Doçentlik Kadrosu Atama Jürisi Kararına İtiraz ve İptal Davası

by Avukat Erdal Ersoy
Doçentlik Kadrosu Atama Jürisi Kararına İtiraz ve İptal Davası

Doçentlik kadrosuna atama sürecinde jüri kararının hukuka aykırı olduğunu düşünen aday, bu karara karşı idari yargıda iptal davası açabilir. Tarafsızlık ihlali ile jürinin oluşumundaki usul aykırılıkları bu denetimin odağında yer alır.

Danıştay 8. Daire, E. 2022/3220, K. 2024/5098Kaynağı aç
Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2022/3220 E.  ,  2024/5098 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/3220 Karar No : 2024/5098 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … VEKİLİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVALI) : … Üniversitesi VEKİLİ : Av. … İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: … Üniversitesi … Meslek Yüksekokulu … Bölümü … Programı için 09.05.2019 tarihinde ilan edilen bir adet doçent kadrosuna başvuran davacının kadroya atanmamasına, …'un kadroya atanmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmalığın çözümü için yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ve dava dosyasındaki bilgi ve belgeler birlikte incelendiğinde, ''Kimyasal Reaksiyon üzerine çalışmaları olmak'' açıklamasıyla ilan edilen kadro için kimyasal reaksiyon alt alanında doçentlik ünvanına sahip olan kimya mühendislerinin atanmasının uygun olduğu ve davacının söz konusu kadro için gerekli olan bu koşulu sağlamadığı dikkate alındığında, anılan kadroya kimya mühendisi olarak bu alanda doktora eğitimini tamamlayan ve kimyasal reaksiyon alt alanında doçentlik ünvanına sahip olan …'un atanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; davacı tarafından normatif düzenlemeler dışında adaylardan başka bir şartın yerine getirilmesinin istenemeyeceği ileri sürülmüşse de, 2547 sayılı Kanun'un 24. maddesi uyarınca doçent kadrolarına atama için ek koşullar belirlenebileceğinden, bu iddianın yerinde görülmediği; …'un Gazi Üniversitesi Akademik Yükseltilme ve Atama Kriterleri Yönergesi'nde yer alan lisanüstü tez danışmanlığı yapmış olma şartını sağlamadığı ileri sürülmekte ise de, ilgilinin Mart 2018 tarihi itibarıyla doçentlik unvanını aldığı, anılan tarihten itibaren de lisansüstü tez ve danışmanlık çalışmalarında yer almaya başladığı, ilgilinin anılan kadroya atanmak için gerekli olan temel kriterler ile altı adet yardımcı kriteri sağladığının jüri üyelerince tespit edildiğinden, davacının bu iddiasının yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava dilekçesinde, dava konusu işlemin, …'un kadroya atanmasına ilişkin kısmı yanında davacının atanmamasına ilişkin kısım da dava konusu edildiği halde, istinaf başvurusuna konu kararın istem özeti kısmında sadece …'un atanmasına ilişkin kısmına yönelik iptal istemine yer verildiği ve davacının atanmamasına ilişkin kısmına yönelik iptal istemine yer verilmediği görülmekte ise de, uyuşmazlık konusu kadronun bir adet olduğu, kadroya anılan öğretim üyesinin atanmasına yönelik davanın reddedildiği, bu kararın doğal sonucu olarak dava konusu işlemin davacının atanmamasına ilişkin kısmının da hukuka uygun olduğu sonucunun ortaya çıktığı, Mahkeme kararındaki söz konusu eksikliğin, kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği; istinaf başvurusuna konu edilen mahkeme kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olması, kaldırılmasını gerektiren bir nedenin bulunmaması nedeniyle, 2577 sayılı Kanun'un 45/3 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun belirtilen açıklama ile reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Atanan adayın tez danışmanı olan ve ortak yayın çıkardığı öğretim üyesinin jüride yer almasının tarafsızlık ilkesini ihlal ettiği, subjektif değerlendirme yapıldığı, bilirkişilerin alanları ile uyuşmazlığa konu bilim alanının farklılık arzettiği, bilirkişilerin kimya bölümünden seçilmesi gerektiği, eksik ve hatalı inceleme ile hüküm kurulduğu, davaya konu kadronun Kimya Mühendisliği değil, multi disipliner bir alan olan … Bölümü olduğu, nitekim seçilen bilirkişiler tarafından, kendisinin bilimsel çalışmalarını değerlendirecek yetkinlikte olmadıklarının açıkça belirtildiği, bilimsel çalışmalar incelenmeden anahtar kelimeden yola çıkarak, adayın atanmasının doğru olmadığı, atanan adaydan akademik olarak üstün olduğu, Mahkeme kararında yer alan, çalışmalarının kimyasal reaksiyon üzerine olmadığı yönündeki gerekçenin bilimsel temelinin bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Hukuka aykırı olduğu anlaşılan İstinaf Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava; … Üniversitesi … Meslek Yüksekokulu … Bölümü … Programı için 09.05.2019 tarihinde ilan edilen bir adet doçent kadrosuna başvuran davacının kadroya atanmamasına, …'un kadroya atanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2547 sayılı Kanun'un "Doçentlik ve atama" başılığını taşıyan 24. maddesinde; " e) Doçentlik unvanına sahip olanlar yükseköğretim kurumları tarafından ilan edilen doçent kadrolarına başvurur. Doçent kadrosuna başvuran adayların durumlarını incelemek üzere rektör tarafından, varsa biri ilgili birim yöneticisi, en az biri de o üniversite dışından olmak üzere üç profesör tespit edilir. Bu profesörler her aday için ayrı ayrı olmak üzere birer rapor yazarlar ve kadroya atanacak birden fazla aday varsa tercihlerini bildirirler. Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun bu raporları göz önünde tutarak alacağı karar üzerine, rektör atamayı yapar." kuralı yer almıştır. 12.06.2018 tarih ve 30449 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin "Atama süreci" başlığını taşıyan 11. maddesinin 1. fıkrasında; "Rektör, ilan edilen doçent kadrosuna başvuran adayların durumlarının incelenmesi için en az biri başka üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünden olmak üzere adayın başvurduğu bilim alanı ile ilgili olan üç profesörü, ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde, sözlü sınavın yapılması halinde ise sözlü sınavların bitiş tarihinden itibaren on beş gün içinde tespit eder. İlan edilen kadronun bulunduğu birimin bölüm başkanının profesör olması halinde, tespit edilecek üç profesörden birinin bölüm başkanı olması zorunludur." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, yükseköğretim kurumları tarafından ilan edilen doçent kadrolarına başvuran adayların durumlarını incelemek üzere rektör tarafından, varsa biri ilgili birim yöneticisi, en az biri de o üniversite dışından olmak üzere üç profesörün tespit edilmesi zorunludur. Sürecin objektif ve sağlıklı yürütülmesi için jüri üyelerinin seçiminde, tarafsızlık ilkesinin dikkate alınması, kadroya başvuran adaylar bakımından güvence oluşturacaktır. Bilimsel temellere aykırı değerlendirme yapılmış olabileceği yönünde, ciddi şüpheye neden olan jüri üyesi seçimleri ise tarafsızlık ilkesini ihlal edecektir. Kadroya başvuran adayların, lisansüstü danışmanlarının doçentlik kadrosuna atama jürisinde yer alması da adaylar bakımından tarafsız ve objektif değerlendirme yapılması gerekliliğini ihlal edecek niteliktedir. Nitekim, doçent kadrosuna atama sürecinde, her bir aday için rapor yazmaları ve kadroya atanacak birden fazla aday varsa tercihlerini belirtmeleri gereken jüri üyelerinin, tarafsız olarak seçilmeleri, sürecin bilimsel ve akademik gereklilikler doğrultusunda, objektif bir şekilde ilerlemesini sağlayacaktır. Gazi Üniversitesi … Meslek Yüksekokulu … Bölümü … Programı için "Kimyasal Reaksiyon üzerine çalışmaları olmak" açıklamasına yer verilerek, 09.05.2019 tarihinde, bir adet doçent kadrosu ilan edilmiştir. Rektörlüğün … tarih ve E… sayılı işlemleri ile jüri üyeleri tespit edilerek, jüri üyelerinden adaylar hakkında tercihlerini belirttikleri rapor hazırlamaları istenilmiştir. Davaya konu kadroya davacı ile birlikte diğer bir adayın da başvuruda bulunduğu görülmüştür. Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davaya konu doçent kadrosuna atama başvurusunu değerlendirmek üzere oluşturulan jüride, kadroya atanan adayın, yüksek lisans ve doktora tez danışmanı olan, aynı zamanda pek çok ortak makale yayımladığı ve akademik çalışma yürüttüğü öğretim üyesinin görev yaptığı anlaşılmıştır. Diğer bir anlatımla; davacının ve diğer adayın akademik çalışmaları, bu jüri üyesi tarafından da değerlendirilerek, diğer adayın atanması yönünde rapor düzenlendiği anlaşılmıştır. Bu bağlamda; davaya konu kadroya atanan adayın, yüksek lisans ve doktora tez danışmanı olan, aynı zamanda pek çok ortak makale yayımladığı ve akademik çalışma yürüttüğü öğretim üyesinin, atama başvurusunu değerlendirmek üzere oluşturulan jüride yer almış olmasının, tarafsız ve objektif değerlendirme yapılması gerekliliğini ihlal ettiği anlaşıldığından, kadroya davacının atanmamasına, diğer adayın atamasının yapılmasına ilişkin işlemin, hukuka ve akademik hizmet gereklerine aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:…. sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 08/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Jürinin Oluşumuna İlişkin Yasal Çerçeve

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca doçent kadrosuna başvuran adayların durumlarını incelemek üzere rektör, varsa biri ilgili birim yöneticisi ve en az biri başka üniversiteden olmak üzere üç profesör tespit eder. Bu profesörler her aday için ayrı ayrı birer rapor yazar; kadroya birden fazla aday varsa tercihlerini de bildirirler. Atama ise üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun bu raporları göz önünde tutarak alacağı karar üzerine rektör tarafından yapılır. Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin 11. maddesi uyarınca rektör, söz konusu üç profesörü ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde tespit eder; sözlü sınav yapılan hâllerde bu süre sözlü sınavların bitiş tarihinden itibaren işlemeye başlar. Kadronun bulunduğu birimin bölüm başkanının profesör olması hâlinde, üç üyeden birinin bölüm başkanı olması zorunludur.

2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 24Kaynağı aç
Madde 24 – (Değişik: 22/2/2018-7100/5 md.) a) Doçentlik başvuruları, Üniversitelerarası Kurulca belirlenen takvime göre yılda en az iki kez yapılır. Doçentlik başvuruları için aşağıdaki şartlar aranır:[22] (1) Bir lisans diploması aldıktan sonra, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak. (2) Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az elli beş puan veya uluslararası geçerliliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen bir yabancı dil sınavından buna denk bir puan almış olmak; doçentlik bilim alanının belli bir yabancı dille ilgili olması halinde ise bu sınavı başka bir yabancı dilde vermek. (3) Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenecek yeterli sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak. b) Üniversitelerarası Kurul, adayın başvurduğu bilim veya sanat dalından beş kişilik bir jüri ve bu jüri için iki yedek üye tespit eder. İlgili bilim veya sanat dalında yeterli öğretim üyesinin bulunmaması halinde, jüri üç üye ile teşkil edilebilir. Doçentlik sınav jürisinde yer alan asıl ve yedek üyeler, adayın yayın ve çalışmalarını değerlendirerek hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını Üniversitelerarası Kurula gönderirler. Asıl üyelerin hukuken geçerli bir mazerete dayalı olarak raporunu verememesi halinde, yedek üyelerin raporları, sırasına göre değerlendirmeye esas alınır. (Değişik cümle: 15/4/2020-7243/2 md.) Jüri üyelikleri, jüri, değerlendirmeye esas alınan raporlar ve başvuru sonucu ilgililere elektronik ortamda erişime açılır ve bu bilgiler, erişime açıldığı tarihi izleyen beşinci gün ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. c) Üniversitelerarası Kurulca yeterli yayın ve çalışmaya sahip olduğuna karar verilen adaya doçentlik unvanı verilir. ç) Doçentlik başvurularında adayların yayın ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. d) Yükseköğretim kurumları, doçent kadrosuna atama için, doçentlik unvanına sahip olmanın yanında Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim veya sanat disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler. Yükseköğretim kurumlarının belirlediği ek koşullar arasında sözlü sınavın yer alması halinde bu sınav Üniversitelerarası Kurul tarafından oluşturulacak jürilerce yapılır. e) Doçentlik unvanına sahip olanlar yükseköğretim kurumları tarafından ilan edilen doçent kadrolarına başvurur. Doçent kadrosuna başvuran adayların durumlarını incelemek üzere rektör tarafından, varsa biri ilgili birim yöneticisi, en az biri de o üniversite dışından olmak üzere üç profesör tespit edilir. Bu profesörler her aday için ayrı ayrı olmak üzere birer rapor yazarlar ve kadroya atanacak birden fazla aday varsa tercihlerini bildirirler. Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun bu raporları göz önünde tutarak alacağı karar üzerine, rektör atamayı yapar. Doçentliğe atama:

Doktor öğretim üyesi kadrolarında ise ilgili birimin dekanı ya da müdürü, en az biri başka üniversiteden olmak üzere adayın bilim alanıyla ilgili üç profesör veya doçenti ilanın son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde tespit eder. Bu düzenleme Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin 6. maddesine dayanmaktadır.

Danıştay 8. Daire, E. 2023/961, K. 2025/747Kaynağı aç
Danıştay 8. Daire Başkanlığı         2023/961 E.  ,  2025/747 K. "İçtihat Metni" T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/961 Karar No : 2025/747 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): … Üniversitesi VEKİLLERİ : Av. … KARŞI TARAF (DAVACI) : … VEKİLLERİ : Av. … İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı tarafından, … Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Fotonik ve Optoelektronik Ana Bilim Dalı doktor öğretim üyesi kadro ilanına istinaden yapılan atanma başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile anılan kadroya Dr. …'ın atamasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin… tarih ve E:… K:… sayılı kararıyla; davaya konu kadroya Dr. …'ın atamasına ilişkin işlem yönünden; Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporunda yer alan tespitler dikkate alındığında, söz konusu kadroya atanmak için yapılan başvurular neticesinde, jüri üyelerince objektif değerlendirme yapılmadığı, ilgili kadroya …'ın atanması işleminde objektif nitelikte olmayan jüri değerlendirmelerine dayanıldığı, bu durumun ilgili kadroya atama yapılmasında sonucu etkileyecek nitelikte olduğu, ilan edilen kadroya Dr. …'ın atamasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; davaya konu kadroya atanma istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin… tarih ve … sayılı işlem yönünden; davacının ve diğer tüm adayların kadro şartını sağladığı, belirtilen bu kişilerin durumlarının yönetim kurulunda görüşülmesi, akabinde bu kişiler hakkında dekan veya ilgili müdürün kanaat ve önerilerini belirtmeleri ve ardından rektöre ait atamaya ilişkin yetki sürecinin işletilmesi gerektiği, davacının anılan kadroya atamasının yapılmamasına ilişkin işlem yönünden bu aşamada karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle; Dr. …'ın kadroya atanmasına ilişkin işlemin iptaline, davacının atanma istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem yönünden uyuşmazlığın esası hakkında, bu aşamada karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ilan edilen doktor öğretim üyesi kadrosuna atama sürecinin mevzuata uygun yürütüldüğü, … Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Fotonik ve Optoelektronik Anabilim Dalı doktor öğretim üyesi kadrosuna Dr. …'ın atanmasına ilişkin işlemin iptaline ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: İLGİLİ MEVZUAT: 2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun "Doktor Öğretim Üyesi" başlıklı 23. maddesinde: "a) Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır. Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler (…) c) Yükseköğretim kurumları, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama için Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler." hükmüne yer verilmiştir. 12/06/2018 tarih ve 30449 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin "Başvuru ve atanma süreci" başlığını taşıyan 6. maddesinde; "(1) Doktor öğretim üyesi kadrolarına başvuranlar özgeçmişlerini, bilimsel çalışma ve yayınlarını dört nüsha olarak ilgili dekanlık veya müdürlüğe teslim eder. (2) Fakültelerde dekan, diğer birimlerde müdür; ilan edilen kadrolar için adayların durumlarını incelemek üzere, en az biri başka üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsünden olmak üzere adayın başvurduğu bilim alanı ile ilgili olan üç profesör veya doçent kadrosunda bulunan doçenti, ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde tespit eder. İlan edilen kadronun bulunduğu birimin bölüm başkanının, profesör veya doçent kadrosundaki doçent olması halinde, tespit edilecek üç profesör veya doçent kadrosundaki doçentten biri olarak belirlenmesi zorunludur. (3) Dekan veya ilgili müdür her aday için bu öğretim üyelerine, adaylarla ilgili bilimsel yayın ve çalışmalara ilişkin dosyaları göndererek bir ay içerisinde yazılı görüşlerini bildirmelerini ister. Dosya inceleme sonuçlarının bir ay içinde gelmemesi halinde aynı usulle tespit edilen başka profesör veya doçente dosyalar incelenmesi için gönderilir. (4) Dekan veya ilgili müdür yazılı görüşlerin alınmasından sonra ilk yönetim kurulu toplantısında aday veya adaylar hakkında ayrı ayrı görüş alır. Bir açık kadroya birden fazla adayın başvurması halinde yönetim kurulu gerekçeli olarak tercihini belirtir. Dekan veya ilgili müdür kanaat ve önerilerini rektöre sunar. Rektör atamanın yapılıp yapılmayacağına karar vererek gerekli işlemleri yürütür. (5) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 34 üncü maddesi uyarınca sözleşmeli olarak çalıştırılacak yabancı ülke vatandaşı öğretim elemanlarının doktor öğretim üyeliğine atanma ile ilgili şartları sağlamaları kaydıyla sözleşmeli olarak çalıştırılmasında bu Yönetmelikte belirlenen ilan şartı dışındaki usul ve esaslar uygulanır." kuralı; "Atama" başlığını taşıyan 7. maddesinde; "(1) Doktor öğretim üyeleri, ilgili yönetim kurulunun görüşü alındıktan sonra fakültelerde ilgili dekanın, diğer birimlerde müdürün önerisi ile rektör tarafından en az bir en çok dört yıl süre ile atanır. (2) Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler ilgili yönetim kurulunun uygun görüşü üzerine rektör tarafından yeniden atanabilir. (3) Doktor öğretim üyelerinin ne kadar süre ile atandığı kendilerine tebliğ edilir." kuralı yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, yükseköğretim kurumları tarafından ilan edilen doktor öğretim üyesi kadrolarına başvuran adayların durumlarını incelemek üzere fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler tarafından, biri o birim yöneticisi, biri de o yükseköğretim kurumu dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit edilmesi zorunludur. Sürecin objektif ve sağlıklı yürütülmesi için; jüri üyelerinin seçiminde tarafsızlık ilkesinin dikkate alınması, kadroya başvuran adaylar bakımından güvence oluşturacaktır. Bilimsel temellere aykırı değerlendirme yapılmış olabileceği yönünde ciddi şüpheye neden olan jüri üyesi seçimleri ise; tarafsızlık ilkesini ihlal edecektir. Kadroya başvuran adayların, lisansüstü danışmanlarının doçentlik kadrosuna atama jürisinde yer alması da adaylar bakımından tarafsız ve objektif değerlendirme yapılması gerekliliğini ihlal edecek niteliktedir. Nitekim, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama sürecinde, her bir aday için rapor yazmaları ve kadroya atanacak birden fazla aday varsa tercihlerini belirtmeleri gereken jüri üyelerinin, tarafsız olarak seçilmeleri, sürecin bilimsel ve akademik gereklilikler doğrultusunda, objektif bir şekilde ilerlemesini sağlayacaktır. Uyuşmazlıkta; … Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dekanlığının 22/01/2021 tarihli yazılarıyla … Üniversitesinde görev yapan öğretim üyeleri Prof. Dr…., Doç. Dr…. ile … Üniversitesinde görev yapan Prof. Dr. …'in jüri üyesi olarak belirlendikleri, uyuşmazlığa konu kadroya ataması yapılan Dr. …'ın doktora danışmanının Prof. Dr. … olduğu, adayın makalelerinde Prof. Dr…'in yazar olarak yer aldığı ve adayın araştırmacı olduğu projelerde Prof. Dr. …'in proje yürütücüsü olduğu, Dr. …'ın kendisi için verdiği 6 kişilik referans listesinde; dava konusu doktor öğretim üyesi seçimi bilim jürisinde yer alan Jüri Üyesi Prof. Dr…., Jüri Üyesi Prof. Dr…. ve Jüri Üyesi Doç. Dr….'in yer aldıkları görülmüştür. Bu itibarla; davaya konu kadroya atanan adayın, doktora tez danışmanı olan, aynı zamanda pek çok ortak makale yayımladığı ve akademik çalışma yürüttüğü öğretim üyesinin, atama başvurusunu değerlendirmek üzere oluşturulan jüride yer almış olmasının, tarafsız ve objektif değerlendirme yapılması gerekliliğini ihlal ettiği, diğer jüri üyeleri ile birlikte atanan aday adına referans mektubu verdikleri anlaşıldığından, atama işleminin, hukuka ve akademik hizmet gereklerine aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın sonucu itibarıyla usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusunun reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararının anılan gerekçe ile onanması gerekmektedir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. … Bölge İdare Mahkemesi… İdari Dava Dairesinin … tarih ve E…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 12/02/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Tarafsızlık İlkesi ve İhlal Hâlleri

Jürinin tarafsız oluşturulması hem mevzuatın hem de idari yargı içtihadının aradığı temel koşuldur. Danıştay 8. Dairesi, E. 2022/3220, K. 2024/5098 sayılı kararında, kadroya atanan adayın yüksek lisans ve doktora tez danışmanının aynı zamanda o adayla pek çok ortak makale yayımlamış olan jüri üyesinin, tarafsız ve nesnel değerlendirme yapılması zorunluluğunu ihlal ettiğini belirlemiş ve ilgili atama işleminin hukuka ve akademik hizmet gereklerine aykırı olduğu sonucuna varmıştır. Aynı kararda, bilimsel temellere aykırı değerlendirme yapılmış olabileceği yönünde ciddi şüpheye neden olan jüri üyesi seçimlerinin de tarafsızlık ilkesini ihlal edeceği vurgulanmıştır. Danıştay bu davada Bölge İdare Mahkemesi kararını bozarak dosyayı yeniden incelenmek üzere geri göndermiştir.

Danıştay 8. Dairesi, E. 2023/961, K. 2025/747 sayılı kararında ise doktor öğretim üyesi kadrosuna ilişkin benzer bir uyuşmazlıkta, atanan adayın doktora tez danışmanının jüride yer almasının yanı sıra tüm jüri üyelerinin atanan aday adına referans mektubu verdiğinin de belirlenmesi üzerine atama işlemini hukuka aykırı bulmuştur. Danıştay, bu davada ilk derece mahkemesinin iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden bölge idare mahkemesi kararını, gerekçeyi değiştirerek onaylamıştır.

İdari Yargının Denetim Kapsamı

İdari yargı mahkemeleri jüri kararlarını hukuka uygunluk yönünden inceler; jüri üyelerinin tarafsızlığını ve oluşumun usul kurallarına uygunluğunu değerlendirir.

Jüri kararında usulsüzlük veya tarafsızlık ihlali tespit edildiğinde mahkeme işlemi iptal edebilir. Bununla birlikte, atanan başka bir adayın atamasının iptali kararı kesinleşse dahi, davacının o kadroya atanması gerektiği konusunda bu aşamada karar verilemeyeceği belirtilmiştir; kadro için yönetim kurulu görüşü alınması, dekan ya da ilgili müdürün kanaat ve önerilerini bildirmesi ve akabinde rektörün atama yetkisini kullanması aşamalarının yeniden işletilmesi gerekebilir. Bu tespit Danıştay 8. Dairesi'nin E. 2023/961, K. 2025/747 sayılı kararında yer almaktadır ve doktor öğretim üyesi kadrosuna ilişkindir; doçentlik kadrosu sürecinin farklı düzenlenmiş olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.

Dava Açma Süresi

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmemişse idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. İdari uyuşmazlıklarda bu süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde ise süre ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar; ilgililer düzenleyici işlem ya da uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilir.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Madde 7 – 1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. 2. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı, b) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği; Tarihi izleyen günden başlar. 3. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar. 4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz. Sürelerle ilgili genel esaslar

Dava Açmadan Önce İdareye Başvuru

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca, ilgililer idari dava açmadan önce işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi amacıyla üst makama ya da üst makam yoksa işlemi yapan makama idari dava açma süresi içinde başvurabilir. Bu başvuru zorunlu olmayıp ihtiyaridir; yapılması hâlinde işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması hâlinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.

2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 11Kaynağı aç
Madde 11 – 1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. 2. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır.[8] 3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır. 4. (Mülga: 10/6/1994-4001/6 md.) İptal ve tam yargı davaları:

Dava Konusu Yapılabilecek Gerekçeler

Atama işlemine karşı açılacak iptal davasında adayın jüri kararının hukuka aykırılığını somut biçimde ortaya koyması gerekir. Bu kapsamda öne sürülebilecek başlıca gerekçeler; tarafsızlık ilkesinin ihlali, jürinin oluşumundaki usul aykırılıkları ve gerekçeden yoksun raporlardır. Tez danışmanının jüride bulunması, ortak akademik çalışma geçmişi ve referans mektubu gibi olgular tarafsızlık ihlaline dayanak oluşturabilir.

Jüri Üyelerinin Disiplin Sorumluluğu

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 65. maddesi, öğretim elemanlarının disiplin işlemleri, disiplin amirlerinin yetkileri ve disiplin kurullarının oluşumu ile çalışma esaslarını YÖK tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleme yetkisi vermektedir. Tarafsızlık ilkesine aykırı görev yapan jüri üyeleri hakkında disiplin soruşturması başlatılmasının mümkün olabileceği belirtilmektedir; ancak somut disiplin yaptırımlarının kapsamı ve koşulları ilgili yönetmelik hükümlerine bağlıdır.

2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 65Kaynağı aç
Madde 65 – a. Aşağıdaki hususlar Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir: (1) Yükseköğretim Kurulunun teşkilatı, çalışma usulleri, üyelerinin seçimi ve yetkisinde olan seçim ve atamalarla ilgili hususlar, (2) Yükseköğretim Denetleme Kurulunun kuruluş ve işleyişi, denetleme usul ve esasları ile ilgili hususlar, (3) (Mülga: 17/2/2011-6114/11 md.) (4) Bu kanun kapsamındaki yükseköğretim kurumlarında doktor öğretim üyeliğine, doçentlik ve profesörlüğe yükseltilme ve atanma işlemleri,[79] (5) Öğretim elemanlarının yetiştirilme esasları, (6) Haftalık ders yükü çalışma esasları, (7) Yabancı uyruklu öğrencilerin harçları ile harçlar konusuna ilişkin uygulama esasları, (8) Ders kitaplarının ve teksirlerinin bastırılmasında uygulanacak esaslar ve ödenecek telif hakları ile ilgili hususlar, (9) Öğretim elemanları, memur ve diğer personel ile öğrencilerin disiplin işlemleri, disiplin amirlerinin yetkileri ve disiplin kurullarının teşkili ve çalışması ile ilgili hususlar,[80] (10) Yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı kuruluş ve birimler tarafından yapılacak bilimsel, teknik inceleme ve araştırma ile yayımların gerektireceği her türlü giderlere ve üniversitelerin inşaat, makine ve teçhizatı ile ilgili işlerle bunların bakım ve onarımlarına uygulanacak esaslar, (11) Öğretim elemanları; memur ve diğer personel ile öğrencilerin sicilleri ile ilgili hususlar, (12) (Değişik: 17/8/1983 – 2880/33 md.) Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretim alanları gözönünde tutularak gerekli yapı ve tesisler, araç – gereç, öğretim, yönetim kadrosu ve diğer akademik konular, (13) (Ek: 17/8/1983-2880/33 md.) Görevlendirme ve nakli ile ilgili eseslar ve bu Kanunun uygulanması ile ilgili diğer hususlar. (14) (Ek: 2/12/2016-6764/35 md.) Bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarının oluşumu, görevleri ve çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar. b. Aşağıdaki hususlar Üniversitelerarası Kurul tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir: (1) Lisansüstü öğretim esasları, (2) Bu Kanunun uygulanması ile ilgili diğer akademik hususlar. Yürürlükten kaldırılan kanun ve hükümler:

Sık Sorulan Sorular

Doçentlik kadrosu atama jürisi hangi kurallara göre oluşturulur?

2547 sayılı Kanun'un 24. maddesi ve Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin 11. maddesi uyarınca rektör, en az biri başka üniversiteden olmak üzere adayın bilim alanıyla ilgili üç profesörü ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde tespit eder; sözlü sınav yapılması hâlinde bu süre sınavların bitiş tarihinden itibaren işler. Birimin bölüm başkanının profesör olması hâlinde üyelerden birinin bu kişi olması zorunludur.

Tez danışmanının jüride bulunması hukuka aykırılık oluşturur mu?

Danıştay 8. Dairesi, atanan adayın yüksek lisans ve doktora tez danışmanının jüride yer almasının tarafsız ve nesnel değerlendirme zorunluluğunu ihlal ettiğini belirlemiş ve ilgili atama işlemini hukuka aykırı bulmuştur. Aynı dönemde ortak akademik çalışma yürütülmüş olması bu değerlendirmeyi pekiştiren bir etken olarak kararda yer almaktadır.

Atama işlemi iptal edilirse davacı o kadroya doğrudan atanır mı?

Atama işleminin iptali, davacının o kadroya atanması gerektiği sonucunu bu aşamada doğurmayabilir. Danıştay 8. Dairesi'nin E. 2023/961, K. 2025/747 sayılı kararında belirtildiği üzere, yönetim kurulu görüşü alınması, dekan veya müdürün önerisini bildirmesi ve rektörün atama yetkisini kullanması aşamalarının yeniden işletilmesi gerekir. Bu tespit doktor öğretim üyesi kadrosuna ilişkindir.

İdari yargıda dava açma süresi ne kadardır?

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, özel bir süre öngörülmeyen hâllerde idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. Bu süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.

Doçentlik kadrosu için üniversiteler ek koşul belirleyebilir mi?

2547 sayılı Kanun'un 24. maddesi doçent kadrolarına atama için ek koşul belirlenmesine olanak tanımaktadır. Doktor öğretim üyesi kadrosu için benzer bir yetki aynı kanunun 23. maddesinde ayrıca düzenlenmiş olup bu koşulların münhasıran bilimsel kaliteyi artırma amacına yönelik, nesnel ve denetlenebilir nitelikte olması ve YÖK onayıyla yürürlüğe girmesi öngörülmektedir.

2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 23Kaynağı aç
Madde 23 – (Değişik: 22/2/2018-7100/4 md.) a) Yükseköğretim kurumlarında açık bulunan doktor öğretim üyesi kadroları rektörlükçe ilan edilir. İlan edilen bu kadrolara fakültelerde dekan; diğer birimlerde müdürler, biri o birimin yöneticisi biri de o yükseköğretim kurumunun dışından olmak üzere üç profesör veya doçent tespit ederek bunlardan adayların her biri hakkında yazılı mütalaa isterler. Dekan veya ilgili müdür yönetim kurullarının görüşünü aldıktan sonra önerilerini rektöre sunar. Atama rektör tarafından en çok dört yıl süre ile yapılır. Her atama süresinin sonunda görev kendiliğinden sona erer. Görev süresi sona erenler yeniden atanabilirler. b) Doktor öğretim üyeliğine atanabilmek için, doktora ile tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak gerekir. c) Yükseköğretim kurumları, doktor öğretim üyesi kadrosuna atama için Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilirler. Doçentlik ve atama:[21]

Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.

Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

Avukat Erdal Ersoyİletişim ve randevu