Memurların Yer Değiştirme Düzeni ve Hizmet Bölgeleri
Devlet memurlarının yer değiştirme suretiyle atanmalarına ilişkin temel ilkeler 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu yasal çerçevede Türkiye, hizmet gerekleri ve kamu hizmeti ihtiyaçları dikkate alınarak altı hizmet bölgesine ayrılmıştır. Yapılacak atamalarda bu bölgelerdeki personel gereksinimlerinin dengeli biçimde karşılanması esas alınır.
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik'in 12. maddesi gereğince; sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin mevzuata uygun şekilde belgelendirilmesi halinde memurlar, görev yaptıkları hizmet bölgelerindeki veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma sürelerini tamamlamadan talepleri üzerine yer değiştirme suretiyle atanabilirler.
Sağlık Mazereti ve Engellilik Durumuna Bağlı Tayin
Memurun sağlık mazeretine dayanarak nakil talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları veya yargı kararıyla vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığını ya da mevcut görev yerinin bu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini belgelemesi gerekir. Bu durumun eğitim ve araştırma hastanesinden veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile tevsik edilmesi zorunludur.
Sağlık mazeretine dayalı yer değişikliklerinde personel öncelikle görev yaptığı hizmet bölgesi içindeki başka bir hizmet alanına atanır. Bu usulle mazeretin karşılanamaması halinde ise kurumca ihtiyaç duyulan ve mazeretin giderilebileceği başka bir hizmet bölgesindeki hizmet alanına atama yapılabilir. Sağlık mazeretine dayanan atamalar belirli bir atanma dönemine tabi tutulmaksızın gerçekleştirilir.
657 sayılı Kanun'un 72. maddesine 6518 sayılı Kanun ile eklenen fıkra kapsamında, ilgili mevzuatına göre alınacak sağlık raporuyla kendisinin, eşinin veya birinci derecede kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin engelli olduğunu belgeleyen memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme talepleri idarece karşılanır.
Aile Birliği Mazereti Kapsamında Yer Değişikliği
Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği talep edildiğinde; kamu personeli olan eşin kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının bulunmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi bir görevde bulunması durumunda memur bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere atanabilir. Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışması durumunda kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere; farklı kurumlarda çalışmaları halinde ise kurumlar arasında koordinasyon sağlanarak öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere atama yapılabilir.
Eşi milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan memurlar, aile birliği mazereti çerçevesinde bu görevleri yürüten eşlerinin bulunduğu yere yer değiştirme talebinde bulunabilirler.
Memurun eşinin kamu personeli statüsünde bulunmadığı durumlarda, talep olunan görev mahallinde eşin müracaat gününden geriye doğru son iki yıllık dönemde asgari 360 gün sosyal güvenlik primi ödenmiş halde kendi namına ya da hizmet akdine istinaden çalışmış olması ve halen fiilen çalışmayı sürdürmesi aranır. Aile birliği gerekçesiyle bu haktan yararlanmak isteyen memur, evlilik birliğini ispatlayan belge ile eşinin prim dökümünü ve güncel çalışma durumunu tevsik eden kayıtları kurumuna teslim etmek zorundadır.
Kamu sağlığı yönünden kritik öneme sahip sağlık personeli ile Ticaret Bakanlığı bünyesindeki gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüklerinde zorunlu yer değişikliğine tabi personel için, tabi oldukları özel yönetmeliklerde kural getirilmesi şartıyla kamuda çalışmayan eşe dair farklı yöntem ve ölçütler öngörülebilir.
657 sayılı Kanun'un 72. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı bir teşkilatın bulunmaması veya teşkilat bulunmakla birlikte niteliğine uygun boş bir görevin olmaması durumunda, ilgilinin talebi üzerine memura eşinin görev süresiyle sınırlı olmak üzere belirli koşullarda izin verilebilir.
Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştiren memurlar, mazeretlerinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacakları resmi belgeyle çalıştıkları kuruma tevsik etmek zorundadır. Zorunlu çalışma süresini bu mazeretlere dayanarak tamamlamamış personelin mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlaması zorunludur.
Can Güvenliği Mazereti ve Koruyucu Tedbir Kapsamında Atama
Kendisinin, eşinin veya bakmakla yükümlü olduğu çocuklarından birinin görev yapılan yerde kalmasının can güvenliğini tehdit altında bırakacağını adli veya mülki idare makamlarından temin edeceği belgeyle tevsik eden memur, belirli bir atanma dönemi beklenmeksizin yer değişikliği talep edebilir. Bu mazerete dayalı atamalar öncelikle aynı hizmet bölgesindeki başka bir alana, görev yapılan bölgede ihtiyaç bulunmaması halinde ise diğer hizmet bölgelerine yapılır.
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi doğrultusunda hakkında adli makamlarca iş yerinin değiştirilmesine dair koruyucu tedbir kararı alınan memurun ataması da aynı hizmet bölgesindeki başka bir hizmet alanına, bölgede ihtiyaç bulunmaması halinde ise diğer hizmet bölgelerine gerçekleştirilebilir.
Öğrenim Durumu İstisnası ve Hizmet Gereği Atama
Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 16. maddesinin (g) bendi uyarınca, Bakanlık personeli sağlık ile ilgili bir alanda en az dört yıllık örgün öğrenim gördüğünü belgelendirmesi şartıyla, öğrenim süresiyle sınırlı olmak kaydıyla ve bir defaya mahsus olmak üzere öğrenim gördüğü yere atanabilir.
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik'in 11. maddesi kapsamında, yürütülen adli veya idari soruşturma sonucunda görev yaptığı yerde kalmasında sakınca görülen memurlar, o yerdeki zorunlu çalışma süresini doldurması beklenmeksizin hizmet gereği yer değiştirme suretiyle başka bir yere atanabilir. Memurlar, idarenin hizmet gereği tesis ettiği atama işlemlerine karşı 60 gün içinde yürütmenin durdurulması istemli iptal davası açabilirler.
İdari Başvuru Yolu ve Dava Açma Usulü
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesinin birinci fıkrasına göre ilgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlemin yapılması için idari makamlara başvuruda bulunabilirler. Bu kapsamda yapılan yer değişikliği taleplerine idarece otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer bu otuz günlük sürenin bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde konusuna göre Danıştay, idare ve vergi mahkemelerinde dava açma hakkına sahiptir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 10Kaynağı aç
Başvuruya karşı idarece otuz günlük süre içinde verilen cevap kesin değilse ilgili kişi bu cevabı istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi kesin cevabı da bekleyebilir. Kesin cevabın beklenmesi durumunda dava açma süresi işlemez; ancak bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez.
Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse ilgililer cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler. Genel dava açma süresi, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olup idari uyuşmazlıklarda bu süre yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar. Memurların yer değişikliği taleplerinin idarece açıkça reddedilmesi durumunda da altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılması gerekir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresi ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Bu düzenlemelerin uygulanması üzerine ilgililer düzenleyici işlem, uygulanan işlem veya her ikisi aleyhine birden dava açabilir; düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı uygulanan işlemin iptaline engel teşkil etmez.
Sağlık veya can güvenliği gerekçesiyle tayin talebinde bulunmak belirli bir atanma dönemine tabi midir?
Sağlık ve can güvenliği mazeretlerine dayalı olarak yapılacak yer değiştirme suretiyle atamalar belirli bir atanma dönemine tabi tutulmamıştır.
Eşi özel sektörde çalışan kamu görevlisi hangi koşullarda eş durumu tayini isteyebilir?
Kamu görevlisi olmayan bir eşe sahip memur, nakil istenen yerde eşinin müracaat tarihi itibarıyla son iki sene içinde 360 gün sosyal güvenlik primi yatırılmış biçimde kendi namına ya da bir işverene bağlı çalışması ve halihazırda işini sürdürmesi halinde eşinin bulunduğu yere atanabilir; başvuru dosyasına evlilik tevsik belgesi ile eşin prim ve çalışma evrakı sunulmalıdır.
Mazeret ataması yapılan memurun mazeret durumunu her yıl bildirmesi zorunlu mudur?
Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak atanan memurlar, mazeretlerinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacakları belge ile çalıştıkları kuruma tevsik etmekle yükümlüdür.
Memurun tayin başvurusuna idarece cevap verilmezse dava açma süresi nasıl hesaplanır?
2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca başvuruya otuz gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır ve ilgililer bu otuz günlük sürenin bittiği tarihten itibaren genel idari dava açma süresi olan altmış gün içinde iptal davası açabilirler.
Eşlerin her ikisinin de kamu personeli olması halinde atama yeri nasıl belirlenir?
Kurum içi yer değiştirme imkanı bulunmayan veya zorunlu atamaya tabi görevde olan eşin bulunduğu yere atama yapılabileceği gibi; eşlerin aynı kurumda olması durumunda kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, farklı kurumlarda olması durumunda ise koordinasyon sağlanarak öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere atama yapılabilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy