18 Ağustos 2026’da değişen 5275 sayılı Kanun m.107/5, 15 yaş doluncaya kadar infaz kurumunda geçirilen bir günün iki gün sayılmasını; kasten öldürme (TCK m.81,82,83), cinsel dokunulmazlığa karşı m.102 ve 103, uyuşturucu imal ve ticareti (m.188) ve suç işlemek amacıyla örgüt kurma (m.220) dışında düzenlemiştir. Hesap koşullu salıverilmeye ilişkindir; tutukluluk mahsubuyla karıştırılmamalıdır. Önceki suçlarda TCK m.7 kapsamında lehe kanun değerlendirilmeden eski avantajın kalktığı sonucuna varılamaz.
7593 sayılı Kanun, Madde 7Kaynağı aç
Denetimli Serbestlik Tedbirinin Yasal Şartları
Denetimli serbestlik, cezanın belirli koşullarla cezaevi dışında tamamlanmasını hedefleyen bir infaz usulüdür. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 105/A maddesi gereğince, açık ceza infaz kurumlarında ya da çocuk eğitimevlerinde barınan, koşullu salıverilme tarihine en fazla bir yıl kalmış iyi hâlli mahkûmlar talepte bulunduklarında bu uygulamaya tabi tutulabilir. Açık kuruma ayrılma niteliklerine sahip olmasına karşın kendi kusuru veya iradesi dışındaki sebeplerle açık kuruma nakledilemeyen ya da kapalı infaz kurumuna iade edilen iyi hâlli kişiler de yasal şartları taşımak kaydıyla bu haktan yararlanabilmektedir.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 105/AKaynağı aç
5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesinin 1. fıkrasına eklenen hükme göre, söz konusu infaz yönteminden faydalanılabilmesi için mahkûmun kurumda asgari beş gün kalması ve koşullu salıverilme süresine kadar cezaevinde geçirmesi mecburi olan müddetin en az onda birini fiilen infaz kurumunda tamamlamış bulunması aranır.
30 Mart 2020 Öncesinde İşlenen Suçlarda Geçici İnfaz Düzenlemesi
İnfaz rejiminin belirlenmesinde hükmün verildiği tarih değil, suç fiilinin işlendiği tarih esas alınır. 5275 sayılı Kanun'un geçici 6. maddesi uyarınca, 30 Mart 2020 tarihine kadar işlenen ve yasal olarak istisna tutulmayan suçlar bakımından 105/A maddesinde öngörülen bir yıllık denetimli serbestlik süresi kural olarak üç yıl şeklinde uygulanır. Bu geçici denetimli serbestlik hükmü, iyi hâlli olmak koşuluyla kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlüler hakkında da tatbik edilir.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. Geçici Madde 6Kaynağı aç
Koşullu salıverilmeye ilişkin genel infaz rejiminde 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin 2. fıkrası uyarınca süreli hapis cezalarında kural olarak cezanın yarısının ceza infaz kurumunda çekilmesi aranır. Geçici 6. madde kapsamına giren ve yasal istisnalar arasında sayılmayan 30 Mart 2020 öncesinde işlenmiş suçlarda ise bu genel koşullu salıverilme dengesine ek olarak denetimli serbestlik süresi üç yıl olarak işletilmektedir.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 107Kaynağı aç
Geçici İnfaz Rejiminin İstisnaları ve Kapsam Dışı Suçlar
5275 sayılı Kanun'un geçici 6. maddesinin 1. fıkrasındaki üç yıllık denetimli serbestlik süresi bütün suçlar için geçerli değildir. Kasten öldürme suçları, kasten yaralama suçunun belirli nitelikli hâlleri, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, işkence, eziyet, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar bu düzenlemenin dışındadır.
İstisna kapsamına giren cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu yaptırımları belirlemiştir. TCK m. 102/1 uyarınca cinsel davranışlarla bir kimsenin vücut dokunulmazlığını ihlal eden fail mağdurun şikâyeti üzerine beş yıldan on yıla kadar, fiilin sarkıntılık düzeyinde kalması hâlinde iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Fiilin vücuda organ veya sair cisim sokulmasıyla işlenmesi durumunda TCK m. 102/2 uyarınca on iki yıldan az olmamak üzere hapis cezası verilir ve bu fiilin eşe karşı işlenmesi şikâyete tabidir. TCK m. 103/1 gereğince çocuğu cinsel yönden istismar eden fail sekiz yıldan on beş yıla kadar hapis cezası alır; sarkıntılık düzeyinde ceza üç yıldan sekiz yıla kadardır. Cebir, tehdit ve hile olmaksızın on beş yaşını bitirmiş çocukla cinsel ilişkide bulunma fiili TCK m. 104/1 uyarınca şikâyet üzerine iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır. Cinsel taciz suçu ise TCK m. 105/1 uyarınca şikâyet üzerine üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası, mağdurun çocuk olması hâlinde altı aydan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 102Kaynağı aç
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 103Kaynağı aç
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 104Kaynağı aç
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 105Kaynağı aç
Özel hayata ve haberleşme gizliliğine yönelik suçlar bakımından TCK m. 132/1 uyarınca haberleşmenin gizliliğini ihlal eden kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası alır ve içeriklerin kaydı hâlinde ceza bir kat artırılır. Aleni olmayan konuşmaların rıza dışı dinlenmesi veya kaydedilmesi TCK m. 133/1 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasını doğurur. Özel hayatın gizliliğini ihlal eden fail TCK m. 134/1 gereğince bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır; görüntü veya seslerin kayda alınması hâlinde ceza bir kat artırılır. Kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi fiili ise TCK m. 135/1 kapsamında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına tabidir.
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 132Kaynağı aç
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 133Kaynağı aç
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 134Kaynağı aç
5237 sayılı TÜRK CEZA KANUNU m. 135Kaynağı aç
5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin 2. fıkrası uyarınca kasten öldürme, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunun 5237 sayılı Kanun'un 87. maddesinin 2. fıkrasının (d) bendindeki hâli, işkence, eziyet, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar ile belirli casusluk suçlarından süreli hapis cezasına mahkûm olanlar cezalarının 2/3'ünü infaz kurumunda çektikleri takdirde koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. Ayrıca TCK m. 102/2 kapsamındaki cinsel saldırı, TCK m. 103 kapsamındaki çocukların cinsel istismarı, TCK m. 104/2-3 kapsamındaki reşit olmayanla cinsel ilişki ve TCK m. 188 kapsamındaki uyuşturucu ticareti suçlarından süreli hapis cezasına mahkûm olanlar bakımından koşullu salıverilme oranı 5275 sayılı Kanun'un 108. maddesinin 9. fıkrası gereği 3/4 olarak uygulanır.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 108Kaynağı aç
Kadın, Yaşlı, Hasta ve Çocuk Hükümlülere Özgü Rejim
5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesinin 3. fıkrasının (a) bendi doğrultusunda, 0-6 yaş aralığında evladı bulunan ve koşullu salıverilmesine azami iki yıl kalan kadın hükümlüler denetimli serbestlik tedbirine başvurabilir. 30 Mart 2020 tarihinden önce işlenen suçlar yönünden ise geçici 6. maddenin 2. fıkrasının (a) bendindeki özel hükümle, ilgili istisnalar saklı kalmak üzere, aynı yaş grubunda çocuğu olan kadın hükümlüler ile 70 yaşını tamamlamış kişiler bakımından bu mühlet dört yıl olarak tatbik edilir.
5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesi çerçevesinde, ağır bir hastalık, engellilik veya kocama sebebiyle yaşamını tek başına idame ettiremeyen hükümlülerin durumunu Adli Tıp Kurumundan alınan ya da Adalet Bakanlığınca yetkilendirilen tam teşekküllü hastanelerce düzenlenip Adli Tıp Kurumunca onaylanan bir raporla belgelendirmeleri durumunda, koşullu salıverilmelerine üç yıl veya daha az süre kala denetimli serbestlikten faydalanmaları mümkündür. 30 Mart 2020 tarihine kadar işlenen fiiller bakımından ise geçici 6. maddenin 2. fıkrasının (b) bendi gereğince, aynı sağlık nedenleriyle tek başına hayatını sürdüremeyen altmış beş yaşını bitirmiş hükümlüler, infaz kurumunda geçirilmesi gereken azami süre sınırına bakılmaksızın bu infaz usulünden yararlanabilir.
18 Ağustos 2026 sonrası yeni düzenlemenin genel kuralı bakımından; suç tarihi ve TCK m.7 kapsamında lehe kanun değerlendirmesi saklı olmak üzere: Genel infaz rejiminde koşullu salıverilme süresi hesaplanırken 5275 sayılı Kanun'un 107. maddesinin 5. fıkrası gereğince hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçirdiği bir gün iki gün sayılır. 30 Mart 2020 tarihine kadar işlenen suçlarda ise geçici 6. maddenin 4. fıkrası uyarınca on beş yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçirilen bir gün üç gün, on sekiz yaşını dolduruncaya kadar geçirilen bir gün ise iki gün olarak dikkate alınır.
Müebbet Hapis, Örgütlü Suçlar, Tekerrür ve Adli Para Cezası
Genel koşullu salıverilme rejiminde iyi hâlli olmak kaydıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında otuz yıl, müebbet hapis cezasında yirmi dört yıl infaz kurumunda çekilmelidir. Suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlarda bu süreler ağırlaştırılmış müebbette otuz altı yıl, müebbette otuz yıl, süreli hapis cezalarında ise kural olarak 2/3 şeklinde uygulanır. Devletin Güvenliğine, Anayasal Düzene ve Milli Savunmaya Karşı Suçların bir örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde ise koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.
Birden fazla cezaya mahkûmiyet hâlinde koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken azami süre; birden fazla ağırlaştırılmış müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet ile müebbet hâlinde otuz altı yıl, birden fazla müebbet hâlinde otuz yıl, bir ağırlaştırılmış müebbet ile süreli hapis hâlinde en fazla otuz altı yıl, bir müebbet ile süreli hapis hâlinde en fazla otuz yıl, birden fazla süreli hapis mahkûmiyetinde ise en fazla yirmi sekiz yıldır.
Suçta tekerrür hâlinde koşullu salıverilme oranı 5275 sayılı Kanun'un 108. maddesi uyarınca belirlenir ve mükerrir hakkında cezanın infazının tamamlanmasından sonra başlamak üzere bir yıldan az olmamak şartıyla denetim süresi öngörülür. İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda 5275 sayılı Kanun'un 108. maddesinin 3. fıkrasına eklenen açık hüküm uyarınca süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı 3/4 olarak tatbik edilir.
5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesinin 4. fıkrası uyarınca, adli para cezasının ödenmemesi sebebiyle cezası hapse çevrilen hükümlüler denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaz usulünden yararlanamazlar.
Karar Mercii, İnfaz Süreci ve Yükümlülüklerin İhlali
Denetimli serbestlik tedbiri kendiliğinden tatbik edilen bir müessese değildir. Açık infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlünün başvurusu üzerine, kurum idaresince hazırlanan değerlendirme raporu gözetilerek infaz işlemlerini yürüten Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer infaz hâkimi tarafından karar verilir. Koşullu salıverilme aşamasında da ceza infaz kurumu idaresinin düzenlediği gerekçeli rapor infaz hâkimliğine intikal ettirilir ve infaz hâkimi koşullu salıverilmeye dosya üzerinden karar verir.
Ceza infaz kurumundan ayrılan hükümlünün, talebinde belirttiği Denetimli Serbestlik Müdürlüğüne beş gün içinde müracaat etmesi zorunludur. TCK m. 191 kapsamındaki kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından hükümlü bulunanlar denetimli serbestlik süresince ayrıca tedavi ve rehabilitasyon programlarına katılma yükümlülüğüne tabi tutulur.
Beş gün içinde müdürlüğe müracaat etmeyen, denetim planına veya belirlenen yükümlülüklere uymamakta ısrar eden ya da kuruma geri dönmek isteyen hükümlüler, denetimli serbestlik müdürlüğünün talebi üzerine infaz hâkimi kararıyla açık ceza infaz kurumuna gönderilir. Müracaat süresinin bitiminden itibaren iki gün geçmiş olmasına karşın müracaat etmeyenler ile kuruma iade kararına rağmen iki gün içinde en yakın Cumhuriyet başsavcılığına teslim olmayan hükümlüler hakkında TCK m. 292 ve 293 firar hükümleri uygulanır.
Denetimli serbestlik tedbirinin uygulanması sırasında hükümlünün alt sınırı en az bir yıl hapis cezası gerektiren kasıtlı bir suç işlediği iddiasıyla aleyhine kamu davası açılması durumunda, denetimli serbestlik müdürlüğünün istemiyle infaz hâkimince hükümlünün açık kuruma gönderilmesine hükmedilebilir. Yargılama neticesinde beraat, ceza verilmesine yer olmadığı, davanın düşmesi ya da reddi kararları tesis edilirse infaz hâkimi denetimli serbestliğe devam edilmesine karar verir. Koşullu salıverilmiş olan hükümlünün denetim süresi içerisinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlemesi ya da hâkim uyarısına karşın yükümlülüklerine uymamakta diretmesi durumunda ise koşullu salıverilme kararı geri alınır.
Denetimli serbestlik tedbiri resen uygulanır mı?
Hayır, denetimli serbestlik resen uygulanmaz; hükümlünün talebi, ceza infaz kurumu idaresinin değerlendirme raporu ve infaz hâkiminin kararı aranır.
Tahliye sonrasında denetimli serbestlik müdürlüğüne başvuru süresi ne kadardır?
Hükümlünün ceza infaz kurumundan ayrıldıktan sonra talebinde belirttiği Denetimli Serbestlik Müdürlüğüne beş gün içinde müracaat etmesi zorunludur.
Ödenmeyen adli para cezası sebebiyle hapse çevrilen cezalarda denetimli serbestlik geçerli midir?
Hayır, adli para cezasının ödenmemesi neticesinde cezası hapse dönüştürülen hükümlüler 5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesi kapsamındaki denetimli serbestlik tedbirinden yararlanamaz.
Denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyulmazsa hangi yaptırımlar uygulanır?
Müdürlüğe başvurmayan veya programa uymamakta ısrar eden hükümlü infaz hâkimi kararıyla açık cezaevine gönderilir; yasal iki günlük ek sürede başvurmayan veya teslim olmayanlar hakkında firar hükümleri işletilir.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy

