Elektrik piyasasında yürütülen faaliyetlere ilişkin lisanslar kural olarak devredilemez. Ancak ilgili mevzuatta bu kuralın istisnaları belirlenmiş ve belirli durumlar lisans devri sayılmayarak eskisinin devamı mahiyetinde işlem yapılmasına imkân tanınmıştır.
18985 sayılı ELEKTRİK PİYASASI LİSANS YÖNETMELİĞİ m. 5Kaynağı aç
Elektrik Piyasasında Lisansa Tabi Faaliyetler ve Şirket Yapısı
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrası uyarınca elektrik piyasasında lisans alınarak yürütülebilecek faaliyetler; üretim, iletim, dağıtım, toptan satış, perakende satış, piyasa işletim, ithalat, ihracat ve toplayıcılık faaliyetlerinden oluşmaktadır.
6446 sayılı ELEKTRİK PİYASASI KANUNU m. 4Kaynağı aç
Piyasada faaliyet gösterecek özel hukuk tüzel kişilerinin Türk Ticaret Kanunu hükümleri dairesinde anonim şirket ya da limited şirket vasfıyla kurulması emredici bir kuraldır. Bununla birlikte anonim şirket şeklinde örgütlenen tüzel kişilerin, sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde borsada işlem gören hisseleri hariç olmak üzere, tüm paylarının nama yazılı olması kanuni bir zorunluluktur.
Piyasa faaliyetlerine ilişkin lisanslar en fazla kırk dokuz yıllık süre için tesis edilmektedir. Üretim, iletim ve dağıtım sahasında faaliyet gösteren tüzel kişilere tanınan lisanslar bakımından ise kanuni asgari süre on yıl olarak uygulanmaktadır.
Lisans sahibi şirketlerin sermaye ve yönetim yapılarındaki tasarruflar da belirli denetim mekanizmalarına bağlanmıştır. 6446 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi uyarınca, tarifesi düzenlemeye tabi olan lisans sahibi tüzel kişilerde kontrol değişikliği sonucunu doğuran işlemler ile halka açık ortaklıklarda yüzde beş, diğer şirketlerde ise yüzde on ve üzerindeki hisse devirleri Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu iznine tabidir.
6446 sayılı ELEKTRİK PİYASASI KANUNU m. 5Kaynağı aç
Lisans Devri Sayılmayan İstisnai Haller
Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 5. maddesi, devir yasağının çerçevesini çizdikten sonra eskisinin devamı mahiyetinde yeni lisans verilmesini mümkün kılan özel durumları saymıştır. İlk istisna, lisans sahibi tüzel kişilerin Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca gerçekleştirecekleri birleşme veya bölünme işlemleridir. Lisans sahibi, anılan kurumsal yeniden yapılanma süreçleri neticesinde hak ve yükümlülüklerini mevzuatta öngörülen usule uygun şekilde başka bir tüzel kişiliğe intikal ettirebilmektedir.
Üretim faaliyeti yürüten lisans sahipleri için ortaklık yapısına dayalı istisnalar da düzenlenmiştir. Üretim lisansı sahibi bir tüzel kişinin hak ve yükümlülükleri, mevcut ortaklık yapısı tamamen korunarak teşekkül ettirilen başka bir şirkete aktarılabilir. Benzer şekilde, halka açık üretim lisansı sahibi şirketlerin sermayesinin tamamına bizzat sahip oldukları bir yavru şirkete bu hak ve borçları devretmeleri mümkündür. Her iki ihtimalde de Kurul onayı alınması ve devralanın yükümlülükleri üstlenmesi şartıyla lehtara eskisinin devamı niteliğinde yeni lisans ihdas edilir.
Üretim tesisinin mülkiyet veya kullanım hakkının hukuki muamelelere konu edilmesi de özel bir istisna oluşturur. Üretim lisansı hamili tüzel kişi; tesisini satış, devir ya da kiralama gibi zilyetlik veya tasarruf yetkisini başkasına geçiren işlemlerle faaliyetini sürdürmek isteyen bir tüzel kişiye devredebilir. İşlem tesis edilmeden evvel Kurum onayının temin edilmesi zorunludur. Tesisin devri tamamlanıp önceki lisans geçerliliğini yitirdiğinde, devralan tüzel kişiye verilen eskisinin devamı mahiyetindeki yeni lisans yürürlüğe girer.
Enerji yatırımlarının dış finansman ihtiyacı dikkate alınarak, kredi veren kuruluşların haklarını temin edici bir müessese getirilmiştir. Üretim lisansı sahibine sınırlı veya gayri kabili rücu nitelikte proje finansmanı sağlayan banka veya finans kuruluşlarının sözleşme hükümleri doğrultusunda gerekçeli talepte bulunması üzerine, Kurulca uygun görülmesi halinde, finansörlerin önereceği ve tüm mükellefiyetleri deruhte edecek yeni bir şirkete aynı hak ve yükümlülüklerle eskisinin devamı mahiyetinde lisans verilebilmektedir.
Cebri icra süreçleri sonucunda üretim tesisinin mülkiyetinin el değiştirmesi hali de mevzuatta korunmuştur. İcra takibi neticesinde satışı kesinleşen üretim tesisini devralan tüzel kişinin Kuruma başvuruda bulunması ve mevzuattaki mükellefiyetleri yerine getirmesi halinde, bu tüzel kişiye eskisinin devamı niteliğinde yeni lisans verilir. Söz konusu lisansın yürürlüğü, mülkiyet intikalinin kesinleşmesi ve eski lisansın terkin edilmesi şartına bağlıdır.
Birleşme ve Bölünme Yoluyla Lisans Haklarının İntikali
Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 59. maddesi gereğince, lisans sahibi tüzel kişinin gerek kendi tüzel kişiliği altında gerekse başka bir şirket bünyesinde tüm aktif ve pasifleriyle birleşmek istemesi ya da tam yahut kısmi bölünmeye gitmesi halinde, bu işlemler ticaret sicilinde tescil edilmeden evvel Kurul onayı alınması mecburi tutulmuştur.
18985 sayılı ELEKTRİK PİYASASI LİSANS YÖNETMELİĞİ m. 59Kaynağı aç
Birleşme veya bölünme sözleşmesi taslağı, tüketicilerin hak ve alacaklarını ihlal eden ya da lisans sahibi tüzel kişinin yükümlülüklerini kaldıran hükümler içeremez. Sözleşme taslağında ayrıca birleşme veya bölünme neticesinde hangi tüzel kişi ya da kişilerin hükmi şahsiyetinin sona ereceğine asgari olarak yer verilir.
Yeniden yapılanma akabinde lisans kapsamındaki faaliyeti yürütecek devralan şirketin mali bünyesi de inceleme konusudur. Bölünme veya birleşme sonucunda teşekkül eden tüzel kişinin sermaye yapısının, yürütülen piyasa faaliyeti için mevzuatta aranan asgari sermaye şartını karşılaması şarttır.
Kurul tarafından izin verildiği tarihten itibaren altı aydan az olmamak üzere belirlenen süre içerisinde birleşme veya bölünme işlemi tamamlanmadığı takdirde, verilen izin geçersiz olur. Bu durumda, Kurul kararı ile yeniden izin alınmaksızın birleşme ve bölünme işlemlerine devam edilemez.
İzin kararında tayin edilen süre zarfında yükümlülüklerini eksiksiz yerine getiren ve lisans alma bedelini ödeyen başvuru sahibine eskisinin devamı niteliğinde yeni lisans verilir. Mücbir sebepler haricinde öngörülen yükümlülüklerin süresinde tamamlanmaması halinde ise verilmiş olan onay işlemi vadenin bitimiyle birlikte kendiliğinden geçersiz hale gelmektedir.
Eskisinin Devamı Mahiyetinde Lisans Başvuru Usulü
Eskisinin devamı mahiyetinde lisans tesisi talepleri, fiziki evrak takibi yerine Kurumun elektronik altyapısı üzerinden yürütülür. Başvuruların EPDK Başvuru Sistemi vasıtasıyla elektronik ortamda yapılabilmesi için şirket yetkilisinin önceden yazılı bir dilekçe ile Kuruma elektronik başvuru yetkilisi olarak bildirilmiş ve tanımlanmış olması şarttır.
Elektronik başvuru esnasında usulüne uygun lisans başvuru dilekçesi, imza sirküleri ve yetki belgeleri, şirketin güncel esas sözleşmesi, hissedarlık yapısını tevsik eden belgeler, kontrol beyanı, sermaye yeterliliğine ilişkin tevsik edici kayıtlar, lisans alma bedelinin yatırıldığını gösterir banka dekontu ve sektörde yasaklı olunmadığına dair yazılı beyan Kuruma eksiksiz sunulmalıdır.
Lisans Başvurusunun Kurulca Reddedilmesini Gerektiren Haller
Eskisinin devamı mahiyetinde lisans verilmesi uygun bulunan tüzel kişiler açısından onay kararından lisans verilmesine kadar geçen süreçte yükümlülüklerin takibi esastır. Kurul kararında belirlenen yükümlülüklerin mücbir sebepler veya Kurul tarafından uygun bulunan haller dışında süresi içerisinde yerine getirilmemesi halinde lisans başvurusu Kurul kararı ile reddedilir.
Bununla birlikte, tüzel kişiliğe fiilen yeni lisans belgesi tanzim edilene kadar ortaklık yapısının korunması temel esastır. Halka açık pay devirleri bu kuralın istisnasını teşkil etmekle birlikte, onay alan şirketin sermaye yapısında ortaklar arasında veya üçüncü şahıslara pay intikali yoluyla değişiklik meydana gelmesi halinde, eskisinin devamı mahiyetindeki lisans talebi Kurul kararı ile reddedilir.
Elektrik piyasasında lisans devri kural olarak mümkün müdür?
Lisanslar kural olarak başkalarına devredilemez; ancak Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki birleşme ve bölünmeler, üretim tesisinin devri, proje finansmanı adımları ve icra yoluyla satışlar lisans devri sayılmayan istisnalar olarak düzenlenmiştir.
Birleşme veya bölünme işlemlerinde alınan izin ne kadar süreyle geçerlidir?
İzin verildiği tarihten itibaren altı aydan az olmamak üzere Kurul tarafından belirlenen süre içerisinde işlem tamamlanmadığı takdirde verilen izin geçersiz olur ve Kurul kararı ile yeniden izin alınmaksızın birleşme veya bölünme işlemlerine devam edilemez.
Üretim tesisi icra yoluyla satıldığında lisans hakları ne olur?
İcra takibi sonucu üretim tesisinin satışı kesinleştiğinde, tesisi satın alan tüzel kişinin başvurması ve yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde eskisinin devamı mahiyetinde yeni lisans verilir; bu lisans, devir işlemlerinin tamamlanması ve eski lisansın sona ermesi ile yürürlüğe girer.
Proje finansmanı sağlayan bankaların lisans üzerindeki yetkileri nelerdir?
Sınırlı veya gayri kabili rücu finansman sağlayan kreditörler, sözleşme hükümleri uyarınca gerekçeli bildirimde bulunarak tüm yükümlülükleri üstlenecek yeni bir şirkete aynı hak ve yükümlülüklerle eskisinin devamı lisans verilmesini talep edebilirler.
Eskisinin devamı mahiyetinde lisans talebi hangi durumlarda reddedilir?
Kurul kararında belirlenen yükümlülüklerin mücbir sebepler veya Kurul tarafından uygun bulunan haller dışında süresinde yerine getirilmemesi ya da tüzel kişiye lisans verilene kadar halka açık paylar hariç pay devri yoluyla ortaklık yapısında değişiklik yapılması halinde başvuru Kurul kararıyla reddedilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy