5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 110. maddesi uyarınca hapis cezalarının infazında hafta sonu infaz, geceleri infaz ve konutta infaz olmak üzere üç ayrı özel infaz usulü uygulanabilmektedir. Hükümlünün talebi doğrultusunda infaz hâkimi tarafından karara bağlanan bu özel rejimlere cezanın infazına başlandıktan sonra da geçilebilir; uygulamanın usul ve esasları ise yönetmelikle belirlenir.
5275 sayılı CEZA VE GÜVENLİK TEDBİRLERİNİN İNFAZI HAKKINDA KANUN m. 110Kaynağı aç
Geceleyin ve Hafta Sonu İnfaz Usulünün Şartları ve Saatleri
Geceleyin ve hafta sonu infaz usulünden yararlanabilmek için kasten işlenen suçlarda toplam ceza süresi üç yıl veya daha az, taksirle öldürme suçu hariç olmak üzere taksirle işlenen suçlarda ise beş yıl veya daha az olmalıdır. Hafta sonu infazı her hafta cuma günü saat 19.00'da ceza infaz kurumuna girilip pazar günü aynı saatte çıkılmasıyla; geceleyin infaz ise hafta sonları hariç olmak üzere her gün saat 19.00'da kuruma girilip ertesi gün saat 07.00'de çıkılması suretiyle yerine getirilir.
Hafta sonu infaz biçimi, hükümlünün iş yaşamı ve ailevi durumu ile kurumun düzen ve işleyişi göz önünde tutularak ceza infaz kurumu idaresince, toplam infaz süresi aynı kalmak koşuluyla hafta içi günlerde de uygulanabilir.
Adli para cezasının ödenmemesi sebebiyle hapis cezasına çevrilen mahkûmlar, koşullu salıverilme kararı geri alındığı için bakiye cezasını tamamlaması gerekenler ve 5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesinin altıncı ve yedinci fıkraları uyarınca açık ceza infaz kurumuna gönderilenler geceleyin ve hafta sonu infaz usulünden yararlanamaz. Buna karşılık tekerrür veya ikinci kez tekerrür hükümleri uygulanan hükümlüler ile açık ceza infaz kurumunda bulunan mahkûmlar bu infaz usullerine başvurma hakkına sahiptir.
Yaş Gruplarına Göre Konutta İnfaz Şartları
5275 sayılı Kanun'un 110. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında kadın, çocuk veya altmış beş yaşını bitirmiş hükümlülerin mahkûm oldukları toplam üç yıl veya daha az süreli hapis cezalarının konutlarında çektirilmesine infaz hâkimi tarafından karar verilebilir.
Yetmiş yaşını bitirmiş kişilerin mahkûm oldukları toplam dört yıl veya daha az, yetmiş beş yaşını bitirmiş kişilerin ise toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezaları konutta infaz edilebilir.
Seksen yaşını bitirmiş bulunan hükümlülerin çarptırıldıkları toplam altı yıl veya daha az süreli hapis cezalarının infazı da konutlarında yerine getirilebilir.
Kadın Hükümlüler İçin Doğuma Dayalı Konutta İnfaz
Doğum yapmış kadın hükümlüler açısından, doğumun üzerinden altı ay geçtikten sonra ve henüz bir yıl altı ay dolmamışken, toplam beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarının ya da infaz sürecinde hapse çevrilen adli para cezalarının infaz hâkimliğince konutta çektirilmesi mümkündür.
Doğum gerekçesiyle konutta infaz kararı verildikten sonra çocuğun vefat etmesi veya anasından başka bir kimseye verilmesi halinde infaz hâkimi konutta infaz uygulamasına ilişkin kararını derhal kaldırır.
Ağır Hastalık veya Engellilik Sebebiyle Konutta İnfaz
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm olanlar hariç olmak üzere, hapis cezasına mahkûm edilen veya adli para cezası infaza çevrilen hükümlülerden maruz kaldığı ağır hastalık ya da engellilik sebebiyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyeceği usulünce tespit edilen ve toplum güvenliği açısından ağır ve somut bir tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen kişilerin cezası konutta çektirilebilir. Bu halde tam teşekküllü hastane sağlık kurulu raporu ve Adli Tıp Kurumu onayı aranır.
Hastalık ve engellilik sebebiyle konutta infazına karar verilen hükümlünün sağlık durumu Cumhuriyet başsavcılığınca birer yıllık dönemler halinde incelettirilir; iyileşme belirlenirse infaz hâkimi konutta infaz kararını kaldırır. Bu fıkra kapsamında toplam cezası on yıldan fazla olan hükümlülerin elektronik izleme cihazları vasıtasıyla denetlenmesi zorunludur.
Denetimli Serbestlik İlişkisi ve Yükümlülüklerin İhlali
Cezası özel infaz usullerine göre çektirilen hükümlüler hakkında tabi oldukları infaz rejimine göre koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hükümleri tatbik olunur.
Hükümlünün geçerli bir mazereti bulunmaksızın özel infaz usulünün yükümlülüklerine aykırı hareket etmesi durumunda infaz hâkimliğince bu usule son verilir ve bakiye ceza genel hükümler uyarınca ceza infaz kurumlarında infaz edilir. Özel infaz usulünde geçirilen süreler infazdan mahsup edilmekle birlikte, yükümlülük ihlali nedeniyle kurum infazına dönüldüğünde 5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesinde düzenlenen denetimli serbestlik hükümlerinden yararlanılamaz.
Ağır hastalık, engellilik veya doğuma bağlı konutta infaz halleri hariç tutulmak üzere, 5275 sayılı Kanun'un 110. maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca denetimli serbestlik tedbirine ilişkin yasal yükümlülükleri yerine getirmeyen hükümlüler özel infaz usullerinden faydalanamaz.
İnfaz Hâkimliği Kararlarına Karşı İtiraz Yolu
5275 sayılı Kanun'un 110. maddesinde düzenlenen özel infaz usullerine ilişkin infaz hâkimliği tarafından verilen kararlara karşı itiraz kanun yolu açıktır. İtiraz mercii sıfatıyla ağır ceza mahkemesine başvurulur; itiraz merciinin ret kararı vermesi halinde olağanüstü kanun yolu niteliğindeki kanun yararına bozma yoluna gidilebilir.
Geceleyin infaz hangi saatler arasında uygulanır?
Geceleyin infaz usulü, hafta sonları hariç olmak üzere her gün saat 19.00'da ceza infaz kurumuna girilip ertesi gün saat 07.00'de çıkılması suretiyle infaz hâkimi kararıyla yerine getirilir.
Hafta sonu infazı hangi gün ve saatlerde uygulanır?
Hafta sonu infaz usulünde hükümlü cuma günleri saat 19.00'da kuruma giriş yapar ve pazar günleri aynı saatte kurumdan ayrılır; idarece süresi aynı kalmak üzere hafta içine de kaydırılabilir.
Hastalık sebebiyle konutta infazda elektronik cihaz ne zaman zorunludur?
Ağır hastalık veya engellilik sebebiyle konutta infazına hükmedilen kişilerin toplam ceza süresi on yıldan fazla ise elektronik cihazlarla takip edilmesi kanunen zorunludur.
Tekerrür durumunda olan hükümlüler bu usullerden yararlanabilir mi?
Mükerrir ve ikinci kez mükerrir olan hükümlüler yasal süre sınırlarını taşımak kaydıyla geceleyin, hafta sonu veya konutta infaz usullerinden yararlanabilir.
Özel infaz usulünün gereklerine uyulmaması halinde ne olur?
Özel infaz gereklerine geçerli bir mazeret olmaksızın uyulmadığında cezanın infazı genel hükümlere göre ceza infaz kurumunda sürdürülür ve 105/A maddesi kapsamındaki denetimli serbestlik hükümleri uygulanmaz.
Hukuki uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay değerlendirmesi için avukata başvurulmalıdır.
Hazırlayan: Av. Erdal Ersoy