Doçentlik kadrosuna atama sürecinde jüri kararının hukuka aykırı olduğunu düşünen aday, bu karara karşı idari yargıda iptal davası açabilir. Tarafsızlık ihlali ile jürinin oluşumundaki usul aykırılıkları bu denetimin odağında yer alır.
Danıştay 8. Daire, E. 2022/3220, K. 2024/5098Kaynağı aç
Jürinin Oluşumuna İlişkin Yasal Çerçeve
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca doçent kadrosuna başvuran adayların durumlarını incelemek üzere rektör, varsa biri ilgili birim yöneticisi ve en az biri başka üniversiteden olmak üzere üç profesör tespit eder. Bu profesörler her aday için ayrı ayrı birer rapor yazar; kadroya birden fazla aday varsa tercihlerini de bildirirler. Atama ise üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun bu raporları göz önünde tutarak alacağı karar üzerine rektör tarafından yapılır. Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin 11. maddesi uyarınca rektör, söz konusu üç profesörü ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde tespit eder; sözlü sınav yapılan hâllerde bu süre sözlü sınavların bitiş tarihinden itibaren işlemeye başlar. Kadronun bulunduğu birimin bölüm başkanının profesör olması hâlinde, üç üyeden birinin bölüm başkanı olması zorunludur.
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 24Kaynağı aç
Doktor öğretim üyesi kadrolarında ise ilgili birimin dekanı ya da müdürü, en az biri başka üniversiteden olmak üzere adayın bilim alanıyla ilgili üç profesör veya doçenti ilanın son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde tespit eder. Bu düzenleme Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin 6. maddesine dayanmaktadır.
Danıştay 8. Daire, E. 2023/961, K. 2025/747Kaynağı aç
Tarafsızlık İlkesi ve İhlal Hâlleri
Jürinin tarafsız oluşturulması hem mevzuatın hem de idari yargı içtihadının aradığı temel koşuldur. Danıştay 8. Dairesi, E. 2022/3220, K. 2024/5098 sayılı kararında, kadroya atanan adayın yüksek lisans ve doktora tez danışmanının aynı zamanda o adayla pek çok ortak makale yayımlamış olan jüri üyesinin, tarafsız ve nesnel değerlendirme yapılması zorunluluğunu ihlal ettiğini belirlemiş ve ilgili atama işleminin hukuka ve akademik hizmet gereklerine aykırı olduğu sonucuna varmıştır. Aynı kararda, bilimsel temellere aykırı değerlendirme yapılmış olabileceği yönünde ciddi şüpheye neden olan jüri üyesi seçimlerinin de tarafsızlık ilkesini ihlal edeceği vurgulanmıştır. Danıştay bu davada Bölge İdare Mahkemesi kararını bozarak dosyayı yeniden incelenmek üzere geri göndermiştir.
Danıştay 8. Dairesi, E. 2023/961, K. 2025/747 sayılı kararında ise doktor öğretim üyesi kadrosuna ilişkin benzer bir uyuşmazlıkta, atanan adayın doktora tez danışmanının jüride yer almasının yanı sıra tüm jüri üyelerinin atanan aday adına referans mektubu verdiğinin de belirlenmesi üzerine atama işlemini hukuka aykırı bulmuştur. Danıştay, bu davada ilk derece mahkemesinin iptal kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden bölge idare mahkemesi kararını, gerekçeyi değiştirerek onaylamıştır.
İdari Yargının Denetim Kapsamı
İdari yargı mahkemeleri jüri kararlarını hukuka uygunluk yönünden inceler; jüri üyelerinin tarafsızlığını ve oluşumun usul kurallarına uygunluğunu değerlendirir.
Jüri kararında usulsüzlük veya tarafsızlık ihlali tespit edildiğinde mahkeme işlemi iptal edebilir. Bununla birlikte, atanan başka bir adayın atamasının iptali kararı kesinleşse dahi, davacının o kadroya atanması gerektiği konusunda bu aşamada karar verilemeyeceği belirtilmiştir; kadro için yönetim kurulu görüşü alınması, dekan ya da ilgili müdürün kanaat ve önerilerini bildirmesi ve akabinde rektörün atama yetkisini kullanması aşamalarının yeniden işletilmesi gerekebilir. Bu tespit Danıştay 8. Dairesi'nin E. 2023/961, K. 2025/747 sayılı kararında yer almaktadır ve doktor öğretim üyesi kadrosuna ilişkindir; doçentlik kadrosu sürecinin farklı düzenlenmiş olabileceği göz önünde bulundurulmalıdır.
Dava Açma Süresi
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, özel kanunlarda ayrı bir süre öngörülmemişse idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. İdari uyuşmazlıklarda bu süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde ise süre ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar; ilgililer düzenleyici işlem ya da uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
Dava Açmadan Önce İdareye Başvuru
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca, ilgililer idari dava açmadan önce işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi amacıyla üst makama ya da üst makam yoksa işlemi yapan makama idari dava açma süresi içinde başvurabilir. Bu başvuru zorunlu olmayıp ihtiyaridir; yapılması hâlinde işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması hâlinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 11Kaynağı aç
Dava Konusu Yapılabilecek Gerekçeler
Atama işlemine karşı açılacak iptal davasında adayın jüri kararının hukuka aykırılığını somut biçimde ortaya koyması gerekir. Bu kapsamda öne sürülebilecek başlıca gerekçeler; tarafsızlık ilkesinin ihlali, jürinin oluşumundaki usul aykırılıkları ve gerekçeden yoksun raporlardır. Tez danışmanının jüride bulunması, ortak akademik çalışma geçmişi ve referans mektubu gibi olgular tarafsızlık ihlaline dayanak oluşturabilir.
Jüri Üyelerinin Disiplin Sorumluluğu
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 65. maddesi, öğretim elemanlarının disiplin işlemleri, disiplin amirlerinin yetkileri ve disiplin kurullarının oluşumu ile çalışma esaslarını YÖK tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleme yetkisi vermektedir. Tarafsızlık ilkesine aykırı görev yapan jüri üyeleri hakkında disiplin soruşturması başlatılmasının mümkün olabileceği belirtilmektedir; ancak somut disiplin yaptırımlarının kapsamı ve koşulları ilgili yönetmelik hükümlerine bağlıdır.
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 65Kaynağı aç
Sık Sorulan Sorular
Doçentlik kadrosu atama jürisi hangi kurallara göre oluşturulur?
2547 sayılı Kanun'un 24. maddesi ve Öğretim Üyeliğine Yükseltilme ve Atanma Yönetmeliği'nin 11. maddesi uyarınca rektör, en az biri başka üniversiteden olmak üzere adayın bilim alanıyla ilgili üç profesörü ilana son başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde tespit eder; sözlü sınav yapılması hâlinde bu süre sınavların bitiş tarihinden itibaren işler. Birimin bölüm başkanının profesör olması hâlinde üyelerden birinin bu kişi olması zorunludur.
Tez danışmanının jüride bulunması hukuka aykırılık oluşturur mu?
Danıştay 8. Dairesi, atanan adayın yüksek lisans ve doktora tez danışmanının jüride yer almasının tarafsız ve nesnel değerlendirme zorunluluğunu ihlal ettiğini belirlemiş ve ilgili atama işlemini hukuka aykırı bulmuştur. Aynı dönemde ortak akademik çalışma yürütülmüş olması bu değerlendirmeyi pekiştiren bir etken olarak kararda yer almaktadır.
Atama işlemi iptal edilirse davacı o kadroya doğrudan atanır mı?
Atama işleminin iptali, davacının o kadroya atanması gerektiği sonucunu bu aşamada doğurmayabilir. Danıştay 8. Dairesi'nin E. 2023/961, K. 2025/747 sayılı kararında belirtildiği üzere, yönetim kurulu görüşü alınması, dekan veya müdürün önerisini bildirmesi ve rektörün atama yetkisini kullanması aşamalarının yeniden işletilmesi gerekir. Bu tespit doktor öğretim üyesi kadrosuna ilişkindir.
İdari yargıda dava açma süresi ne kadardır?
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca, özel bir süre öngörülmeyen hâllerde idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış gündür. Bu süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
Doçentlik kadrosu için üniversiteler ek koşul belirleyebilir mi?
2547 sayılı Kanun'un 24. maddesi doçent kadrolarına atama için ek koşul belirlenmesine olanak tanımaktadır. Doktor öğretim üyesi kadrosu için benzer bir yetki aynı kanunun 23. maddesinde ayrıca düzenlenmiş olup bu koşulların münhasıran bilimsel kaliteyi artırma amacına yönelik, nesnel ve denetlenebilir nitelikte olması ve YÖK onayıyla yürürlüğe girmesi öngörülmektedir.
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 23Kaynağı aç
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

