Doçentlik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 14 Ekim 2025 tarihli ve 33047 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmış ve aynı gün yürürlüğe girmiştir. Başvuru belgelerinden eser incelemesine, etik ihlalden komisyonun oluşumuna kadar her sonuç kendi şartına bağlanır.
Belge, usul ve bekleyen başvuru
Öğrenim belgesi, tez, yabancı dil belgesi veya başvuru için gerekli diğer belgeler eksik ya da hatalıysa veya doçentlik başvuru kılavuzundaki usule aykırı başvuru tespit edilirse doçentlik başvurusu reddedilir. Eksiklik, hata ve usule aykırılık birlikte aranmaz; belirtilen durumlardan birinin tespiti ret sonucuna yeter.
Bu nedenle başvurusu reddedilen aday takip eden dönemlerde yeniden başvurabilir. Aynı sonuç, gerekli düzeltmelerin yapılmasından sonraki başvuruya da bağlanır. İki şart tek bir kesin yeniden başvuru kuralına indirgenemez.
Daha önce doçentlik unvanı almak için kullanılmış eserlerle başka bir bilim veya sanat alanından yapılan başvuru reddedilir. Sonuç, eserlerin daha önce unvan için kullanılmış olmasına ve yeni başvurunun başka bir alandan yapılmasına bağlıdır.
Doçent adayı, özgeçmiş ve eserler listesinde tüm akademik çalışmalarını bildirmekle yükümlüdür. Yükümlülük bütün akademik çalışmaları kapsar.
Sonucu henüz açıklanmamış başvurusu bulunan aday, aynı alandan veya farklı bir alandan yeniden başvuramaz. Alan değiştirmek, sonuç bekleyen başvuru varken yeni başvuru yapılmasını mümkün kılmaz.
Lisansüstü tezinde intihal veya sahtecilik
Lisansüstü tezinde intihal veya sahtecilik sebebiyle başvurusu iptal edilen adayın aynı tezle yeniden başvuramayacağı ve bu başvurunun reddedileceği bir ölçüdür. İntihal veya sahtecilik tespit edilen tezin bir daha hiçbir başvuruda kullanılamayacağı ve bu kuralın ihlalinde başvurunun doğrudan reddedileceği ayrı bir ölçüdür. İki ölçü aynı kapsamda tek kesin yasağa indirgenemez.
Asgari şartlar, eser incelemesi ve iptal
Adayın asgari başvuru şartlarını sağlamış olması, eser değerlendirmesinde başarılı olduğu anlamına gelmez. Asgari şartların karşılanması ile eser incelemesinin sonucu birbirinden ayrıdır.
Eser incelemesi sonucunda başarısız bulunan adayın, jürinin eksik bulduğu eser ve faaliyetleri tamamlaması kaydıyla ve müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabileceğine ilişkin hüküm kaldırılmıştır. Kaldırılan hüküm, eser incelemesindeki başarısızlıktan sonraki bu üçüncü dönem kuralıdır.
Başvurusu iptal edilen aday, iptal gerekçelerini dikkate alarak başvuru şartlarını sağlamak kaydıyla izleyen dönemde yeniden başvurabilir. İptale konu eksiklikler giderilmeden yapılan başvuru Doçentlik Komisyonunca reddedilir. Bu ölçü, etik ihlal nedeniyle iptalde korunan en erken üçüncü dönem kuralından ayrıdır.
Jüri bildirimi, tebligat ve raporlar
Jüri bilgisi, jüri üyelerine görev başlangıcında, adaylara ise sonuç açıklama tarihinde elektronik ortamda bildirilir. Üyelere ve adaya yapılan bildirimin zamanı aynı değildir.
Jüriye ilişkin erişime açılma tarihini izleyen beşinci gün tebliğ edilmiş sayılır. Beş günlük süre, erişimin açıldığı tarihten itibaren işler.
Adaya açılacak raporların kapsamı iki ayrı ölçüyle belirlenmektedir. Bir ölçüye göre yalnızca etik ihlali veya asgari şart yetersizliğini tespit eden raporlar erişilebilir hale gelir. Diğer ölçüye göre etik ihlal sebebiyle iptalde etik ihlali tespit eden jüri raporu veya raporları, asgari şartların sağlanmaması sebebiyle iptalde bunu tespit eden jüri raporu veya raporları, başarılı veya başarısız sonuçta ise asıl jüri üyelerinin düzenlediği raporlar değerlendirmeye esas alınır; bu kapsamın dışındaki raporlar adayın erişimine açılmaz. İki ölçü tek erişim kuralı haline getirilemez.
Etik ihlal ve yeniden başvuru
Üniversitelerarası Kurul kendi bünyesinde bir veri tabanı oluşturacaktır. Veri tabanı, doçent adaylarının bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırılık sebebiyle disiplin cezası bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi için öngörülmüştür.
Doçentlik Komisyonunca etik ihlalde bulunduğu tespit edilen adayların dosyaları, incelenmek üzere ilgili Etik Komisyonuna gönderilir. Gönderim, komisyonun etik ihlal tespiti yaptığı adayların dosyalarına ilişkindir.
Etik ihlal kararıyla doçentlik başvurusu iptal edilen aday, müracaat dönemi esas alınmak suretiyle en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir. Bu bekleme etik ihlale dayalı iptale özgüdür; eser incelemesinde başarısızlık için kaldırılan üçüncü dönem hükmüyle aynı kural değildir.
Etik ihlal nedeniyle yeniden başvuran aday, ihlale konu yayınlarını belirtmekle yükümlüdür. Bu yayınları beyannamede kullanırsa doçentlik başvurusu reddedilir. Yanlış beyan etik ihlali, etik ihlale konu yayının beyannamede kullanılamayacağı hükmünün dışındadır.
Etik ihlalin tespiti halinde adayın idarî, cezaî ve hukukî sorumluluğuna ilişkin hükümler saklıdır. Başvuruya bağlanan sonuç, bu sorumluluk hükümlerinin saklı tutulmasını ortadan kaldırmaz.
Komisyon, itiraz ve başvuru dönemleri
Doçentlik Komisyonu profesör unvanlı 23 üyeden oluşur. Üyeleri Üniversitelerarası Kurul Yönetim Kurulu iki yıllığına seçer.
Üst üste üç toplantıya katılmayan veya bir yıl içinde beş toplantıya katılmayan üyenin görevi kendiliğinden sona erer. İki devamsızlık ölçüsünden birinin gerçekleşmesi görev sonu için yeterlidir.
Gerektiğinde alt komisyon kurulabilir.
Aday ve jüri itirazları Doçentlik Komisyonunca incelenip karara bağlanır. İtiraz süresi, kararın adaya elektronik ortamda bildirilmesinden itibaren başlar.
Başvurular yılda iki kez yapılmaya devam eder. Üniversitelerarası Kurul başka bir tarih belirlemedikçe başvuru dönemleri Mart ve Ekim olarak uygulanır.
Sık sorulan sorular
Eksik belge doçentlik başvurusunu reddettirir mi?
Evet. Öğrenim belgesi, tez, yabancı dil belgesi veya diğer gerekli belgeler eksik ya da hatalıysa veya kılavuzdaki usule aykırı başvuru tespit edilirse başvuru reddedilir. Takip eden dönemlerde yeniden başvuru mümkün görülmekle birlikte, bunun gerekli düzeltmelerden sonraya bağlı olduğu da belirtilir; iki şart tek kurala indirgenemez.
Asgari şartlar eser incelemesinde başarı sayılır mı?
Hayır. Asgari başvuru şartlarının sağlanmış olması, eser değerlendirmesinde başarılı olunduğu anlamına gelmez.
Eser incelemesinde üç dönem bekleme sürüyor mu?
Hayır. Eksik bulunan eser ve faaliyetlerin tamamlanması kaydıyla en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurmayı öngören hüküm kaldırılmıştır.
Etik iptalden sonra ne zaman başvurulabilir?
Etik ihlal kararıyla başvurusu iptal edilen aday, müracaat dönemi esas alınarak en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir. İhlale konu yayınlarını belirtmeli ve bunları beyannamede kullanmamalıdır; yanlış beyan etik ihlali bu kullanma yasağının dışındadır.
Kullanılmış eserlerle başka alandan başvuru yapılır mı?
Hayır. Daha önce doçentlik unvanı için kullanılmış eserlerle başka bir bilim veya sanat alanından yapılan başvuru reddedilir.
Sonuçlanmamış başvuru varken yeniden başvurulur mu?
Hayır. Sonucu açıklanmamış başvurusu bulunan aday, aynı veya farklı bir alandan yeniden başvuramaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy