Diyanet Personelinin Tabi Olduğu Hukuki Rejim
Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde görev yapan imam-hatip, müezzin-kayyım, başvaiz, vaiz, murakıp ve Kur'an kursu öğreticisi gibi din görevlileri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabidir. 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 9'uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, Başkanlık personelinin 657 sayılı Kanun ile bu kanunda düzenlenmeyen diğer nitelikleri ile atanmalarında dini öğrenim şartı aranan kadrolara dair ortak niteliklerin yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
657 Sayılı Kanun Madde 98/b Uyarınca Memuriyetin Sona Ermesi
657 sayılı Kanun'un 48'inci maddesinin (B) bendinin 2 numaralı alt bendinde memurların kurumların özel mevzuatında aranan şartları taşıması gerektiği, aynı Kanun'un 98'inci maddesinin (b) bendinde ise memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurluk sırasında bu şartlardan birinin kaybedilmesi halinde memuriyetin sona ereceği düzenlenmektedir.
657 sayılı Kanun'un 98/b maddesi uyarınca gerçekleştirilen memuriyetin sona erdirilmesi işlemi, Kanun'un 125'inci maddesinde düzenlenen bir disiplin cezası niteliği taşımamakta olup görev yapma vasfının yitirilmesi gerekçesiyle statünün son bulması niteliğindedir.
Ortak Nitelik Şartı ve Aranan Birlikte Koşullar
Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5'inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi doğrultusunda, atamalarında dini öğrenim esas alınan unvanlarda personelin itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olması ortak bir nitelik olarak aranmaktadır. Ancak yürürlükteki mevzuatta İslam törelerine aykırılık teşkil eden tutum, davranış, itikat ve hareketlerin neler olduğuna ilişkin somut ve açık bir düzenleme yer almamaktadır.
Din görevlisinin ortak nitelik şartını kaybettiği gerekçesiyle görevine son verilebilmesi için iki temel şartın birlikte gerçekleşmesi zorunludur. Bunlardan ilki İslam törelerine uygun olmayan bir fiilin varlığı, ikincisi ise bu fiilin personelin çevresinde bilinir hale gelmiş olmasıdır.
Memur Teminatı ve Çevrede Bilinirlik Ölçütü
Memur teminatı ilkeleri gereğince, özel nitelik koşulunun kaybedildiğinin kabul edilebilmesi için ilgilinin gayriahlaki tutum ve davranışlar sergilediğine dair çevresinde genel bir kanı oluşması ve isnat edilen eylemlerin toplumsal ahlak kuralları bakımından belli bir dereceye kadar ağır ve vahim nitelik taşıması aranır.
Çevrede bilinirlik unsuru, isnat konusu davranışın gizli özel hayat alanında kalmayıp görev çevresinde fark edilir hale gelmesini ifade eder. İdarenin tesis edeceği işlemlerde soyut söylenti, kanaat veya varsayımlar tek başına yeterli görülmemekte; bilinirlik durumunun somut ve ölçülebilir emarelerle ortaya konulması gerekmektedir.
İdari Süreç ve İptal Davası Açma Süresi
Yürütülen idari soruşturma neticesinde Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Kurulu tarafından din görevlisinin mevzuatta düzenlenen ortak nitelik şartını kaybettiği gerekçesiyle memurluğunun sona erdirilmesine karar verilebilmektedir.
657 sayılı Kanun'un 98/b maddesi uyarınca görevden çıkarılan Diyanet personeli, bu işlemin kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde yetkili idari yargı mercilerinde dava açma hakkına sahiptir.
Sıkça Sorulan Sorular
Diyanet personelinin 98/b maddesi uyarınca görevden çıkarılmasına karşı dava açma süresi ne kadardır?
657 sayılı Kanun'un 98/b maddesi uyarınca tesis edilen görevden çıkarma işlemine karşı, işlemin tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde idari dava açılması gerekmektedir.
98/b maddesine dayalı işlem bir disiplin cezası mıdır?
Hayır, 657 sayılı Kanun'un 98/b maddesi uyarınca memuriyetin sona erdirilmesi işlemi bir disiplin cezası niteliğinde olmayıp, görev yapma vasfının yitirilmesi gerekçesiyle statünün son bulmasıdır.
Özel hayata dair bir fiil tek başına ortak niteliğin kaybı gerekçesi yapılabilir mi?
Hayır, personelin görevine son verilebilmesi için İslam törelerine aykırı fiilin varlığı ile bu fiilin çevresinde bilinir olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi zorunludur; isnadın gizli özel hayat alanını aşarak görev çevresinde fark edilir hale geldiğinin somut emarelerle ortaya konulması gerekir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy