2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 33/a maddesine göre araştırma görevlisi en çok üç yıl için atanır ve atanma süresi sonunda görevi kendiliğinden sona erer. Aynı usulle yeniden atama mümkündür. 50/d maddesinde lisansüstü öğretim yapan öğrenciler her defasında bir yıl için araştırma görevlisi kadrosuna atanabilir. Sürenin dolması, incelenen 33/a uyuşmazlığında tek başına uzatmama sebebi sayılmamış; kamu yararı ve hizmet gereklerinin gözetilmesi gerektiği belirtilmiştir.
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 33Kaynağı aç
2547 sayılı YÜKSEKÖĞRETİM KANUNU m. 50Kaynağı aç
Danıştay 8. Daire, E. 2020/2216, K. 2023/793Kaynağı aç
33/a kapsamında atama ve sürenin sona ermesi
2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesine göre araştırma görevlileri, ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanının önerisi, bölüm başkanı, dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü ve rektörün onayıyla atanır. Atama en çok üç yıl içindir. Atanma süresi sonunda görev kendiliğinden sona erer. Yeniden atama aynı usulle yapılabilir.
Aynı maddeye göre araştırma görevlisi kadrosuna başvurabilmek için, sınavın yapıldığı yılın ocak ayının birinci günü itibarıyla otuz beş yaşının doldurulmamış olması gerekir. Madde kesiti, bu şartın yeniden atamada ayrıca aranacağını düzenlemez.
Lisansüstü eğitim ve öğretim için yurt dışına gönderilecek araştırma görevlileri hakkında, 33/a maddesindeki atama süresine ilişkin hüküm uygulanmaz. Bu istisna, yurt dışına gönderilmeyen araştırma görevlilerinin atama süresini değiştirmez.
50/d kapsamındaki bir yıllık atama
2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi, lisansüstü öğretim yapan öğrencilerin kendilerine tahsis edilebilecek burslardan yararlanabileceğini ve her defasında bir yıl için araştırma görevlisi kadrosuna da atanabileceğini düzenler. Bu bir yıllık atama, 33/a maddesindeki en çok üç yıllık atamadan ayrıdır. Maddenin bu kesiti, azami öğrenim süresi dolunca kadro ilişkisinin kesilip kesilmeyeceğini ayrıca hükme bağlamaz.
Yeniden atamada takdir yetkisi
Danıştay 8. Dairesinin E. 2020/2216, K. 2023/793 sayılı kararında, 2547 sayılı Kanun'un 33/a maddesi uyarınca atanan araştırma görevlilerinin yeniden atanmasında idarenin takdir yetkisi bulunduğu, bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu belirtilmiştir. Daire, somut olayda görev süresinin sona erecek olmasının tek başına uzatmama sebebi olamayacağını; uzatma veya uzatmama değerlendirmesinde kamu yararı ve hizmet gereklerinin gözetilmesi gerektiğini ifade etmiştir.
Aynı kararda yalnızca uyarma cezası verilmiş olması, görev süresinin uzatılmaması için tek başına yeterli görülmemiş ve işlem kamu yararı ile hizmet gerekleri yönünden hukuka uygun bulunmamıştır. Kararın sonucu işlemin iptali değildir. Daire, bölge idare mahkemesi kararını bozmuş ve dosyayı yeniden karar verilmek üzere göndermiştir.
Yaş şartının somut bir yeniden atama uyuşmazlığındaki yeri
Danıştay 8. Dairesinin E. 2024/1190, K. 2025/2033 sayılı kararı, vakıf yükseköğretim kurumunda belirli süreli iş sözleşmesiyle görev yapan araştırma görevlisine ilişkindir. Daire, otuz beş yaşını doldurmamış olma şartını araştırma görevliliği kadrosuna ilk başvuru ve giriş sınavına ilişkin saymış; önceden araştırma görevlisi olarak görev yapan kişiye uygulanamayacağını belirtmiştir. Yeniden atamada bu şart aranmadığından somut olayda idarenin bağlı yetkisinin bulunmadığı kabul edilmiştir. Bu kabul, yaş şartına dayalı ret gerekçesine yöneliktir ve başka fesih gerekçeleri hakkında nihai hüküm kurulmamıştır.
Danıştay 8. Daire, E. 2024/1190, K. 2025/2033Kaynağı aç
Çoğunluk değerlendirmesine göre, görevin uzatılıp uzatılmamasındaki takdir yetkisi kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır. Görev aksatma, ihmal, disiplinsizlik, akademik yetersizlik veya başarısızlık ya da hizmete ihtiyaç kalmadığına dair hukuken kabul edilebilir somut bir sebep ortaya konulursa göreve son verilebileceği sonucuna varılmıştır. Karşı oy ise süresi biten sözleşmenin uzatılmamasında hukuka aykırılık bulunmadığı ve bölge idare mahkemesi kararının gerekçe değiştirilerek onanması gerektiği görüşündedir. Karşı oy çoğunluk sonucu değildir.
Daire temyiz istemini kabul ederek bölge idare mahkemesi kararının bozulmasına ve dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere geri gönderilmesine karar vermiştir. Karar 11/03/2025 tarihinde oyçokluğuyla ve kesin olarak verilmiştir. Yaş şartına ilişkin değerlendirme bozma gerekçesinin parçasıdır.
Öğretim görevlisine ilişkin hüküm ve kararların sınırı
Danıştay 8. Dairesinin E. 2019/230, K. 2022/3232 sayılı kararı, meslek yüksekokulunda öğretim görevlisi olarak çalışan kişinin görev süresinin uzatılmaması işleminin iptali isteminden doğmuştur. Karar araştırma görevlisini konu almaz. 2547 sayılı Kanun'un 31. maddesine göre öğretim görevlileri, öğretim üyesi kadrolarına en çok iki yıl atanabilir. Süre sonunda işgal edilen kadroya başvuran öğretim üyesi bulunmaması ve göreve devamda yarar görülmesi hâlinde aynı usulle yeniden atama yapılabilir. Atanma süresi sonunda görev kendiliğinden sona erer; yeniden atama mümkündür ve bu durumda ilk atama usulü uygulanır.
Danıştay 8. Daire, E. 2019/230, K. 2022/3232Kaynağı aç
2547 sayılı Kanun'un 31. maddesi, konservatuvarlar ile meslek yüksekokullarına gerektiğinde sürekli olarak öğretim görevlisi atanabileceğini belirtir. Bu olanak öğretim görevlisine ilişkindir; araştırma görevlisine uygulanacağına dair bir kayıt yoktur.
E. 2019/230, K. 2022/3232 sayılı kararda, takdir yetkisine dayanılarak yapılan işlemlerin yargı denetimi dışında kalmadığı ve takdirin hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığının idari yargı mercilerince denetlendiği belirtilmiştir. Bu denetim, idarenin belirli yönde işlem yapmaya zorlanabileceği anlamına gelmez. Takdir yetkisinin mutlak olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu ve takdire dayanan işlemlerin sebep ile maksat yönünden denetime bağlı bulunduğu ifade edilmiştir.
Daire, somut dosyada ceza davasındaki beraat nedeniyle ceza soruşturmasının işlem sebebi olmaktan çıktığını değerlendirmiştir. Öğretim görevlisi ihtiyacı ayrıntılı araştırılmadan verilen ret kararına karşı istinafın reddini hukuka uygun görmemiş; temyiz istemini kabul ederek bölge idare mahkemesi kararının bozulmasına ve dosyanın yeniden karar için geri gönderilmesine hükmetmiştir. Bu sonuç, dosyadaki beraat ve ihtiyaç araştırmasının eksikliğine bağlıdır. Beraatin her uzatmama işlemini hukuka aykırı hâle getirdiği sonucu çıkmaz.
Karar düzeltme incelemesindeki somut gerekçe
Danıştay 8. Dairesinin E. 2020/1852, K. 2021/7129 sayılı kararı, öğretim görevlisinin görev süresi uzatılmayarak ilişiğinin kesilmesi işleminden doğan karar düzeltme uyuşmazlığına ilişkindir. Konu araştırma görevlisi değildir. Kararın sonucu, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesine dayalı karar düzeltme isteminin reddidir. Bu kararla idari işlemin iptal edildiği söylenemez.
Danıştay 8. Daire, E. 2020/1852, K. 2021/7129Kaynağı aç
Danıştay dava daireleri ile İdari veya Vergi Dava Daireleri kurullarının kararlarına karşı karar düzeltme yoluna başvurulabilmesi, 2577 sayılı Kanun'un 54. maddesinde yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Daire, görev süresini uzatmama takdirinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanıldığının geçerli, somut ve objektif nedenlerle ortaya konulmasını aramıştır. Dosyaya özgü gerekçede, üç saatlik ders yükünün başka bölüm veya birimlerde görevlendirmeyle tamamlatılabileceği ve görevi devam edecek öğretim elemanının nasıl, ne şekilde ve hangi ölçütlerle belirlendiğinin somut olarak ortaya konulamadığı ifade edilmiştir. Saat, eleman sayısı ve ders sınırına ilişkin açıklamalar bu olayın gerekçesidir; genel bir zorunlu kurala dönüştürülemez.
Dava süresi ve genel yetki kuralı
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesine göre, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde dava açma süresi altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür. İdari uyuşmazlıklarda süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 7Kaynağı aç
2577 sayılı Kanun'un 32. maddesine göre, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesi gösterilmemişse yetkili mahkeme, dava konusu idari işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. Aynı maddede, Kanunun uygulanmasında yetkinin kamu düzeninden olduğu belirtilmiştir.
2577 sayılı İDARİ YARGILAMA USULÜ KANUNU m. 32Kaynağı aç
Araştırma görevlisinin görevi süre sonunda kendiliğinden sona erer mi?
33/a kapsamında en çok üç yıl için atanan araştırma görevlisinin görevi, atanma süresi sonunda kendiliğinden sona erer. Aynı usulle yeniden atama mümkündür.
50/d araştırma görevlisi ne kadar süreyle atanır?
2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesine göre lisansüstü öğretim yapan öğrenci, her defasında bir yıl için araştırma görevlisi kadrosuna atanabilir.
Sürenin dolması tek başına uzatmama sebebi olur mu?
33/a kapsamındaki somut uyuşmazlıkta görev süresinin sona erecek olması tek başına uzatmama sebebi sayılmamıştır. Uzatma veya uzatmama yönündeki değerlendirmede kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilir.
Uyarma cezası uzatmama için yeterli olur mu?
İncelenen 33/a uyuşmazlığında yalnızca uyarma cezası verilmiş olması, görev süresinin uzatılmaması için tek başına yeterli görülmemiştir. Kararın sonucu bozma ve dosyanın yeniden karar için gönderilmesidir.
İptal davası için genel süre ne kadardır?
Özel kanununda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde idare mahkemesinde dava açma süresi altmış gündür. İdari uyuşmazlıklarda süre, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

