporuna göre D dilimi şartlarını taşıdığı tespit edilenler bu sınıfta çalışamaz; sağlık dosyaları maluliyet veya hizmet sınıfı değişikliği işlemleri için Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir. C dilimi şartlarını taşıyan personel ise hastalıklarının ciddiyetine göre Sağlık Komisyonu kararıyla birimlerinin faal görevleri dışındaki diğer görevlerde çalıştırılabilir. Teşkilatın tüm hizmet sınıflarında E dilimi taşıyan personel hiçbir hizmet sınıfında çalışamaz ve maluliyet işlemleri için Sosyal Güvenlik Kurumuna iletilir. Emniyet Hizmetleri Sınıfı dışındaki personelden A, B, C ve D dilimi taşıyanlar ise kural olarak aynı hizmet sınıfında görevlerini sürdürür.
Polis amirlerinden psikiyatrik hastalıklar hariç D dilimi şartlarını taşıyanlar hakkında birim amirinden görevini yapıp yapamadığına dair rapor alınarak Sağlık Komisyonunca sınıfta kalıp kalamayacakları değerlendirilir ve talep halinde dosyaları Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir. Psikiyatrik hastalıklar yönünden D dilimi şartı taşıyan polis amirleri ise bu sınıfta çalışamaz. Ruh sağlığı ve hastalıklarından dolayı düzenlenen sağlık kurulu raporunda C, D veya E dilimi şartlarını taşıdığı belirlenen personelin zati demirbaş tabancası ve adına kayıtlı diğer silahları geçici olarak muhafaza altına alınır; bu personel sağlık durumlarıyla ilgili işlemler sonuçlanıncaya kadar faal olmayan görevlerde sivil olarak çalıştırılır.
Sosyal Güvenlik Kurumunca vazife malulü olarak çalışmaya devam edebileceği kararlaştırılan personelden Emniyet Hizmetleri Sınıfındakiler idari polisliğe veya uygun kadrolara, diğer sınıftakiler ise uygun kadrolara Genel Müdür onayıyla aktarılır; ancak psikiyatrik D dilimi ile tüm branşlardaki E dilimi personel idari polisliğe aktarılamaz. Teşkilattan ayrılıp altı aydan önce dönecek olanlara giriş raporu aldırılmazken, altı aydan sonra yeniden mesleğe dönecek olanların sağlık durumlarını giriş raporuyla belgelemesi ve ilgili sağlık şartlarını taşıması zorunludur. Rahatsızlığı sebebiyle (psikiyatrik rahatsızlıklar hariç) hizmet sınıfı değiştirilen veya malul olan Emniyet Hizmetleri Sınıfı personeli, rahatsızlığının düzelmesi durumunda sınıf değişikliği tarihinden itibaren iki yıl içinde müracaat etmesi ve öngörülen sağlık şartlarını taşıması kaydıyla Emniyet Hizmetleri Sınıfına geri dönebilir; psikiyatrik hastalıklar nedeniyle malul olan veya hizmet sınıfı değiştirilen personelin ise bu sınıfa geri dönüş imkânı bulunmamaktadır.
İdari İşlemlere Karşı İptal Davası ve Yargı Yolu
Sağlık raporlarına veya dilim değerlendirmelerine dayanılarak tesis edilen elenme, öğrencilikten ilişik kesme ya da hizmet sınıfı değişikliği gibi idari işlemlere karşı ilgililer idare mahkemesinde iptal davası açabilir ve bu davada yürütmenin durdurulmasını talep edebilirler. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7 nci maddesi uyarınca idare mahkemelerinde genel dava açma süresi altmış gündür. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresi ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar; bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer düzenleyici işlem, uygulanan işlem veya her ikisi aleyhine birden dava açma hakkına sahiptir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Emniyet Teşkilatında pilot olarak istihdam edileceklerin sağlık şartları nasıldır?
Emniyet Teşkilatında görevlendirilecek olan pilotlardan Yönetmelik kapsamındaki genel giriş raporu aldırılmaz; güncel mevzuata uygun şekilde düzenlenmiş geçerli sağlık sertifikasına sahip olmaları göreve başlamaları için yeterlidir.
Yabancı uyruklu öğrencilerin sağlık şartları hangi kurallara tabidir?
Lisans programına kabul edilecek yabancı uyruklu öğrencilerin en az C dilimi sağlık şartlarına ve enfeksiyon hastalıkları yönünden A dilimine uygun olması gerekir. Geçici süreliğine gelen yabancı öğrencilerin ise tam teşekküllü hastanelerden enfeksiyon hastalıkları açısından tam ve sağlam olduklarını belgelemeleri yeterlidir.
Daha önce epilepsi tanısı almış kişilerin polis öğrenciliği durumu nedir?
Klinik ve nörolojik muayene bulguları, beyin MR'ı ve EEG incelemeleri olağan çıkan, en az iki senedir nöbet geçirmeyen ve geçmişinde epilepsi tanısı yer alan bireyler sinir sistemi rahatsızlıklarında B dilimine dahil edilmektedir. Polis okullarına girişte A dilimi sağlık şartı zorunlu olduğundan, bu kapsamda bulunan adayların öğrenciliğe kabulü mümkün değildir.
Sağlık sebebiyle ilişiği kesilenlerin dava açma süresi ne kadardır?
Sağlık şartları gerekçe gösterilerek haklarında idari işlem tesis edilen öğrenci veya personelin, 2577 sayılı Kanunun 7 nci maddesi uyarınca altmış günlük genel dava açma süresi içinde idare mahkemesinde iptal davası açması gerekir; ilgililer bu davada yürütmenin durdurulmasını da talep edebilirler.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

