Düz tabanlık (pes planus), polislik ve askerlik başvurularında her koşulda eleyici bir sağlık kriteri değildir. Hem emniyet hem de TSK mevzuatı, düz tabanlığın türünü ve derecesini esas alarak ayrıntılı sınıflandırmalar öngörmüştür; uygulanacak kural başvurulan kadro ve pozisyona göre farklılaşmaktadır.
Danıştay 8. Daire, E. 2020/1959, K. 2022/4149Kaynağı aç
Polislik Başvurularında Düz Tabanlık
Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği, POMEM öğrenciliği açısından düz tabanlığı iki farklı kategoride değerlendirmektedir. 29 Eylül 2019 tarihli değişiklikle Ek-3-9-A'ya eklenen hükme göre 'flexible pes planus' sağlam kabul edilmekte ve POMEM öğrenciliğine engel teşkil etmemektedir. Ek-3-9-B kapsamında düzenlenen 'flexible olmayan düztabanlık' ise beden hareket ve fonksiyonlarını bozmayan hâller başlığı altında öğrenciliğe engel olarak sayılmaktadır. Bu hükmün yalnızca ilgili fıkraya mı yoksa aynı bent altındaki tüm alt maddelere mi uygulandığı mevzuat metninden kesin biçimde ayrıştırılamamaktadır; güncel yönetmelik metni bu ayrım bakımından belirleyicidir.
Aday için belirleyici olan, düz tabanlığın 'flexible' (esnek) mi yoksa 'flexible olmayan' (rijit) mi olduğudur. Bu nitelendirme sağlık kurulunca yapılan değerlendirmeyle tespit edilmektedir.
Halluks Valgus: Polislikte Ayrı Bir Kriter
Ayak parmağının yana kayması olarak tanımlanan halluks valgus, düz tabanlıktan bağımsız bir değerlendirme konusudur. Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği Ek-3-9-B-9(c) uyarınca halluks valgus ya da halluks varus açısının 25 derecenin üzerinde olması ve buna ek olarak intermetatarsal açının 10 derecenin üzerinde bulunması hâlinde bu tablo POMEM öğrenciliğine engel sayılmaktadır. Her iki açı eşiğinin birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
Danıştay 8. Daire'nin E. 2020/1959, K. 2022/4149 sayılı kararı, hakem hastane raporunun kapsamının bu ayrımda ne denli belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Söz konusu davada bir POMEM öğrencisinin ilişiği halluks valgus gerekçesiyle kesilmiş; ancak hakem hastanesi raporunda pes planus değerlendirilmiş, halluks valgusun varlığı ya da yokluğuna ilişkin herhangi bir değerlendirme yer almamıştır. Danıştay, ilişik kesme gerekçesini bütünüyle karşılamayan bu rapora dayanılarak verilen kararı hukuka uyarlık taşımadığı gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararını bozmuş ve dosyayı yeniden karar verilmek üzere geri göndermiştir. Davanın esas sonucu bu kararla kesinleşmemiştir.
POMEM'de Sağlık Değerlendirme ve İtiraz Süreci
Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nin 17. maddesi uyarınca POMEM öğrenci adaylarının sağlık kurulu raporları ilgili daire başkanlığınca incelenmektedir. Raporunda eksiklik görülen adayların eksiklikleri tamamlatılır; gerektiğinde aday yeniden muayene ettirilebilir. Geçici kayıtlara başvurunun bizzat aday tarafından yapılması zorunludur.
20818 sayılı POLİS MESLEK EĞİTİM MERKEZLERİ GİRİŞ YÖNETMELİĞİ m. 17Kaynağı aç
Sağlık değerlendirmesi sonucunda 'Öğrenci Olamaz' kararıyla ilişiği kesilen adaylar, ilişik kesme tarihinden itibaren bir yıl içinde, bir defaya mahsus olmak üzere, devlet hastanesi, devlet eğitim araştırma hastanesi veya devlet üniversite hastanesinden alacakları ve ilişik kesmeye neden olan sağlık sorunları bakımından iyileşmeyi gösteren sağlık kurulu raporu ile başvurabilmektedir. Bu başvuru üzerine rapor Sosyal Hizmetler ve Sağlık Daire Başkanlığına iletilmek üzere incelemeye alınmaktadır.
Askerlik Başvurularında Düz Tabanlık: TSK Sınıflandırması
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği EK-C Madde 66/A-1, yürüyüşü güçleştirmeyecek derecede şekil bozuklukları ile kalkaneal yükseklik açısı bakımından belirli bir aralıktaki düz tabanlıkları A diliminde sınıflandırmaktadır. Aynı maddede yer alan iki açıklama notu ise belirli kadro grupları için kapsam farklılaştırmaktadır. Madde 66/A-1'in ana metni ile açıklama notları arasında aralığın alt sınırının dahil olup olmayacağına dair bir uyumsuzluk bulunmaktadır; bu mesele aşağıda ayrıca ele alınmaktadır.
15 Nisan 2020 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (RG-15/4/2020-31100-C.K-2413/42) ile eklenen AÇIKLAMA-1 uyarınca, TSK, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı adına eğitim gören fakülte öğrenci adayları ile Millî Savunma Üniversitesi Bando Astsubay Meslek Yüksekokulu adaylarında, kalkaneal yükseklik açısı 10 derecenin üzerinde ve 19 derece dahil olan, yürüyüşü güçleştirmeyen düz tabanlıklar öğrenci adaylığına engel değildir. 10 Ekim 2024 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (RG-10/10/2024-32688-C.K-9015/36) ile eklenen AÇIKLAMA-2 ise aynı açı aralığındaki düz tabanlığı sözleşmeli erbaş ve er adayları için sağlam sayarak bu grubu da kapsama almıştır.
Ana madde metni ile açıklama notları arasında dikkat edilmesi gereken bir uyumsuzluk bulunmaktadır. Madde 66/A-1'in ana metninde '10 ve 19 dahil' ifadesi yer alırken, her iki açıklama notu da '10 derece hariç, 19 derece dahil' şeklinde kaleme alınmıştır. Bu farklılık, özellikle tam 10 derece ölçülen adaylar bakımından önem taşımakta; iki metin arasındaki uyumsuzluk tek bir kaynakta çözüme kavuşturulmamıştır.
Emniyet Yönetmeliğinin Yasal Dayanağı
Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği; 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 4. maddesi, 4652 sayılı Polis Yükseköğretim Kanunu'nun 30. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesi esas alınarak düzenlenmiştir. Sağlık kriterleri bu dayanaklar çerçevesinde hazırlanan yönetmelik eklerinde ayrıntılı olarak belirlenmektedir.
24288 sayılı EMNİYET TEŞKİLATI SAĞLIK ŞARTLARI YÖNETMELİĞİ m. 3Kaynağı aç
Sık Sorulan Sorular
Düz tabanlığım varsa polisliğe başvurabilir miyim?
Düz tabanlığın türü belirleyicidir. Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği uyarınca flexible (esnek) pes planus sağlam kabul edilmekte ve POMEM öğrenciliğine engel oluşturmamaktadır. Flexible olmayan (rijit) düz tabanlık ise beden hareket ve fonksiyonlarını bozmayan hâller kapsamında öğrenciliğe engel sayılmaktadır; ancak bu hükmün tam kapsamı mevzuat metninden kesin biçimde ayrıştırılamamaktadır. Nitelendirme sağlık kurulunca yapılan değerlendirmeyle tespit edilmektedir.
Halluks valgus polisliğe engel midir?
Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği Ek-3-9-B-9(c) uyarınca, halluks valgus ya da halluks varus açısının 25 derecenin üzerinde olması ve aynı zamanda intermetatarsal açının 10 derecenin üzerinde bulunması hâlinde bu tablo POMEM öğrenciliğine engel sayılmaktadır. Her iki açı eşiğinin bir arada gerçekleşmesi gerekmektedir.
Hakem hastane raporu eksik olursa ilişik kesme kararı geçerli olur mu?
Danıştay 8. Daire'nin E. 2020/1959, K. 2022/4149 sayılı kararında; ilişik kesme gerekçesi olan halluks valgus rahatsızlığının varlığını ya da yokluğunu değerlendirmeyen bir hakem hastane raporuna dayanılarak verilen kararda hukuka uyarlık bulunmadığı saptanarak Bölge İdare Mahkemesi kararı bozulmuş, dosya yeniden karar verilmek üzere geri gönderilmiştir. Bu karar hakem raporunun içeriğinin idari işlemin hukukiliği bakımından belirleyici önem taşıdığını ortaya koymaktadır.
Sözleşmeli er adayı için düz tabanlık engel mi?
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği EK-C Madde 66/A-1 AÇIKLAMA-2 uyarınca, kalkaneal yükseklik açısı 10 derecenin üzerinde ve 19 derece dahil olan, yürüyüşü güçleştirmeyen düz tabanlıklar sözleşmeli erbaş ve er adayları için sağlam kabul edilmektedir. Bu düzenleme 10 Ekim 2024 tarihli Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile getirilmiştir.
TSK'da hangi düz tabanlık derecesi sorun yaratır?
TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliği EK-C Madde 66/A-1 uyarınca, yürüyüşü güçleştirmeyecek derecede şekil bozuklukları ile belirli açı aralığındaki düz tabanlıklar A diliminde sınıflandırılmaktadır. Ana madde metni ile açıklama notları arasında aralığın alt sınırının dahil olup olmayacağına dair uyumsuzluk bulunduğundan kesin bir sınır değeri belirtmek mümkün değildir. Bu aralığın dışında kalan tablolara ilişkin kriter ve farklı kadro gruplarındaki sonuçlar, güncel yönetmelik eklerinde ayrıca düzenlenmektedir.
POMEM'de sağlık raporu olumsuz çıkarsa ne yapılabilir?
Polis Meslek Eğitim Merkezleri Giriş Yönetmeliği'nin 17. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, 'Öğrenci Olamaz' kararıyla ilişiği kesilen adaylar, ilişik kesme tarihinden itibaren bir yıl içinde, bir defaya mahsus olmak üzere, devlet hastanesi, devlet eğitim araştırma hastanesi veya devlet üniversite hastanesinden alacakları ve iyileşmeyi gösteren sağlık kurulu raporu ile başvurabilmektedir. Bu başvuru ilgili daire başkanlığına iletilmektedir.
TSK'da 10 derecenin kendisi engel mi değil mi?
Bu konuda Madde 66/A-1'in ana metni ile açıklama notları arasında bir uyumsuzluk bulunmaktadır. Ana madde metni '10 ve 19 dahil' ibaresini kullanırken, hem AÇIKLAMA-1 hem de AÇIKLAMA-2 '10 derece hariç, 19 derece dahil' şeklinde kaleme alınmıştır. Bu farklılık, kalkaneal yükseklik açısı tam 10 derece ölçülen adayları etkileyebilmektedir. İki hüküm arasındaki uyumsuzluk mevzuat düzeyinde çözüme kavuşturulmamış olduğundan tek bir kesin sonuç belirtmek mümkün değildir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

